|  | 

Саясат

Әскери доктринаға күрестің «гибрид» тәсілдері ұғымы енгізілді


Қазақстанда өткен халықаралық жаттығулар кезінде қойылған тарихи перформанстың жанында тұрған қазақстандық полицей. Отар, 2 тамыз 2016 жыл.

Қазақстанда өткен халықаралық жаттығулар кезінде қойылған тарихи перформанстың жанында тұрған қазақстандық полицей. Отар, 2 тамыз 2016 жыл.

Жаңа әскери доктринада Қазақстанға қарсы қолданылуы мүмкін «күрестің гибрид тәсілдері» туралы ұғым енгізілді. Бұл өзгеріс Ресей Қырымды аннексияланнан үш жылдан кейін пайда болды, бірақ ол оқиға жайлы қазақстандық доктринада бір сөз жазылмаған.

Қыркүйектің 29-ы күні Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаев жаңа әскери доктринаны бекіту туралы жарлыққа қол қойды. Алдыңғы әскери доктрина 2011 жылы қазанның 11-і қабылданған болатын. Сарапшылар «гибрид» күрес тәсілдері туралы ережені жаңа доктринадағы өзгерістердің ішіндегі ең маңыздысы санайды.

“ГИБРИД” КҮРЕС ТӘСІЛДЕРІ”

Ауқымды операциялар жүргізілетін дәстүрлі майдандарға мүлде ұқсамайтын соғыс қимылдарының жаңа түрі ретінде «гибрид соғыс» жайлы үш жыл бұрын, яғни Қырым аннексиясы басталған кезде жиі айтыла бастаған. Қырымның стратегиялық нысандарын басып алған санаулы «жасыл адамдар» Ресейдің элиталық арнайы қызметі офицерлері болып шыққан. Қазақстанда топ-шенеуніктер «гибрид соғыс» жайлы ашық айта бермейді.

Қазақстанның қорғаныс министрлігіне қарасты стратегиялық жоспарлау департаменті бастығы полковник Асхат Бюротаев Азаттықпен әңгімесінде «жаңа әскери доктринада “гибрид соғыс” емес, “гибрид” күрес тәсілдері” туралы айтылған» деді. Қазақстанның әскери доктринасында мұндай термин алғаш рет қолданылып отыр.

Доктринада бұл терминге былай деп анықтама беріпті: “гибрид” күрес тәсілдері” – қарсылас мемлекет аумағындағы жағдайды тұрақсыздандыру үшін әскери күшті (оның ішінде қарсы тараптың аумағындағы арнайы операциялар, жекеменшік әскери және күзет компаниялары күштерін), әскери емес құралдарды кешенді қолдану, бұған қоса, өзге мемлекеттердің, террористік, экстремистік ұйымдар мен сепаратистік қозғалыстардың әлеуетін пайдалану арқылы әскери-саяси және әскери-стратегиялық мақсаттарға қол жеткізу тәсілдері.

Ал өзге өзгерістерге келсек, полковник Асхат Бюротаев территориялық қорғанысты да ерекше атайды. Мұнда ұлттық гвардияның ерекше маңызы бар. Ол 2014 жылы ішкі істер министрлігі әскерлері негізінде құрылған.

Жаңа әскери доктринада территориялық қорғаныс құрылымдарын территориялық әскерге айналдыру арқылы территориялық қорғанысты жалпы әскери қауіпсіздік жүйесіне біріктіру қарастырылған.

Бұған қоса, полковник Асхат Бюротаевтың айтуынша, жаңа әскери доктринада соғыс қатерлерін сыртқы және ішкі қатерлер деп бөлуден бас тарту ұйғарылған, өйткені қазіргі жағдайда екеуін бөліп қарастыру мүмкін емес көрінеді.

САЯСАТ ЖӘНЕ ӘСКЕРИ ДОКТРИНА

Саясаттанушы Андрей Чеботаревтің Азаттыққа айтуынша, алдыңғы әскери доктринаның бұрынғыларынан айырмасы – онда террорлық қатерлерге қарсы іс-қимылдарға көп көңіл бөлінген болатын. Чеботаревтің сөзінше, Қазақстанда 2011 жылы болған бірнеше қарулы шабуылдан кейін бұл қисынды болған.

Андрей Чеботарев әскери доктринаға «гибрид»күрес тәсілдері» терминін енгізуді Ресейдің Қырымды аннексиялап алуымен байланыстырмайды. Саясаттанушы Чеботаревтің айтуынша, әскери доктринада керісінше, Қазақстан ұжымдық қауіпсіздік келісім- шарты аясында одақтастық міндеттемелерін орындауға бейіл екені көрсетілген, бұған қоса, Ресеймен әуе шабуылынан қорғанудың ортақ жүйесін нығайту қажеттігі айтылған.

Айтпақшы, Қазақстанның жаңа әскери доктринасында «гибрид» күрес тәсілдері» термині алты рет кездеседі, есесіне Қырым аннексиясы немесе Украинаның оңтүстік-шығысындағы әскери қақтығыс жайлы мүлде айтылмайды. Бірақ, мысалы, «Қарсылас мемлекетке сырттан қолайсыз жағдай тудырып, ішкі жағдайды шайқалтуды көздейтін «гибрид» күрес тәсілдерін қолдану үрдісі байқалады» деп жазылған.

Симферополь (Қырым) әуежайында тұрған ресейлік қарулы жауынгерлер. 28 ақпан 2014 жыл.

Симферополь (Қырым) әуежайында тұрған ресейлік қарулы жауынгерлер. 28 ақпан 2014 жыл.

Қазақстан стратегиялық зерттеулер институты директорының орынбасары Санат Көшкімбаев та жаңа әскери доктринада «гибрид» күрес тәсілдері» терминінің пайда болуын Қырым аннексиясымен байланыстырмайды. Оның сөзінше, Қазақстан мен Ресей арасында мығым стратегиялық, оның ішінде әскери қарым-қатынас орнаған, сондықтан Ресейді Қазақтанға төнетін әлдебір қатер көзі ретінде қарастыру қисынсыз.

Бұрынғы сенат депутаты Ғани Қасымов жаңа әскери доктринадағы «гибрид» күрес тәсілдері» терминін Ресейдің Қырымды аннексиялап алуы мен Украинадағы өзге оқиғалармен байланыстыруға үзілді-кесілді қарсы. Оның сөзінше, әлдебір терминдерге алаңдамай, іргелі принциптерге сүйену қажет. Қырымдағы оқиғаларға байланысты ол ең бастысы – «Қазақстан Қырымды Ресейдің бір бөлігі деп таныған жоқ» дейді.

Ғани Қасымовтың айтуынша, Ресей де кіретін «ядролық клубтың» бес мемлекеті Қазақстан территориясындағы ядролық қаруды жою кезінде ел тәуелсіздігіне, оның ішінде, территориясына қол сұқпауға кепілдік берген, қазір Қазақстанға қатысты кепілдіктер «жұмыс істеп тұр». Қасымовтың сөзінше, Қазақстандағы жағдайды Совет Одағы күйрегеннен кейін Қазақстан сияқты ядролық қаруы бар елге айналған, әрі «ядролық клубқа» мүше елдер оның да қауіпсіздігіне, территориялық қауіпсіздігіне кепілдік берген Украинадағы жағдаймен салыстыру дұрыс емес.

- Әзірше Қазақстанға қатысты ешкім ештеңе бұзған жоқ. Осыдан барып еліміздің қорғанысын, өзіміздің қорғаныс стратегиямызды құрып жатырмыз, – дейді Ғани Қасымов.

ӘСКЕРИ ДОКТРИНА ЖӘНЕ РЕСЕЙ ФАКТОРЫ

Бірақ сарапшылар арасында жаңа әскери доктринадағы «гибрид» күрес тәсілдері» терминін Ресейдің Қырымды аннексиялап алуымен байланыстыратындар да бар. Мысалы, алматылық саясаттанушы Досым Сәтпаев Азаттыққа Қырым мен Украинаның оңтүстік-шығысындағы оқиғаларға байланысты Қазақстанда жұрт Ресей жаққа қауіптене қарауы мүмкін. Сәтпаевтың сөзінше, Қырымды аннексиялаған кезін айтпағанда, АҚШ-тағы президент сайлауына киліккен кезде де қолдануы мүмкін деп санап, «гибрид тәсілдерді» өзге елдерден гөрі көп пайдаланады деп кейінгі жылдары Ресейді жиі айыптайды. Оның сөзінше, биыл да Ресейді қоғамдық пікірге ықпал ету үшін Германия мен Франциядағы сайлау кезінде гибрид тәсілдерді қолданды деп айыптауға тырысқан.

- Украинадағы оқиғалар ресми деңгейде Ресейге қарсы әлдебір тұшымды мәлімдемелерге ұласпады… «Гибрид қатерлер» терминін қолданғанда Қазақстан әрине әлемнің өзге елдерінде жиілеп кеткен терроризмді айтады, терроризмді «гибрид қатер» элементтерінің бірі ретінде қабылдайды. Бірақ көрші елдерге ықпал етудің қилы құралдарын және оның ішінде Украинадағы сияқты күш қолдану әдістерін пайдалану арқылы күшейткен Ресейдің сыртқы саясаттағы арынын меңзеуі де мүмкін, – дейді Досым Сәтпаев.

Жаңа әскери доктринада көбінесе «гибрид» күрес тәсілдері» түрлерінің бірі ретінде сипатталатын сепаратистік қозғалыстардан төнуі мүмкін қатерге көбірек мән берілген.

«Батыс-2017» бірлескен Ресей-Беларусь әскери жаттығуларында жүрген Ресейдің «Терминатор-2» танкісі (алдыңғы қатарда). Ленинград облысы, 18 қыркүйек 2017 жыл.

«Батыс-2017» бірлескен Ресей-Беларусь әскери жаттығуларында жүрген Ресейдің «Терминатор-2» танкісі (алдыңғы қатарда). Ленинград облысы, 18 қыркүйек 2017 жыл.

Саясаттанушы Досым Сәтпаев мұны Ресей факторы мен сепаратизм қатерімен байланыстырады. Оның сөзінше, Украинадағы оқиғалардан кейін сепаратизмге шақырғаны үшін қылмыстық жаза күшейгені анық байқалған, сондықтан ол мұны Қазақстан билігінің ел ішінде болуы ықтимал келешек қатерлерге реакциясы ретінде бағалайды.

Досым Сәтпаев жуырда таныстырылған Қазақстанның көші-қон саясатының 2017-2022 жылдарға арналған әрі ішкі миграцияны елдің оңтүстігінен солтүстік пен солтүстік-батысына жылжытуды көздейтін қарқынды мемлекеттік саясат туралы айтылған жаңа тұжырымдамасына назар аударады.

- Ресми тұрғыдан мұны да еңбек миграциясының мәселелерін шешу ретінде, қазір еңбек ресурстары жетіспей жатқан солтүстік аймақтарды қарқындырақ дамыту мақсатында деп түсіндіреді. Бірақ егер түпкі мақсатына үңілсек, бұл да елдің солтүстігінде қазақ тілді халық санын көбейтуді көздеген превентивтік шара, – дейді Досым Сәтпаев.

Кейінгі жылдары кейбір кейбір ресейлік саясаткерлер мен сарапшылар Қазақстанның территориялық тұтастығына қатысты бірнеше мәлімдеме жасап, Қазақстандағы әлеуметтік желілерде дүрбелең болған.

- Ресми деңгейде бәрі жақсы сияқты көрінеді – екі ел арасындағы әріптестік, өзара әрекеттестік, Еуразия экономикалық одағы, ұжымдық қауіпсіздік шарты ұйымы, түрлі форумдар жиі өтеді, бірақ Украинадағы оқиғалардан кейін бейресми деңгейде, қоғамдық пікір деңгейінде Ресейге сақтана қарау бар. Ал бұл сақтық қазірдің өзінде биліктің әлдебір әрекеттерінен де, Ресейге қалай қарау керек деген мәселеге қатысты қоғамдық пікір қалыптастырудан да тікелей я жанама түрде көрінеді, – дейді Досым Сәтпаев.

Жаңа әскери доктринада «Қарсылас мемлекеттегі жағдайды шайқалтуды көздейтін, оның ішінде… сепаратистік қозғалыстарды пайдалану арқылы астыртын іс-қимылдар жүргізілген жағдайда Қазақстан қарулы күштері, басқа да әскерлер мен әскери құрылымдар олардың әрекеттерінің жолын кесу үшін арнайы операциялар жүргізетін болады» деп жазылған. Алдыңғы әскери доктринада мұндай норма жоқ болатын.

Азаттық радйосы

Related Articles

  • Сариев: «Жээнбеков Атамбаевтың көлеңкесінде қалмайды»

    Ресей президенті Владимир Путин (сол жақта), Қырғызстан президенті Сооронбай Жээнбеков (екінші қатарда) және Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаевтың ҰҚШҰ саммитінде түскен суреті. Минск, 30  Қырғызстан президенті Сооронбай Жээнбеков шетелдерге алғашқы сапарын аяқтады. Ол Мәскеу мен Минскіге барып, қызметіне кіріспей тұрып туындаған кей проблемаларды шешті. Азаттықтың «Енді әріптес елдермен қатынас реттеле ме?», «Жаңа басшы өзін қалай көрсетті?» деген сұрақтарына саясаттанушы Марс Сариев жауап береді. Азаттық: – Сооронбай Жээнбеков жаңа басшы ретінде алғашқы сапарын аяқтады. Оның сапары сарапшылар мен журналистердің назарында болды. Жұрт өзге ел басшылары жанында жаңа президент қалай көрінер екен деген ойда болды. Сіздіңше, Мәскеу мен Минскіге сапары кезінде ол қалай көрінді? Марс Сариев: – Ол өзін сенімді ұстағандай көрінді. Еуразия

  • БҰҰ комитеті Семей өңірі бойынша қарарды мақұлдады

    Семей қаласы орналасқан Шығыс Қазақстан облысының картадағы орны (Көрнекі сурет). БҰҰ Бас ассамбелясының экономика және қаржылық мәселелер бойынша комитеті Семей өңірінің халқын сауықтыру, қоршаған ортасы мен экономикалық дамуын қалпына келтіру мақсатындағы іс-қимылдарды үйлестіру және халықаралық ынтымақтастық туралы қарар жобасына келісті. Қазақстан сыртқы істер министрлігінің мәлімдеуінше, құжат 23 мемлекеттің демеушілігімен және өзара уағдаластығымен мақұлданған. Министрлік ақпаратына қарағанда, қарарда Қазақстан үкіметінің Семей өңірін сауықтыру және дамытудағы рөлі атап өтіледі. Сонымен қатар құжат халықаралық қауымдастықты “Қазақстанның зардап шеккен тұрғындарды емдеу және оларға қызмет көрсетудің арнайы жобалары мен бағдарламаларын дайындап, іске асыруына және аймақты орнықты дамытып, экономикалық өсімге қол жеткізудегі жұмыстарына көмектесуге шақырады. Министрлік бұл қарарды БҰҰ Бас ассамблеясы Семей өңірі бойынша 1997 жылдан

  • Тоқаев: Жаңа әліппеде комиссия қоғам ұсынысын ескеруі қажет

    “Наурыз саябағының” латын әрпімен жазылған атауы. Шымкент Бүгін Қазақстан сенатының төрағасы Қасым-Жомарт Тоқаев латын әліпбиіне өту жөнінде құрылған ұлттық комиссия қоғам талқылауындағы елеулі ұсыныстарды ескеру керектігі жайлы айтты. Бұл туралы сенат төрағасы өзінің Twitter желісіндегі бетінде білдірген. “Ұлттық комиссия латын әліпбиі бойынша қоғам талқылауындағы мардымды ұсыныстарды ескеруі қажет” деп жазған ол. Kassym-JomartTokayev @TokayevKZ Ұлттық комиссия латын әліпбиі бойынша қоғам талқылауындағы мардымды ұсыныстарды ескеруі қажет 14:14 – 5 нояб. 2017 г.  1515 ответов  211 Ретвит  611 отметка «Нравится» Информация о рекламе в Твиттере и конфиденциальность Осы пікірінің алдында Қасым-Жомарт Тоқаев аталған желідегі бетіне “Елбасы айтқанындай, латын әліпбиін қолданысқа енгізуді кезең-кезеңімен іске асырған жөн” деп жазған болатын. Kassym-JomartTokayev @TokayevKZ Елбасы айтқанындай, латын әліпбиін қолданысқа

  • Қытайда қазақтардың құқығы бұзылуы жайындағы Төтенше жəне өкілетті елші Чжан Хуаньхуэй жауабы.

    Анар Төлеуханқызы Бүгін “Бейжің сарайы” отеліндегі болған кездесуде Қытайдың еліміздегі Төтенше жəне өкілетті елшісіне: “Сіздің елдегі теңізі бар дамыған Шығыстан гөрі бізге географиялық тұрғыда сіздің елдің батысы жақын, ал жуңго жұртында Батыс өңірді дамытуға көптеген жұмыстар атқарылып жатқанын Сычуань провинциясына барғанда көрдік. Осы ретте Шыңжаңды дамытуда қандай бағыттар барлығын жəне ондағы қазақтардың құқығы бұзылуда деген ақпарат жайында не айтар едіңіз?” деген сауал қойдым. Жəне бұл бүкіл кездесу барысында жалғыз ғана мемтілде қойылған сауал болды. Алдында елшілік қызметкерлері сауалдарыңызды орыс тілінде қойсаңыз, деп өтініш айтқан. Сонда тек қазақша қоямын дегенімде онда алдын ала сұрағыңызды бізге берсеңіз аударуға жеңіл болсын деген. Туған тіл мəртебесі үшін солай жасап, сұрағымды жазып қыздарға бердім. Сонымен

  • Қазақ тілі әліпбиін кириллицадан латын графикасына көшіру туралы қаулы

    Қазақ тілі әліпбиінің кириллицадан латын графикасына көшірілуін қамтамасыз ету мақсатында ҚАУЛЫ ЕТЕМІН: 1. Қоса беріліп отырған латын графикасына негізделген қазақ тілі әліпбиі бекітілсін. 2. Қазақстан Республикасының Үкіметі: Қазақ тілі әліпбиін латын графикасына көшіру жөніндегі ұлттық комиссия құрсын; қазақ тілі әліпбиінің 2025 жылға дейін латын графикасына кезең-кезеңімен көшуін қамтамасыз етсін; осы Жарлықты іске асыру жөнінде өзге де, соның ішінде ұйымдастырушылық және заңнамалық сипаттағы, шаралар қабылдасын. 3. Осы Жарлықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Президентінің Әкімшілігіне жүктелсін. 4. Осы Жарлық жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.     Қазақстан Республикасының    Президенті                                                  

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: