ATASU TWRĞINDARIN DÜRLİKTİRGEN OQIĞA

Qarağandıdan eki jüz şaqırım jerde ornalasqan Atasu auılında 14 mıñnan astam adam twradı. Azattıq tilşisine mamırdıñ 28-ine qarağan tüni osı auılda atıp öltirilgen jergilikti belsendi Ğalı Baqtıbaev twrğan üydi birden tabu mümkin bolmadı. Köşede kezdesken adamdar belsendiniñ üyine qalay baruğa bolatının tüsindire almağanımen, Ğalı Baqtıbaevtı jaqsı biletinin, onıñ auıldastarına zañ mäseleleri boyınşa kömekteskenin aytıp, tezirek ketuge asıqtı.

- Policiya jwrttı tergep jatır: bölimşede kezek köp, policiya qızmetkerleri üy-üydi aralap jür. Ğalını körşim äri öte köp jazatın adam retinde jaqsı biletinmin. Oğan kömek swrap keluşiler köp edi. Ğalınıñ qajet orındarğa jazğan ötinişteri jauapsız qalmaytın, sot bolatın, tağısın tağı… Osılay jürip, bireudiñ jolın kesken siyaqtı, sonısı üşin japa şekti, – dedi Azattıq tilşisine köşede kezdesken, özin tanıstırudan bas tartqan qart adam.

Ğalı Baqtıbaevtıñ qazasına baylanıstı policiyanıñ birneşe künnen beri auıl twrğındarınan jauap alıp jatqanı, alayda qılmısqa küdiktilerdiñ äli tabılmağanı Azattıq tilşisine keyinirek mälim boldı. Baqtıbaevtıñ üyin körsetuge kelisken bir twrğın belsendiniñ “öte qatıgezdikpen öltirilui bükil auıldı dür silkindirgenin” ayttı. Öz atı-jönin atağısı kelmegen bwl twrğın jurnalistke izdegen üydi körsetkennen keyin ketkenşe asıq boldı.

ÜYİNİÑ ALDINDA ATIP ÖLTİRGEN

Baqtıbaevtar otbası 1956 jılı salınğan öte qarapayım eski üyde twradı eken. Bwl üy Ğalığa äkesinen qalğan. Otbasınıñ qarapayım twrmıs keşetini körinip twr. Ğalı Baqtıbaev ekinşi toptağı mügedek bolğanı üşin järdemaqı alıp kelgen. Endi anasına tireu bolatın belsendiniñ 19 jastağı wlı jük tasuşı bop jwmısqa twrğan. Ol Azattıq tilşisine soñğı uaqıtta äkesine qoqan-loqı körsetu jiilegende, odan bwl jwmısın toqtatuın swrağanın aytadı.

- Äkem bastağan isin soñına deyin jetkizetinin ayttı. Ol öte batıl äri jigerli kisi edi, eşkimnen, eşteñeden qorıqpaytın, endi onı öltirip ketti. Olarğa äkem ğana kerek bolğan, sonıñ janın aluğa ğana kelgen, – deydi Eldar.

Ğalı Baqtıbaevtıñ jaqındarı belsendige qoqan-loqı körsetu 2017 jıldıñ soñınan bastalğanın jetkizdi. Bwl kezde Ğalı audandağı saldır-salaqtıq, jemqorlıq jäne alayaqtıqqa baylanıstı birqatar iske qoğamdıq zertteu jürgizumen aynalısıp jürgen.

- Ol öte ädil, adal, jwmısın jan-tänimen berilip isteytin adam edi. Bireudiñ jemqorlıq jasağanın bilse, birden küreske wmtılatın. Birneşe adamnıñ jwmıstan bosatıluına qol jetkizdi: olardıñ arasında policiya, audandıq bilim bölimi men jergilikti kolledj qızmetkerleri de bar, – deydi jeke basınıñ qauipsizdigi üşin atı-jönin körsetpeudi swrağan Ğalı Baqtıbaevtıñ dosı.

Alğaş ret Ğalığa eskertu jasağandar belsendi üyiniñ eki terezesin pnevmatikalıq mıltıqtan atıp sındırğan. Biraz uaqıttan keyin belgisiz bireu Ğalı ornatqan köşege jarıq beretin projektordı sındırıp ketken. 2019 jıldıñ aqpanında Ğalığa şabuıl jasalğan: keşqwrım betperde kigen eki adam Ğalınıñ betine swyıq gaz şaşıp, onı temir tayaqpen wrıp-soqqan. Osınıñ bäri Ğalınıñ üyiniñ aldında bolğan. Ol kezde jarıq sönip twrğan. Ğalınıñ tuıstarı älgi qılmıskerlerdiñ sol küyi tabılmağanın aytadı. Bwl ekinşi eskertu bolatın.

Al mamırdıñ 28-ine qarağan tüni ımırağa könbegen belsendini aqırı öltirip tınğan. Aldın ala mälimet boyınşa, belsendini qosauız mıltıqtan atqan.

- Qılmısker qorşaudan sekirip ötip, üy bwrışında tım jaqın jerde tığılıp otırğan siyaqtı. Baylaudağı itimiz sol jaqqa qarap üre berdi. Men üyde edim. Ğalığa qaqpanı aştım. Ol aulağa kirip, qaqpanı işinen qwlıptap, üyge endi kire bergeninde tu sırtınan bıtıray wşqan oq tidi. Üydiñ işinde, dälizde, as üydegi peştiñ qabırğasında, esik jaqtauında bıtıra izderi bar. Äynekter sındı. Ol jerge etpettey qwladı, men ayğaylap, onı üyge kirgizip aldım. Esikti jauıp, policiya şaqırdım, – deydi üydegi bıtıra oq izderin körsetken Ğalı Baqtıbaevtıñ jesiri Rabiğa.

Oq izderi şınımen köp eken: qaqpada, qorşauda, tereze men üydiñ işki jäne sırtqı qabırğalarında, üy aldındağı aulanı japqan şatırda qalğan. Tuıstarı Ğalını öltiruge kimniñ qatısı barın bilmeydi, olar policiya üyden alıp ketken qwjattardı: şağımdar, hattar, sot şeşimderi men basqaların mwqiyat zertteydi dep ümittenedi.

ĞALI BAQTIBAEVTIÑ İSİ

Jaqındarınıñ sözinşe, Ğalı Baqtıbaev jiırma jılğa juıq qoğamdıq ispen aynalısıp, auıl twrğındarın tolğandırğan mäselelerdi köterip kelgen.

- Qarağandıdan kelgen policiya qızmetkerleri barlıq qağaz-qwjattardı alıp ketti. Onda Ğalınıñ kimderge kömekteskeni, qanday şağımdarmen jwmıs istegeni anıq körinip twr. Ol bärin halıq üşin jasadı, jemqorlıqqa qarsı küresti, – deydi belsendiniñ äpkesi Rauşan.

Policiya äketken qwjattar işinde bir kompaniyadan “sot şeşimimen öndirilgen 300 million teñge arnaulı aşıq şotqa audarılsın” dep qol qoyğan auıl twrğındarınıñ ötinişi de bolğan. Ğalınıñ tuıstarı men dostarınıñ aytuınşa, bwl aqşanı auılğa elektr jelisin jürgizuge jwmsau josparlanğan. Jobası da jasalğan. Endi belsendi öliminen keyin Ğalınıñ tuıstarı men auıl twrğındarı “bwl ispen endi kim aynalısıp, bastamanı soñına deyin jetkizedi?” dep alañdaydı.

Jaqındarı Ğalınıñ soñğı üş künde mausımnıñ 9-ı küni ötetin kezekten tıs prezident saylauına tüsip jatqan kandidat Ämirjan Qosanovtıñ saylau ştabında erikti bolıp jwmıs istegenin aytadı.

Belsendi soñğı kezde öz tuısına Jezqazğandağı päterge baylanıstı alayaqtıq faktisi boyınşa qılmıstıq isti qayta qozğauğa kömektesip jürgen. Bwl iske birneşe kisiniñ aralası bar. Sottıñ sozılıp ketkenine, sot aktileriniñ tüsiniksiz jasalğanı jaylı şağım tüsirgen. Ğalı osı iske qatısı bar adamdardı jauapqa tartpaqşı bolğan.

- Ğalı ärtürli adamdarğa öte köp şağım jazıp jürip, biıl aqpanda alayaqtıq faktisi boyınşa qılmıstıq isti qayta bastauğa qol jetkizgen edi. Biraq sodan beri habar joq. Meniñ päterim basqa adamğa tirkelgen bop şıqtı. Ğalınıñ közi ketken soñ, qılmıstıq isti qayta toqtatıp tastay ma dep qorqamın. Bwl iske qwzırlı organdardıñ nazar audarğanın qalaymın, – deydi Ğalınıñ tuısı Zäure.

BELSENDİ QAZASINA BAYLANISTI TERGEU

Jañaarqa audandıq äkimdiginde Ğalı Baqtıbaevtı ötiniş-şağımdı köp jazatın, audannıñ äleumettik mäselerine bey-jay qaramaytın asa belsendi azamat bolğan edi dep eske aldı.

Jañaarqa audandıq policiya bölimşesinde Ğalı Baqtıbaevtıñ qazası turalı Azattıq tilşisimen söylesuden bas tartıp, Qarağandı oblıstıq policiya departamentine siltedi. Birneşe kün bwrın oblıstıq departament “mamırdıñ 28-i küni oq tiip qaza bolğan Atasu auılınıñ 59 jastağı twrğını tabıldı” dep habarlağan. Qılmıstıq kodekstiñ 99-babı (“Kisi öltiru”) boyınşa qılmıstıq is qozğalğan.

“Tergeu barısın oblıs prokuraturası men policiya basşılığı öz baqılauına aldı. Qılmıstıq-procestik kodekstiñ 201-babına (“Sotqa deyingi tergep-tekseru derekterin jariya etuge jol bermeu” – red.) säykes özge aqparat jariyalauğa bolmaydı” dep mälimdedi policiya departamentiniñ baspasöz qızmeti.

Twrğındardıñ aytuınşa, Atasu auılında belsendiniñ qazasına baylanıstı tergeu jalğasıp jatır. Oqiğa ornınan tabılğan zattay ayğaqtarğa saraptama tağayındalğan. Tuıstarı tergeuge kömektesetin aqparat bergen adamğa sıyaqı tağayındalğanın estigenderin aytadı. Biraq äzirge onı rastaytın resmi aqparat joq. Tergeu barısı turalı osığan deyin resmi orındar jariyalağan mälimetten özge aqparat aytılmaydı.

Atasu auılınan şığa beriste Azattıq tilşisi mingen kölikti jol şetinde twrğan patrul'dik policiya toqtattı. Amandasıp, jürgizuşi kuäligi men tehnika qwjatın mwqiyat qarap şıqqan soñ jiberdi.

Ğalı Baqtıbaevtı mamırdıñ 30-ı küni Atasu auılına jerledi. Sol küni Transparency Kazakhstan qoğamdıq qorı Qazaqstan biligin qılmıstı aşıq, sapalı, ädil tergeuge şaqırdı. Qoğamdıq wyım belsendiniñ qazasın “Qazaqstannıñ azamattıq qoğamına soqqı” dep atap, “mwnday oqiğalardan keyin adamdar qoğamdağı zañsızdıqtar men mäseleler jaylı aşıq aytuğa qorqadı” dep mälimedi.

Azat Europa / Azattıq radiosı