|  | 

Tarih

ÖLKE TARIHI

95917074_1697840697046177_3003242249501802496_n

Mingo jılnamasınıñ 37- jılı 1-qañtarda jarıq körgen.
(bizdiñ jılnama boyınşa, 1-qañtar, 1948.j)

Kitap avtorı: Polat Qadiri

Kitaptı şığaruşı baspa: “Altay” baspa üyi

Polat Qadiri (Bolat Qadir) 1919-jılı Şıñjañ ölkesi Qwtıbi audanında düniege kelgen. 1949-jılı Ündistanğa, 1957-jılı Türkiyağa qonıs audarğan. 1940-jılı Şıñjañ institutınıñ (qazirgi Şıñjañ univesiteti) til-ädebiet bölimin bitirgen. 1940-1941-1945 jıldarı ölkelik ükimettiñ organ gazeti “Şıñjañ gazetiniñ” wyğır-qazaq bölimderinde jwmıs istegen. 1944-jıldıñ kökteminde qamauğa alınğan, 1945-jılı “Han Täñiri” jurnalında, 1946-1949 jıldar arasında “Altay” baspa üyinde, 1947-1948 jıldarı “Şıñjañ gazetiniñ” wyğır-qazaq bölimderinde jäne 1947-1949 jıldarı “Altay” baspa üyi jağınan şığarılğan “Erik” gazetinde jwmıs istegen.

“Ölke tarihı” kitabı eki bölimnen twradı:

Birinşi bölimde, Şıñjañ ölkesiniñ erte zamanğı tarihı, şaruaşılığı, mädenieti, türkilerdiñ tarihı, nanım-senimi tb tarihi, mädeni äm sayasi oqiğalardıñ jalpı tarihı bayandaladı. 96411128_1697840730379507_2106510755212820480_n

Erte zamanğı ğwn, türik, qarahan, moğol, joñğar jäne majurlar tarihı;
Manjur ükimetiniñ qwlauı, Sun' YAtsen jäne YAñ Zıñşin ükimeti kezeñi;

Ekinşi bölimde, ülke jaqtan:
1912-1928 jıldar arasında Şıñjañ ölkesinde üstemdik qwrğan YAñ Zıñşin ükimeti kezindegi sayasi oqiğalar;
1928-1933 jıldar arasındağı sayasi oqiğalar, Jin Şur'n kezeñi, Qwmıl jäne Altay töñkerisi, Qaşqarda qwrılğan Şarqi Türkistan ükimeti turalı bayandaladı;
1933-1944 jıldar arasındağı Şıñ Şısay ükimeti kezindegi mädeni, sayasi jañğırular bayandaladı. Sonımen birge Altay töñkerisi, Qazaq wlt-azattıq köterilisi turalı bayandaladı;
1944-1946 jıldar arasındağı ötpeli sayasi kezeñde payda bolğan sayasi töñkerister, WU Jungşin ükimeti kezeñi, Altay, İle töñkerisi kezeñi jäne Qwljada qwrılğan Şarqi Türkistan respubilikası turalı bayandaladı;
1946-1949 jıldar arasında ölkede qwrılğan koaliciyalıq ükimet kezeñi, İle ükimeti men Ürimji arasındağı sayasi oqiğalar jäne 1946-1947-1948 jj arasında orın alğan Şıñjañ ölkesi men Nan' Kindegi gomin'dañ ükimeti arasındağı sayasi kelissözder, pikir-talastar men wsınıstar bayandaladı;

1946-1949 jj arasında Ölke ortalığı Ürimji qalasında orın aoğan sayasi, mädeni qaqtığıstar turalı, beybit şeru, narazılıq mitingileri turalı bayandaladı;

Derekköz:
Kitaptıñ esi nwsqası jeke mwrağatımda saqtaulı

Related Articles

  • “Töñkeris jasauğa maşıqtanğandar” kim? Qañtar qwpiyası aşılsa, saldarı ne boladı? Deputatpen swhbat

    “Töñkeris jasauğa maşıqtanğandar” kim? Qañtar qwpiyası aşılsa, saldarı ne boladı? Deputatpen swhbat

    Nwrbek TÜSİPHAN Qazaqstan parlamenti mäjilisiniñ deputatı, zañger Abzal Qwspan Azattıqqa swhbat berip otır. Astana, 26 qazan, 2023 jıl Qañtardı kim wyımdastırğanın bilik bile me, bilse nege aşıq aytpadı? Parlamentte nege Qañtar boyınşa tağı tıñdau ötpeydi? Prezident Toqaev Qañtar “töñkeris jasauğa äbden maşıqtanğan mamandardıñ jetekşiligimen” wyımdastırıldı dedi. Olar kimder? Mäjilis deputatı Abzal Qwspan osı swraqtarğa jauap berdi Azattıq: Abzal mırza, siz – Qañtar oqiğasına bir taraptan emes, jan-jağınan qarauğa mümkindik alğan adamsız. Eñ aldımen sol oqiğağa tikeley qatıstıñız, jwrttı alañğa şığuğa şaqırdıñız. Odan keyin qandı qırğında qamauğa alınğandardı bosatuğa at salısıp, zañger retinde de aralastıñız. Odan bölek mäjilis deputatı esebinde de jaña bir rakurstan qarap otırsız. Aytıñızşı, jan-jağınan qarağanda Qañtar oqiğasında sizge

  • Oljas Süleymenov. Men bilem!.. 

    Oljas Süleymenov. Men bilem!.. 

    Serik Erğali Suretter: madeniportal.kz jäne S.Erğali mwrağattarınan alındı. «YA znayu!..» kitabınan üzindi-audarma. OSIRIS ZAÑI I Biz adamzat tarihın öte naşar bilemiz. XIX ğasırdıñ basında Napoleon älemge Mısırdı aştı, al ğalımdar bwl eldiñ qirandıların zerttep, onıñ şamamen b.z.d. III mıñjıldıqqa tiesili ekenin anıqtadı. Sol kezde adamzat tarihı tağı da qos mıñjıldıqqa tereñdey tüsti. Birneşe mıñjıldıq bwrın (men bilem) adamzat (nemese onıñ keybir böligi) tañbalı jazudı qoldanıp, jazıp jürgen. Bwl bilimderdi qalpına keltiru arqılı biz XX ğasırdıñ basında jasandı türde üzilgen tilimizdiñ tarihına qatıstı qoljeter şındıqtı qayta tanuımızğa tura keldi. 1926 jılı Bakude ötken alğaşqı türkologiyalıq kongresten keyin türkologiya ğılım retinde qalıptasa almadı… …2018 jılı Nazarbaev meni äñgimelesu üşin Aqordağa şaqırdı. Ülken üsteldiñ basında

  • Qıtay intelligenciyası qıtay ieroglifin sınadı, qıtay tilin emes…

    Qıtay intelligenciyası qıtay ieroglifin sınadı, qıtay tilin emes…

    Qazir äleumettik jelide keybir qazaq ziyalılarınıñ qazaq tilin sınağan pikiri tarap jür. Esime bir kezderi Qıtay intelligenciyasınıñ qıtay ieroglifin sınağanı tüsip ketti. 20- ğasırdıñ alğaşqı şireginde qıtaydıñ dästürli ieroglifterin sınamağan ziyalı kemde kem. *** *** *** “Ieroglifterde zamanaui ideyalar men teoriyalardı jetkizetin sözdik qor joq, äri olar ziyandı oylardıñ wyasına aynaladı. Olardı joyuda wyat joq” dep jazdı 1918 jılı Qıtay Kommunistik partiyasınıñ negizin qalauşılardıñ biri äri Jaña mädeniet qozğalısınıñ jetekşi qayratkeri Çen' Dusyu (陈独秀). Qıtay ieroglifin qattı sınauşılardıñ qatarında tağı da Qıtay kommunistik qozğalıstıñ jetekşileriniñ biri Cyuy Cyubay (瞿秋白) de bolğan. Ol tipti 1931 jılı “Qıtay ieroglifteri şın mäninde älemdegi eñ las, eñ jekswrın äri eñ jirenişti närse. Tipti ortağasırlıq

  • Eldes Orda, tarihşı: «Türkistan» atauın qoldanu – aymaqtağı jwmsaq küş poziciyasın nığaytu täsili

    Eldes Orda, tarihşı: «Türkistan» atauın qoldanu – aymaqtağı jwmsaq küş poziciyasın nığaytu täsili

    Foto aşıq derekközderden alında Ötken aptada Türkiyanıñ wlttıq bilim ministrligi mektep bağdarlamasına «Türkistan» degen termindi engizgen edi. Şetel basılımdarınıñ jazuınşa, bwl atau endi «Ortalıq Aziya» wğımınıñ ornına qoldanılmaq. Bilim ministri YUsuf Tekin jaña atau türki äleminiñ birligin qamtamasız etuge bağıttalğanın aytadı. Onıñ sözinşe, ükimet oqu bağdarlamasınan imperiyalıq mağınası bar geografiyalıq ataulardı alıp tastamaqşı. Eñ qızığı, «Türkistan» aumağına Qazaqstannan bölek, Qırğızstan, Özbekstan, Türkimenstan men Täjikstan jatadı eken. Sonday-aq keybir basılımdar bwl terminniñ Qıtaydıñ batısında ornalasqan Şıñjan ölkesine qatısı barın da atap ötti.  Keybir ğalımdar «Ortalıq Aziya» termini kolonializmnen qalğanın jii atap jür. HH ğasırdağı älemdik akademiyalıq ğılımdı sol kezdegi iri imperiyalar qalıptastırğandıqtan, büginde mwnday terminder men ataular halıq sanasına äbden siñip

  • Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı»

    Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı»

    Bwl Dağandel, Baqanas ölkesinen şıqqan bi Üysinbay Janwzaqwlı haqında qwrastırılıp jazılğan kitap. Tıñ tolıqtırılğan eñbekte bolıs Äldeke Küsenwlı, Dağandeli bolısınıñ basşıları men bilerimen qatar Äbdirahman Älimhanwlı Jünisov sındı aytulı twlğalar jaylı äñgime qozğalğan. Olardıñ el aldındağı eñbekteri, bilik, kesim – şeşimderi, halıq auzında qalğan qanattı sözderi men ömir joldarı, ata – tek şejiresi qamtılğan. Sonımen qatar mwrağat derekterindegi mälimetter keltirilgen. Kitapqa esimi engen erlerdiñ zamanı, üzeñgiles serikteri turalı jazılğan key maqalalar, jır –dastandar, üzindiler engen. Kitap qalıñ oqırman qauımğa arnalğan. Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı», - Jebe baspası, Şımkent qalası.134 bet tolıq nwsqasın tömendegi silteme arqılı oqi alasız. Üysinbay kitap kerey.kz

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: