|  | 

Köz qaras

Şabdarbaevtıñ WQK-ni men basqarğanda bäri tamaşa bolsa älgi jihadşılar men dağuatşılardıñ bäri aspannan tüsti me?

Äriptesim Manas Qayırtaywlına Amangeldi Şabdarbaev qısqa swqbat beripti. Köp närse aytıptı,
Köñilime dıq etken twsın jazayın.
Wlttıq qauipsizdik komitetin men basqarğanda (2005-2010 j) köşede saqaldılar, anau-mınau islamister aşıq jürgen joq, bärin qadağalap otırdıq depti.
2013 jıldıñ küzi edi. Tañerteñ jwmısqa kelsek, şamamen onnıñ kezinde, qaru asınğan 30-ğa juıq saqaldı jigittiñ Siriyadan Qazaqstanğa ündeu joldap twrğanın kördik. Qıramız-joyamız degen äñgime.
Bwlar kim dep dereu äleujeliden izdep, Jezqazğan men Sätbaevtan Siriyağa “jihadşılap” ketkender ekenin jobaladıq.
- Barasıñ ba,- dedi redakciya. Ömiri körmegen, eşkimdi tanımaytın jerim.
-Baramın,-dedim. Sol küni tüsten keyin Jezqazğanğa wşıp kettim. Erteñine Jezqazğan bazarına barıp, bireudi köke, bäreudi jäke dep jürip, jiptiñ wşığın taptım. Biraz tarqattım.
Sonda bayqağanım, Jezqazğanda jalğız meşit bar eken. Jwma küni qaladağı “salafiti” bar, basqası bar, sonda jinaladı.
Qalada apta jürip kädimgidey közge tüsip qaldım. Äkimdik “kelgeniñizdi bilip otırmız” dedi. Üş äripti aytqanı. Saqaldılardıñ reakciyası bayqala bastadı.
Jwma küni meşitke bardım. Qolımda şolaq kamera. Meşit aldınan saqalı beline tüsken eñgezerdey 7-8 jigit şığıp, ortağa aldı. Türleri swstı. Saqaldıñ da ses beretini bar degendey. Biraz tergep, doq körsetuge aynalğanda bir jas jigit ortağa kirip keldi de:
- Bwl kiside şarualarıñ bolmasın, özderiñ adasıp jüre beriñder,-dep wrsıp tastadı. Älgiler säl tartınıp qaldı.
Bılay şıqqan soñ, bwlarıñ kim dedim.
- Äkem ğoy,-dep mañdayın tırjittı.
Bwl jas jigitpen aldında tanısqanmın. Meşitke jañadan kelip jatqan imamnıñ aynalasında jüredi eken. Özi qwralpı tağı bes-altı bala bar. Jaña imamdı müftiyat jiberdi, salafittermen küresedi, biz sonı qoldaymız deydi. Äkesi “salafit”, özi dästürli joldağı mümin.
-Ağa, Qazaqstanda Jezqazğan degen jer bar ekenin, onda da meşit bar ekenin, oğan da jöni tüzu imam kerek ekenin ökimet wmıtqalı on şaqtı jıl boldı. Jalğız meşitimiz “salafitterdiñ” ortalığına aynalıp ketken,-dedi.
Sonda bir apta jürip, köp “salafit” kördim. Kädimgi jüyeli jolğa tüsken jämiğatqa aynalıptı. Birneşe kün qiılıp jürip, basşısımen kezdestim. Aqırı tün işinde, qay jerde ekenimdi tüsinbeytindey jağdayda restorannıñ podvalında, oñaşa jerde jolıqtırdı. Tarihtı, mädenietti jaqsı biletin, kezinde täuir qızmette istegen orta jastağı adam eken. Onşa jaqtırmadı, sizderdiñ de sözderiñizdi jazamın degen soñ eptep aşıldı.
- Jastardı Siriyağa jiberip jatqandarıñız qalay?
- Baramın degenderge kömektesemiz, biraq zorlıq joq.
- Sizderge ne kerek?
- Ökimet bizge jeke müftiyat aşıp bersin, tiispesin, bar bolğanı sol,- dedi. Biraz uäjdestik.
Bwl kezde “salafizmdi” Qazaqstannan şıqqan tanımal dağuatşılar kündiz-tüni nasihattap, attarı jer jarıp twrğan edi. Kimder ekenin köpşilik özi de bilse kerek.
Sol ketken jastardıñ deni ölip qaldı. Jüzdegen şiettey bala-şağası sonda tentirep ketti. Qalğan-qwtqanın AQŞ-tıñ aytuımen ökimetimiz “Jusan” degen operaciya jasap äkelgen boldı.
Sıdırtıp ayta salğan oñay, basıñnan ötkizbegen soñ sezbeysiñ. Jüzdegen üyelmen oyran bolıp, şañırağı ortasına tüsti.
Siriyağa ketken jalğız wlın kimnen swrarın bilmey, Jezqazğan meşitine apta sayın kelip, sadaqa berip, dwğa oqıtatın äyeldiñ jalğız ayaq jolmen jalğız özi botaday bozdap, jaulığı süyretilip, eñirep bara jatqanı esimnen ketpeydi.
Onı eşkim jwbata almaytın, jwbatuğa tırıspaytın da. “Är kelgen sayın eñirep ketedi, balası ölip qalğan, senbey jür” deytin imam.
Amangeldi Şabdarbaevtıñ WQK-ni men basqarğanda bäri tamaşa boldı degen sözinen keyin esime tüskeni. Tamaşa bolsa älgi jihadşılar men dağuatşılardıñ bäri aspannan tüsti me?

Related Articles

  • Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Zhalgas Yertay Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq. Ol halıqtıñ işki küşi men biliktiñ sayasi erkine qaraylap twr Erterekten bastayıq. Bayağıda qazaqtıñ bastı probleması sanında edi, ol ras. Qazaqtar öz jerinde azşılıqqa aynalğan-dı. Al qalada qazaqşa estu qiın bolatın. Mektepterde, universitetterde, memlekettik basqaruda, bizneste qazaq tili şettetildi. Sol kezde qazaq tiliniñ tağdırı demografiyağa täueldi edi. Bwl logika wzaq uaqıt dwrıs sanalğan. Biraq bügingi Qazaqstanğa qarasaq, jağday özgerdi. Qazaqtar köpşilikke aynaldı. Qazaq tilin tüsinetinder men söyleytinder sanı bwrın-soñdı bolmağan deñgeyge jetti. Qazaq mektebine baratın balalardıñ sanı jıl sayın artıp keledi. Qazaq tili kündelikti ömirdiñ negizgi tiline aynaldı. Biraq nege til mäselesi äli özekti bolıp twr? Mäsele sanğa emes, sanağa

  • Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ

  • ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

    Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri  de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı.  «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen  tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq

  • Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin

  • Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Bwğan naqtı jauap – joq, bwl şeşimnen eşbir tildiñ, sonıñ işinde, orıs tiliniñ de qwqı şektelmeydi. Nege? Öytkeni konstituciyadağı memlekettik til märtebesi biliktiñ jwmıs tilin ğana retteydi. Ol normanıñ qarapayım adamdardıñ qatınas tiline qatısı joq. YAğni, memlekettik til – memlekettik organdar men jergilikti özin-özi basqaru wyımdarı jwmıs isteytin til degen söz. Bwl şeşim orısşa söyleytinderdiñ qwqığın şektemeydi, orısşa söyleuge tıyım salmaydı. Qarapayım adamdar üyinde, qoğamdıq orındarda, bizneste, media men mädeniet oşaqtarında qalağan tilinde söyley de, jwmıs istey de aladı. Bwğan konstituciyanıñ basqa baptarı naqtı kepil bolıp otır. Al jaña konstituciyada 9-baptıñ 2-tarmağı qazirgi küyinde qalsa, bwl – qazaq tiliniñ qwqığın şekteydi. Sebebi memlekettik organdar qwjattardı özderi üyrengendey aldımen orısşa jazıp,

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: