ÜLKEN MIRZA…….
kerey.kz
Mwsa Şormanwlı (1818-1884) – Bayanauıl ağa swltanı, mecenat, ağartuşı. Ol jaylı G.N.Potanin: “Mwsa Şormanwlı – Şoqannıñ tuıs ağası, ol daladağı öte bedeldi adam edi, dala basşılarınıñ qwrmetine ie boldı, orıs polkovnigi degen şen alğan.
Biraz jılday Ombıda twrdı, eki ret Peterborğa barğan, jalpı aytqanda qazaqtıñ nağız europalanğan twlğası” dep jazdı.
Birjan sal: “Qazaqta bir qwtım bar Mwsa Şorman,
Üzilmey kele jatır eski qordan” dese,
Mäşhür Jüsip:
“Bes jasta “bismilla” aytıp jazdım hattı,
Bwl dünie jastay mağan tidi qattı.
Segizden toğızğa ayaq basqan kezde,
Mwsa edi qosaqtağan Mäşhür attı” dep jırlağan.
Mwsanı Bayanauıl orıstarı “Bol'şoy gospodin”, auıl qazaqtarı “Mwsa mırza” dep atağan. Öz qarjısına Bayanauılda meşit, medrese saldıradı.
İnisi Isamen birge Pavlodar, Aqmola, Sankt-Peterburg qalalarında meşit saluğa qarjı beredi. Halıq mwraların jinap, olardı fol'klor jinauşılarğa, baspagerler men sayahatşılarğa (Uälihanov, Potanin) tapsırıp otırğan.
Ol auıl balaların oqıtuğa ülken köñil böledi. 1865 j. Ombı qalasında Mwsa qatısuımen bolıs keñseleri qızmetkerlerin dayarlaytın qazaq mektebi aşıladı.
Öz okrugi boyınşa är bolıstan eki balanı mindetti türde qala mektebine jiberu turalı şeşim qabıldaydı. Mwsa sonımen qatar ğılımi jwmıspen de aynalıstı.
Qazaq halqınıñ tarihı, etnografiyası qızıqtıruşı orıs oqımıstıları men şeneunikteri Mwsamen mindetgi türde keñesip otırğan.
Mwsa Şorman 1884 j. 26 jeltoqsanda Ombıda qaytadı. Onıñ asına 10 mıñ adam qatısıp, 100 aq üy tigilip, 300 qoy, 200 jılqı soyıladı.
M.J.Köpeywlı Mwsa qazasına “Joqtau” şığaradı. Mwsa turalı D.Geyns, G.Potanin, D.Putincev kündelikter, qazanama jazğan.
Şeker Alşınbekova.
Pikir qaldıru