Birinşi, äleumettik jelide post jazu bireu üşin ermek nemese uaqıt ötkizu qwralı boluı mümkin. Olardıñ ortası, şaqıratın qonağı, äñgimesi de bölek degendey. Adamdar äleumettik jelini mädeni ortağa aynaldıruı mindetti emes. Keybir azamattar üşin äleumettik jeli pikir almasu ortası, bilim oşağı, aqparat alu almasu orını. Äleumettik jelide sapalı kontent wsınu, mädeni orta qalıptastıru, ädepti pikir-talas ötkizu twlğalıq damuıña qosımşa äser etedi. Keyde türli ortanıñ adamdarı sapırılısıp aralasıp jatadı. Seniñ wltqa, memleketke degen şınayı küyinişiñnen tuğan dünieñdi ermekke aynaldırğısı keledi. Olarğa da eşkim qoy demeydi, sonday erkin. Bir qarasañ jaqsı, bir qarasañ şınımen ıñğaysız. Öz basım köbiniñ öz oyın aytuına erik beruge tırısamın, auzın qaqpaymın. Öytkeni ol da osı eldiñ tuması, osı memlekettiñ janaşırı. Biraq wstanğan jolı, oyı häm ädebi basqa boluı mümkin, oğan qwrmet!

Ekinşi, köp uaqıttan beri “Alaş” atında kafe, bazar nemese şağın dükendi kördim. Alaştıñ atı onday jerge layıq dep oylamaymın. Meniñşe zañ zakonmen şekteu kerek. Mısalı Türkiyada “Atatürik” degen atau zañmen bekitilgen, onı kez-kelgen jerge, tipti kisiniñ atı-soyına qoldana almaysız. Meniñşe bizde qazaq, alaş degen sözderdi zañmen bekitip qwqıqtıq märtebe beru kerek. Qazaqstan jäne Alaş atauı twrğanda asa mañızdı tarihi toponim bolmasa alaş, qazaq atauında jer-su, eldi meken atı eşqaşan bolmauı kerek. M: Qazaqstan auılı, Eñbekşiqazaq audanı, Alaş kafesi, Alaş kölik juu tb.

Üşinşi, jahandıq soğıs, aştıq nemese indetten soñ küyregen häm küyzelgen keybir wlttıñ ziyalı qauım ökilderi öz halqın silkilep arıltu üşin bükil küş-jigerin wlttıq mädeni, ruhani jañğıruına, jañaşa tüleuine jwmsaydı. Söytedi de qısqa uaqıtta öz elin bir sapadan ekinşi sapadağı jaña qauımğa aynaldırıp alıp şığadı. Öz basım qazaq qoğamındağı sayasi, ruhani jikşildikti tüsinistikpen qabıldaymın, olardı sıpırmayım joqqa şığarmaymın. Mısalı bizdiñ qoğam ruhani jaqtan täñirşi, salafit, sopı, ateist dep bölingendi jaqsı köredi, söytip eldi jik-jikke ayırıp daulasıp jatadı. Atalğan osı ataulardıñ bärinde bir-bir ziyalı qauım ökilderi bar. Meniñşe bäriniñ artında şeteldik küşter otır deytin “jaralı sezimdi” taña bergendi qoysaq. Şeteldiñ bir barmağı bar şığar biraq bizdiñ eskermey kele jatqanımız, qazaq ziyalı qauım ökilderi nemese sanalı azamattarı “qaytsem öz elimdi örkendetem” degen saf taza köñilmen barıp täñirşi, salafit nemese sopı ne ateist boldı emes pe?! Sopı sopıday, täñirşi täñirşidey, salaf salaftay häm ateist ateisttey bolsa qoğamda ruhani arazdıq bolmas edi, bäri wltqa, memleketke qızmet eter edi. Mısalı AQŞ-ta salafit joq ba, sopı nemese täñirşi, ateist joq ba? Bäri AQŞ memleketi men müddesine qızmet etedi.

Tek oy salu maqsatında…

Eldes ORDA

22.02.2024