|  |  |  | 

Mädeniet Ruhaniyat Ädebi älem

Kitapqwmar jasqa tegin oqu baqıtı bwyırdı

454716327_1877241566085579_2390164402611445048_n
Adamzat kitapqa ğwmır boyı qarızdar. Kitapsız keleşektiñ altın
kiltin eşkim qolına mıqtap wstay almağan. Mardan Rahmatulla –
kitapqwmar on jeti jasar jigittiñ boyında öz qatarlastarınıñ
boyınan tabıla bermeytin wlı qasiet bar. Ol – kitapqa degen mahabbat.
Bwl mahabbattıñ sät sanap artuınıñ da sırı bar. Mardan – Asılı
Osman, Darhan Qıdıräli sındı bügingi qazaq ruhaniyatınıñ tiregi

sanalatın azamattar tuğan topıraqt tuıp-ösken.

Topıraqtıñ kiesin däl osı kezde eriksiz moyınday tüsesiñ. Qoğamdağı
«jastar kitap oqımaydı» degen qasañ pikirdi joqqa şığaruğa tırısqan
jastardıñ da sanı basım. Kün sanap olardıñ sanı artıp, kitaptıñ
qwdiretin jer-jerde däleldep bağuda. Kitapqa janı qwmar jan bir künin
kitapsız elestete almaydı. Ğwmırı kitappen etene baylanğan, oqu
ğwmırınıñ mänine aynalğan jastardı qoldaudıñ san türi bar.
Bilimdi jastarğa mıñdağan oqu grantı berilude. Sonıñ biregeyi — kitapqa
degen mazdağan mahabbatı men kitaptı qazına dep bilgeni üşin berilgen
grant. Alğaş bwl oqu grantın estigen şaqta senu qiın boldı. Aqparatı sät
almasıp, köbi telefonğa telmiruden äri asa almay uaqıtta kitap oqıp grant
ielengen jandı körgim keldi. Kördim! Swñğaq boylı, eñbekke äbden
şınıqqan öz-özine senimdi jaspen tanıstım.
Oyı wşqır,armanı zañğar azamat toğız jasınan türik, orıs, qazaq tilderin
jetik söylep, sol halıqtardıñ körkem ädebietin oquğa dağdılanıp alğan
janmen söylesu qiınğa soqpadı. Jas bwtaqtay endi ömirge tösele bastağanda
aldında önege bolmasa — jas köñil tura jol dep köp adasadı. Mardanğa
kitap oqu ädebin üyretip ülgi körsetken atası — Äliev Rahmatulla. Öz
zamanınıñ beldi oqığan azamatı bolğan qariya äli künge deyin eldiñ joğın
joqtap, barına bolısıp auıl bii retinde halıqqa paydasın tigizude.
Atasınıñ tälimimen jürip kitap kemirudi sanalı türde qolğa alğan jasqa
oqu grantın tağayındağan Türkistan jäne Şımkent qalalarınıñ mıñdağan
jastarına bilim berip otırğan zamanaui joğarğı oqu ornı – Akademik
Äbdimwsa Quatbekov atındağı Halıqtar dostığı universiteti.
«Dostıqtıñ altın köpiri» degen atqa ie atalımış joğarğı oqu ornında
bügingi tañda on üş mıñnan astam student keleşegine dañğıl jol salu üşin
bilim jiyuda. Ötken aptada tağayındalğan rektor grantı jöninde
universitettiñ rektorı Rabiğa Quatbekova jäne Rahmatulla Mardanmen
tildesudiñ de säti tüsti.
Rabiğa Quatbekova:
– Jastardıñ oqu-bilimge qwştarlığın arttıru – bügingi aqparat zamanında
ötkir mäsele. Memleket basşısı Q.Toqaevtıñ oqitın wlttı qwru ideyasın
iske asıruğa barşamız müddelimiz. Bügingi kitap oqığan azamat – erteñgi
eldiñ twtqasın wstanğan azamat. 2011 jılı Qazaqstan Halıqtar dostığı
universitetiniñ negizin saluşı Äbdimwsa Mwratwlı alğaş kitapqa qwmar
jastardı qoldau üşin arnayı öz qarjısınan oqu grantın tağayındau
jwmısın bastağan bolatın. «Jaqsınıñ atı — ğasırlıq, jaqsınıñ isi –

izgilik» degen Älişer Nauaidıñ sözin jii aytatın. Bwl ülken – senim. Meniñ
ğana emes, universitettiñ senimi. Sonday ülken senimge ie bolğan bolaşaq
studentimiz – Mardan Qanatwlı. «Tülkibas audanınıñ üzdik oqırmanı-
2023» atanğan. Respublikadağı üzdik jüz oqırmannıñ biri. Onıñ tañdağan
mamandığı – dene şınıqtıru jäne sport. Mıqtı sport pen bilimdi qatar
alıp jüretin student retinde özin däleldeytinine senim artamın!
— Men ömirde barlıq jetistikti, jaqsılıqtı kitappen
baylanıstıramın. Jetistikke äli de bastay beretinine senem.
Kitaphananı süyudi atam üyretti. Qwday qosqan körşimiz – Tamaşa
Osmanova men biıl ayaqtağan Oleg Koşevoy jalpı bilim beretin bilim
mekemesiniñ kitaphanaşısı. Öte bilikti maman. Kitapqa qol jetkizu sol
üşin mağan jiırma tört sağat boyı qol jetimdi boldı. Auıldıq
kitaphanada oqırmanğa iltipat pen mahabbatpen qızmet körsetedi.
Qoldaydı. Türli tanımdıq is-şaralar wyımdastıradı. Mağan bilimmen
bwdan arı jetiluge ülken mümkindik sıylağan Akademik Äbdimwsa
Quatbekov universitetiniñ rektorı Rabiğa Äbdimwsaqızına ülken

alğısımdı bildiremin!

Bizdiñ Tastwmsıq auıldıq kitaphanamızda oqırmandı şıñdau üşin bar
jağday jasalğan. Soñğı oqığan kitabım – Seydahmet Berdiqwlovtıñ
tañdamalı şığarmalar jinağı, – deydi Mardan Rahmatulla.
Mardan qolına tüsken kitaptı oqi bermeydi. Talğam bar. Qolına tüsken
kitaptıñ eki betin oqıp qarap, mazmwnı wnasa, oqi jöneletin qasieti bar.
«Kitaphanağa qwrmeti biik adamnıñ märtebesi biik bolmasa, tömendemeydi»
degen osı oyğa mıqtap bekingen. Mardanday maqsatı ayqın jastardı qoldau
– oqitın wlttı qwrudıñ bastı qağidası. Qwr sözden ada, naqtı ispen kitap
qwmar jastardıñ jolın aşuğa tırısqan joğarğı oqu ornınıñ negizgi
maqsatı – talğamı biik jas oqırmandardıñ sanın arttıru. Öziniñ begzada
bolmısımen daralanğan Mardan balamızdıñ bolaşağı jarıq kündey
jarqın bolsın! Kitaptı tañdap häm talğap oqitın jastardıñ sanı artuına
külli qoğam müddeli.

Demet BAYRAMOVA,
filologiya ğılımdarınıñ kandidatı

Related Articles

  • Attığa jol, auızdığa söz bermegen Twrım batır

    Är däuirde halıqtıñ pana twtar, qormal sanar qwrmetti azamattarı boladı, solardıñ biri zamanı Attığa jol, auızdığa söz bermeytin, batırlığımen halqı jaqta twrıp, mınau ortası men mekenin qorğau jolında sırt jauğa ses bolıp kelgen Twrım batırdı tuğan halqı mäñgi wmatpaydı. Twrım bala küninen baluandığımen, qamşıgerligimen atı şıqqan, eseyip at jalın tartıp mine köz alartqan jaularınıñ betin qaytarıp közge tüskendikten «bwl öñirde Twrım bar» dep sırt jaular attap baspaytın bolğan. Twrım ömiriniñ soñında ziratın qazıp, qabırın twrğızıp qoyıp qajılıq saparğa attanıp, qaytarında bügingi Semey öñiri mañına kelgende twyıqsız dünie salıp, jol joldastarı süyekte bwzbay Sarterektegi özi äzirlep ketken qabırğa jetkizip, el, jwrtına tabıs etidi. Iteli ruınıñ bir mwnşa atası Ajı güñ bolıp

  • JASTAR QALASINDAĞI RUHANI KEŞ: ALMATI ASPANI ABAY ÄNDERİMEN KÖMKERİLDİ

    JASTAR QALASINDAĞI RUHANI KEŞ: ALMATI ASPANI ABAY ÄNDERİMEN KÖMKERİLDİ

    Ämirbolat Qwsayınwlı Abay küni qarsañında Almatı qalasında aşıq aspan astındağı sahnada mıñdağan körermender Qazaqstan Respublikası Mädeniet jäne aqparat ministrliginiñ «Wlttıq kinonı qoldau memlekettik ortalığı» qoldauımen tüsirilgen Abaydıñ twñğış şığarmalar jinağınıñ jarıq köru tarihın bayandağan «Alğaşqı kitap» attı derekti fil'mdi tamaşaladı, dep jazadı Muztaumedia.kz. Dokudrama janrındağı bwl derekti fil'm qazaqtıñ neşe ğasırlıq ruhani tarihındağı tañ qalarlıq wlı oqiğa — 1909 jılı Peterbor qalasında Il'yas Boraganskiy baspasınan jarıq körgen Abaydıñ twñğış kitabınıñ qilı tağdırın beynelegen. Fil'm jalğız özi twtas bir älem jasap, şığarmaşılıqpen aynalısqan nebäri jiırma jıldıñ işinde qazaqtıñ tilin de, körkemdik, etikalıq tanımın da kürt özgertip, bwrın-soñdı türik jwrtı jetpegen biikke kötergen Abaydıñ alğaşqı kitabı qalay basılıp şıqtı, Abay közi tirisinde öziniñ

  • «Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

    «Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

    Bizdiñ qazaqta «malğa dostıñ maldan basqa mwñı joq» – «maldan boğı ğana böten» talay jarımes Abaydıñ atına neşe türli söz aytqan. Onıñ işinde saudager ğana emes, özin “söz wstağan”, “el wstağan” sanaytındar da boldı. Bwlarğa Abaydıñ özi jauap berip ketken: «Tınış wyıqtat, sen esirke, baq sözime!». Al, anau jigit «maldıñ buımen» negizgi oyın dwrıs jetkize almağan siyaqtı. Ol, «Qwnekeñ malın şığındap, Abaydı oqıtıp, jağday jasamağanda qalay bolar edi… Biz de sol Qwnekeñ siyaqtımız…» degendi aytpaqşı boldı – au deymin… Qwnekeñ qayda, sen qayda… «Quatı küşti nwrlı söz, Quatın bilgen abaylar…» – deydi Abay. Sözdiñ quatın bilmegen öte qiın, küyip qaluıñ mümkin… Osı arada Britaniyanıñ Prem'er – ministri bolğan Bendjamin Dizraelidiñ

  • Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

    Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

    Jeke arhivimnen tabılğan qwndı mwrağat «Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi) Bwl öleñdi 1980 – jılı Ör Altaydıñ Köktoğay audanına qarastı Düre auılında 61 jastağı Qauan Orınbasarwlı degen aqsaqal aytqanınan jeke arhivimde saqtalıp qalğanınan tauıp oqırmanmen bölisip otırmın. Ay, qwday – au, aqqa jaq, Öziñi ayan men naqaq. Aqiqat degen jolıñnın, Abıroyıñdı aşpa haq. Ayatbenen qadısqa, Alla niet aq iske. Jan almasam joq edi-au, Jaza tartsın degen baq. Meni sottap baylatıp, Zığırdandı qaynatıp. Masayrasın mäz bolıp, Qinağandı öziñ tap Jaqın jerden jau şığıp, Maqül isten dau şığıp. Dwşpan üstap qolımnan, Itter tistep tonımnan. Jaman tosu bolğan şaq, Tütqın bolıp tarığıp, Jalğız jatıp zarığıp, Aşu qısıp oydı alıp, Dert jäyilip boydı

  • Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Zhalgas Yertay Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq. Ol halıqtıñ işki küşi men biliktiñ sayasi erkine qaraylap twr Erterekten bastayıq. Bayağıda qazaqtıñ bastı probleması sanında edi, ol ras. Qazaqtar öz jerinde azşılıqqa aynalğan-dı. Al qalada qazaqşa estu qiın bolatın. Mektepterde, universitetterde, memlekettik basqaruda, bizneste qazaq tili şettetildi. Sol kezde qazaq tiliniñ tağdırı demografiyağa täueldi edi. Bwl logika wzaq uaqıt dwrıs sanalğan. Biraq bügingi Qazaqstanğa qarasaq, jağday özgerdi. Qazaqtar köpşilikke aynaldı. Qazaq tilin tüsinetinder men söyleytinder sanı bwrın-soñdı bolmağan deñgeyge jetti. Qazaq mektebine baratın balalardıñ sanı jıl sayın artıp keledi. Qazaq tili kündelikti ömirdiñ negizgi tiline aynaldı. Biraq nege til mäselesi äli özekti bolıp twr? Mäsele sanğa emes, sanağa

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: