|  |  |  | 

Mädeniet Ruhaniyat Ädebi älem

Kitapqwmar jasqa tegin oqu baqıtı bwyırdı

454716327_1877241566085579_2390164402611445048_n
Adamzat kitapqa ğwmır boyı qarızdar. Kitapsız keleşektiñ altın
kiltin eşkim qolına mıqtap wstay almağan. Mardan Rahmatulla –
kitapqwmar on jeti jasar jigittiñ boyında öz qatarlastarınıñ
boyınan tabıla bermeytin wlı qasiet bar. Ol – kitapqa degen mahabbat.
Bwl mahabbattıñ sät sanap artuınıñ da sırı bar. Mardan – Asılı
Osman, Darhan Qıdıräli sındı bügingi qazaq ruhaniyatınıñ tiregi

sanalatın azamattar tuğan topıraqt tuıp-ösken.

Topıraqtıñ kiesin däl osı kezde eriksiz moyınday tüsesiñ. Qoğamdağı
«jastar kitap oqımaydı» degen qasañ pikirdi joqqa şığaruğa tırısqan
jastardıñ da sanı basım. Kün sanap olardıñ sanı artıp, kitaptıñ
qwdiretin jer-jerde däleldep bağuda. Kitapqa janı qwmar jan bir künin
kitapsız elestete almaydı. Ğwmırı kitappen etene baylanğan, oqu
ğwmırınıñ mänine aynalğan jastardı qoldaudıñ san türi bar.
Bilimdi jastarğa mıñdağan oqu grantı berilude. Sonıñ biregeyi — kitapqa
degen mazdağan mahabbatı men kitaptı qazına dep bilgeni üşin berilgen
grant. Alğaş bwl oqu grantın estigen şaqta senu qiın boldı. Aqparatı sät
almasıp, köbi telefonğa telmiruden äri asa almay uaqıtta kitap oqıp grant
ielengen jandı körgim keldi. Kördim! Swñğaq boylı, eñbekke äbden
şınıqqan öz-özine senimdi jaspen tanıstım.
Oyı wşqır,armanı zañğar azamat toğız jasınan türik, orıs, qazaq tilderin
jetik söylep, sol halıqtardıñ körkem ädebietin oquğa dağdılanıp alğan
janmen söylesu qiınğa soqpadı. Jas bwtaqtay endi ömirge tösele bastağanda
aldında önege bolmasa — jas köñil tura jol dep köp adasadı. Mardanğa
kitap oqu ädebin üyretip ülgi körsetken atası — Äliev Rahmatulla. Öz
zamanınıñ beldi oqığan azamatı bolğan qariya äli künge deyin eldiñ joğın
joqtap, barına bolısıp auıl bii retinde halıqqa paydasın tigizude.
Atasınıñ tälimimen jürip kitap kemirudi sanalı türde qolğa alğan jasqa
oqu grantın tağayındağan Türkistan jäne Şımkent qalalarınıñ mıñdağan
jastarına bilim berip otırğan zamanaui joğarğı oqu ornı – Akademik
Äbdimwsa Quatbekov atındağı Halıqtar dostığı universiteti.
«Dostıqtıñ altın köpiri» degen atqa ie atalımış joğarğı oqu ornında
bügingi tañda on üş mıñnan astam student keleşegine dañğıl jol salu üşin
bilim jiyuda. Ötken aptada tağayındalğan rektor grantı jöninde
universitettiñ rektorı Rabiğa Quatbekova jäne Rahmatulla Mardanmen
tildesudiñ de säti tüsti.
Rabiğa Quatbekova:
– Jastardıñ oqu-bilimge qwştarlığın arttıru – bügingi aqparat zamanında
ötkir mäsele. Memleket basşısı Q.Toqaevtıñ oqitın wlttı qwru ideyasın
iske asıruğa barşamız müddelimiz. Bügingi kitap oqığan azamat – erteñgi
eldiñ twtqasın wstanğan azamat. 2011 jılı Qazaqstan Halıqtar dostığı
universitetiniñ negizin saluşı Äbdimwsa Mwratwlı alğaş kitapqa qwmar
jastardı qoldau üşin arnayı öz qarjısınan oqu grantın tağayındau
jwmısın bastağan bolatın. «Jaqsınıñ atı — ğasırlıq, jaqsınıñ isi –

izgilik» degen Älişer Nauaidıñ sözin jii aytatın. Bwl ülken – senim. Meniñ
ğana emes, universitettiñ senimi. Sonday ülken senimge ie bolğan bolaşaq
studentimiz – Mardan Qanatwlı. «Tülkibas audanınıñ üzdik oqırmanı-
2023» atanğan. Respublikadağı üzdik jüz oqırmannıñ biri. Onıñ tañdağan
mamandığı – dene şınıqtıru jäne sport. Mıqtı sport pen bilimdi qatar
alıp jüretin student retinde özin däleldeytinine senim artamın!
— Men ömirde barlıq jetistikti, jaqsılıqtı kitappen
baylanıstıramın. Jetistikke äli de bastay beretinine senem.
Kitaphananı süyudi atam üyretti. Qwday qosqan körşimiz – Tamaşa
Osmanova men biıl ayaqtağan Oleg Koşevoy jalpı bilim beretin bilim
mekemesiniñ kitaphanaşısı. Öte bilikti maman. Kitapqa qol jetkizu sol
üşin mağan jiırma tört sağat boyı qol jetimdi boldı. Auıldıq
kitaphanada oqırmanğa iltipat pen mahabbatpen qızmet körsetedi.
Qoldaydı. Türli tanımdıq is-şaralar wyımdastıradı. Mağan bilimmen
bwdan arı jetiluge ülken mümkindik sıylağan Akademik Äbdimwsa
Quatbekov universitetiniñ rektorı Rabiğa Äbdimwsaqızına ülken

alğısımdı bildiremin!

Bizdiñ Tastwmsıq auıldıq kitaphanamızda oqırmandı şıñdau üşin bar
jağday jasalğan. Soñğı oqığan kitabım – Seydahmet Berdiqwlovtıñ
tañdamalı şığarmalar jinağı, – deydi Mardan Rahmatulla.
Mardan qolına tüsken kitaptı oqi bermeydi. Talğam bar. Qolına tüsken
kitaptıñ eki betin oqıp qarap, mazmwnı wnasa, oqi jöneletin qasieti bar.
«Kitaphanağa qwrmeti biik adamnıñ märtebesi biik bolmasa, tömendemeydi»
degen osı oyğa mıqtap bekingen. Mardanday maqsatı ayqın jastardı qoldau
– oqitın wlttı qwrudıñ bastı qağidası. Qwr sözden ada, naqtı ispen kitap
qwmar jastardıñ jolın aşuğa tırısqan joğarğı oqu ornınıñ negizgi
maqsatı – talğamı biik jas oqırmandardıñ sanın arttıru. Öziniñ begzada
bolmısımen daralanğan Mardan balamızdıñ bolaşağı jarıq kündey
jarqın bolsın! Kitaptı tañdap häm talğap oqitın jastardıñ sanı artuına
külli qoğam müddeli.

Demet BAYRAMOVA,
filologiya ğılımdarınıñ kandidatı

Related Articles

  • Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin

  • Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Bwğan naqtı jauap – joq, bwl şeşimnen eşbir tildiñ, sonıñ işinde, orıs tiliniñ de qwqı şektelmeydi. Nege? Öytkeni konstituciyadağı memlekettik til märtebesi biliktiñ jwmıs tilin ğana retteydi. Ol normanıñ qarapayım adamdardıñ qatınas tiline qatısı joq. YAğni, memlekettik til – memlekettik organdar men jergilikti özin-özi basqaru wyımdarı jwmıs isteytin til degen söz. Bwl şeşim orısşa söyleytinderdiñ qwqığın şektemeydi, orısşa söyleuge tıyım salmaydı. Qarapayım adamdar üyinde, qoğamdıq orındarda, bizneste, media men mädeniet oşaqtarında qalağan tilinde söyley de, jwmıs istey de aladı. Bwğan konstituciyanıñ basqa baptarı naqtı kepil bolıp otır. Al jaña konstituciyada 9-baptıñ 2-tarmağı qazirgi küyinde qalsa, bwl – qazaq tiliniñ qwqığın şekteydi. Sebebi memlekettik organdar qwjattardı özderi üyrengendey aldımen orısşa jazıp,

  • Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Qazirgi biliktiñ eñ ülken qorqınışı…

    Zhalgas Yertay Konstituciyadan orıs tilin alıp tastasaq, Resey bizge soğıs aşa ma? Bilik osılay qorqıta bastadı. Biraq ol swraqqa qısqa jauap – joq. Sebebi, Reseyge qarsı Äzirbayjan da, Armeniya da neşe türli äreketke bardı, barıp ta jatır, biraq olarğa qazir soğıs qaupi tönip twrğan joq. Bwl ädisti sayasi manipulyaciya deydi, şın mäninde, bwnı qazirgi status-kvo jağdayın saqtap qalğısı keletin jüyeniñ asığıs oylap tapqan argumenti deuge boladı. Oylap köriñizşi, Reseyge bizdiñ memlekettik organdar qay tilde is-qağaz jürgizetini emes, loyal bolğanımız kerek. Endeşe, Resey bizdiñ loyaldığımızdı saqtap qalğısı kelse, konstituciyadağı til mäselesine qarsı bolmauı kerek. Sebebi bwl işki twraqtılıq mäselesi. Deni sau eldiñ biligi öz körşisine osınday qarsı argument aytar edi. Endi

  • Tek tilge baylanıstı…

    Tek tilge baylanıstı…

    Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,

  • “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

    “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

    “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin. “Jaña konstituciyanıñ” 9-bap 2-tarmağı twrğanda qwjattar eşqaşan qazaqşa jasalmaydı. Tek audarma tili bolıp qaladı. Sebebi memlekettik byurokratiya 9-baptıñ 2-tarmağına süyenip, is-qağazdardı orısşa jasap üyrengen. Sol sebepti is-qağazdıñ bäri aldımen orısşa jasaladı, keyin qazaqşağa qalay bolsa solay audarıladı. Sol sebepti 1-tarmaqtıñ bolğanı qazaq tiliniñ nağız memlekettik til märtebesinde boluına eş kömektese almaydı. Bir ğana jolı bar: konstituciyada memlekettik til de, resmi til de – qazaq tili dep tayğa tañba basqanday jazılıp twruı kerek. Qwjattıñ memlekettik tildegi nwsqasınıñ ğana zañdı küşi boluı tiis. Sol kezde basqa tilderdegi nwsqası jay audarması boladı. Sol kezde ğana qazaq

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: