Ağılşınnıñ Guardian gazeti Qazaqstannıñ soltüstik aymağındağı sayasi-etnikalıq ahualğa män bere kelip, «bilikten Nazarbaev ketken soñ qazaq jeri Resey tarapınan bölşektenui mümkin» degen boljam jasaydı. Gazet bwl rette memlekette tildik twtastıqtıñ qalıptaspay twrğanına köñil audaradı.

Petropavl eldiñ soltüstik öñirine tän kädimgi qalalardıñ biri dep jazadı Guardian. Bwl qalanıñ twrğındarı negizinen etnikalıq orıstar, ekonomikadağı tejelistiñ şeginde ömir sürip jatqan olar bwrınğı sovet odağın eriksiz añsaydı.

Soltüstikte bolğanımen Petropavl Reseydiñ emes, Qazaqstannıñ territoriyasına kiredi. Soltüstikte orıstildiler köp, osınıñ özi «qauip-qaterdi molaytıp», Kreml' tarapınan «etnikalıq tolqular tudıratın kepke  wşırap, ekspanciyağa wrınuı mümkin», söytip «ekinşi Ukrainağa» aynaluı ıqtimal.

Guardian mwnıñ sebebin bılayşa tüsindiredi: Reseydiñ radikaldı bağıt wstanğan sayasatkerleri twraqtı türde Qazaqstannıñ soltüstik aymağın basıp aludı söz qıludan şarşamaydı. Alayda, sarapşılardıñ deni aymaqqa qanday da bir qauip tönip twrmağanın birauızdan kelisip alğanday aytadı.

Ağılşın gazeti twtas Qazaqstan halqınıñ, onıñ işinde, äsirese, soltüstik aymaqtağı jwrttıñ aqparat ataulını tek Reseyden, Reseydiñ telearanaları men gazet-jurnaldarınan alıp otırğanına män beredi.

Bwl aymaq (Soltüstik Qazaqstan oblısın aytadı. – red) Ukrainanıñ şığısına köbirek wqsaydı. Orıstildi orta men orıs qoğamı barlıq aqparattı Reseyden aladı, «sondıqtan öñirde orıs wltşıldığınıñ oyanuı äbden mümkin».

Qazaq baspasözi san ret qaqsap aytqan, jazğan, ölgenşe eskertip baqqan mäseleniñ üstinen alıstağı ağılşın gazetiniñ tilişisi tura tüsip otır. Bayqağanımızday, Qazaqstandağı aqparattıq qauipsizdik pen aqparattıq twtastıqtıñ joqtığı bizdi qoyıp, mine, endi Batıs qoğamın da alañdata bastadı.

Guardian orıs jastarınıñ qazaq tilinde söylemeytindigin, tipti, söylegisi de kelmeytindigin añğarıptı. Gazet tilşisi Kirill degen 26 jastağı jigitpen jolığısqan eken, ol bılay depti:

-         Qazaqtar qazaq tilin tıqpalap qanımızdı qaraytıp jür. Şındığında, qazaq tili kimge kerek? Qazaq tilinde söyleyin deseñ tamağıña bir närse tığılıp qalğan siyaqtı boladı da twradı. SSSR-diñ qwlağanı qanday ökinişti? Nağız memleket SSSR bolğan ğoy.

Kirill siyaqtı özge de orıs jastarın söylete kelip Guardian «Alayda, soltüstikqazaqstandıqtarğa Nazarbaev wnaydı. Ol kez-kelgen kezde twtanıp ketui ıqtimal etnikalıq qaqtığıstardı qatañ baqılauında wstap otır. Petropavl qalasınıñ ortalıq köşelerinde Nazarbaevtıñ «Barlıq qazaqstandıqtar – bir Otannıñ wlı men qızı» degen sözderi men sureti ülken bilbordtarda twr» dep jazadı gazet.

Qazaqstandıq biliktiñ orıstilinde söyleytindigine de män bergen gazet: Nazarbaevpen qwralpas adamdarğa orıs tilinde söyleu ıñğaylı deydi.

Kezekti ret saylauda jeñiske jetken Nazarbaev äli öziniñ mwragerin anıqtay alğan joq degendi de qosıp qoyadı  Guardian. Al, qazir onıñ jası 74-te. Osınıñ özi bolaşaq turalı tereñ oylanuğa mäjbürleydi.

Petropavl twrğındarı Nazarbaevtan keyin bilikke tegeurindi wltşıl adam kelui mümkin dep üreylenetin körinedi. Biraq, Guardian gazetiniñ tilşisimen swhbattasqan elimizdiñ sayasattanuşı sarapşıları bwlay boluı ekitalay, öytkeni Qazaqstan qazir Reseymen birge Euraziyalıq ekonomikalıq odaqqa müşe. Bwl odaqtan şığuğa talpınatın twlğanı Kreml' Qazaqstandağı birinşi biliktiñ basına keltire qoyuı ekitalay depti.

Qazaqstandağı etnikalıq ahual özgerip baradı. Täuelsizdik alğan jıldarı Qazaqstanda qazaqtar jalpı halıqtıñ 30 payızın qwrasa, qazir 70 payız bolıp otır. Bwl jayt eldiñ soltüstik öñirlerinde de körinis tabuda. Putin bıltır Nazarbaevtı maqtay kelip, «ol taqır jerden memleket jasadı. Qazaqtarda bwrın memleket bolmağan» degeli beri qazaq biligi şetelderdegi etnikalıq qazaqtardı köşirip aluğa barın salıp, qazaq handığınıñ 550 jıldığın toylaytın bolıp qwlşınıp şığa keldi deydi Guardian. Al, Putinniñ sözi öte astarlı söz. Ol «qazaqta memleket bolmağan» dey otırıp, Nazarbaev bilikten ketkennen keyin jağdaydıñ kürt özgerui mümkin ekendigin meñzedi» dep jazadı ağılşın gazeti.

Abai.kz