|  | 

Sayasat

OLAR – QAZAQSTANDI RESEYGE QOSQISI KELETİN “QAZAQTAR”

 

Reseyge qosıluı tiis», «qazaq orısqa qosılsa ğana adam boladı» nemese «Men 1991 jıldan beri Olimpiada körmeymin. Sebebi, KSRO qwladı. Qazaqstan Reseyge qosılğanda ğana köretin bolamın» deytin Ermek Täyşibekov joq. Biraq, ol siyaqtılar az emes. Aramızda jür. Jäne atı-jönine qarasaq bäri de qazaq…

Olar «orıs älemin» jarnamalaydı. Olar «qazaq orıssız kün köre almaydı» deydi. Olar Putinge tabınadı. Olar äleumettik jeli arqılı jwmıs jasaydı. Olardıñ jazbaları qauipti, uıttı. Siz, mwnı bilip jüruiñiz kerek.

Qazaq wltşıldarın balağattap, memlekettik tildi mazaqtap, «orıs älemin» wlıqtap jürgen äleumettik jelidegi «qazaqtardıñ» bir tobınıñ oy-pikirin qaz-qalpında bergendi jön kördik.

Olardıñ maqsatı ne? Olar neni közdeydi, neni añsaydı jäne neden qorqadı?..Abay bolıñız! Senip qalmañız…Pikirlerdiñ adamdı arbap alatın «qwdireti» bar.

Ruslan IBRAEV:

«MENİÑ OTANIM – KSRO»

«Mağan bizdiñ wltşıldar: «Eger bizdiñ jerimizde däl Ukrainadağı jağday qaytalanatın bolsa qaytesiñ? Qazirgi «DNR», «LNR» siyaqtı wyımdar qwrılıp jatsa solardıñ qatarında qazaqtarğa qarsı soğıspaqsıñ ba?» degen saual qoyadı. Men olarğa bılay dep jauap beremin: «Soğıs bastalmay twrıp, aldımen maydan boladı…Mine, sol kezde men bizdiñ policeylerge, omondarğa şay ısıtıp beremin, tamağın jasaymın, palatkilerin qwramın. Olarğa barınşa qoldau körsetemin, kömektesemin. Mwnıñ barlığın senderdey wltşıldardı bilikke jibermeu üşin jasaymın…».

«Qazaqstan meniñ – kişi Otanım. Meniñ ülken Otanım – KSRO. Bir kezgi Keñes Odağınan tarap ketken, respublikalar, birigiñder!».

«Alma-Atanıñ bwrınğı atauı – Vernıy. Atı aytıp twr, biz qazaqtar senimdi odaqtaspız. Batısşılardıñ auzına qwm qwyılsın. Biz Reseymen birgemiz».

«Qazaq tili deysiz be? Külkimdi keltirmeñiz. Tarihta wlı wlttar şağın elderdi jwtıp qoyğan mısaldar az emes…Orıs tilin joğaltqan wlt älemmen aradağı baylanısın üzedi. Ğılım, medicina, injeneriya -biz barlığın orıs tili arqılı meñgerdik».

«Batısşıldar men wltşıldar jürgen jerde – ılği töñkeris, atıs-şabıs, soğıs. Däl osındaylardıñ kesirinen 1917 jılğı revolyuciya boldı. Däl osındaylardıñ kesirinen azamattıq soğısta qanşama adamnan ayırıldıq. Qazir de arağa ot salmaqsıñdar. Tarihımız ortaq bauırlas elmen (Reseymen) arazdastırğılarıñ keledi. Armandapsıñdar, bolaşaqqa Euraziyalıq Odaqpen birge baramız».

Nariman ESIMBEKOV:

«EÑ WLI KÖSEM – STALIN!»

«KSRO-da tuğan ärbir adam öziniñ älemdegi eñ keremet memleketten ayırılıp qalğanın jaqsı tüsinedi. Al bwl memlekettiñ qabırğasın qalağan älemdegi eñ wlı kösem – Stalin!»

«Amerika Reseyge külli älemdi qarsı qoyğısı keldi, biraq jaqın arada külli älem AQŞ-qa qarsı şığadı».

«EQIW-ğa tañım bar. Ukrainanıñ şığısındağı hunta mıñdağan adamdı öltirip jatır. Malayziyalıq «Boing» wşağın da atıp qwlatqan solar. Älde men qatelesem be? Anığı, orıs älemin neğwrlım jekkörgen sayın, soğırlım bauırlas orıstar küşeye tüsedi. Al jaqın uaqıtta olar älemdi bileytin boladı. Sonda ğana ädildik ornaydı».

«Wltşıldar eldiñ sanasın ulap jatır. Äsirese, jastardıñ…Orıstı jekswrın qılıp körsetu üşin nasihat jürgizude. Wltşıldarğa AQŞ jetekşilik etedi. Aştıq taqırıbın jaqsı paydalanıp otır. Aytalıq, sol kezgdegi jüye, orıstar qazaqtardı qırğan deydi…Mwnıñ bäri ötirik. Ötirik! Tarihtı bwrmalau».

Erlan ESENALIEV:

«ORIS TİLİNİÑ TÖÑİREGİNE TOPTASU KEREK»

«5 instituttıq reform». «100 qadam», «Qazaqstan-2050», «Nwrlı jol». Atauı ayğaylap twrğan ideyalar men bağdarlamalardı bizdiñ elimiz tek «orıs älemimen» birikkende ğana jüzege asıra aladı. Reseysiz bwl bağdarlamalardıñ birde biriniñ mäni joq, änşeyin lozung retinde qaladı».

«Eger twtas TMD keñistiginde reseylik RT sputniktik telearnasın aldımen 2 ayğa taratıp, artınşa bir kezgi KSRO qwramında bolğan elderde Reseydiñ qwramına ötu turalı referendum jürgizer bolsaq, nätijesi mınaday boladı: alğaşqı eki ayda Qazaqstan halqınıñ 80 payızı Reseyge qosıluğa kelisedi. Al habar taratudı 6 ayğa wzartar bolsaq halıqtıñ 95 payızı Resey qwramına qosıluğa niet tanıtadı».

«Aytıñızdarşı, qazaq, qırğız, özbek siyaqtı etnostar öz täuelsizdiginiñ 25 jılında adamzatqa paydalı qanday da bir jañalıq aştı ma? Qazaq, özbek, qırğızğa tiesili jetistikterdiñ 98 payızı orıs intellektisiniñ jemisi. Orıs intellektisiniñ kömegimen qazaqtar HHİ ğasırğa endi. Biz orıs örkenieti mwrağa qaldırğan dünieni paydalanıp kelemiz».

«Tañ qalamın. Nege Qazaqstannan orıstar köşip jatır, al olardıñ ornına oralmandar kelude…Nege? Bügingi Qazaqstandı onıñ öndirisin twrğızğan orıstar. Olar bar qiındıqtı bizben birge kördi. Qazirgi oralmandardıñ babaları qiın sätte basqa elge köşip ketti. Orıstar nege qazirgi oralmandardıñ babaları siyaqtı köşip ketpedi? Qazaqstandağı örkenietti jasağan da, qwrğan da orıstar. Al oralmandar dayın düniege keldi».

«Men qazaq wltşıldarın batıs-ukraindıq Banderovşılarğa wqsatamın. Qazaq jäne ukrain wltşıldarın anglo-amerikandıq transwlttıq korporaciyalar, qorlar, oligarhtar qarjılandıradı. Olar Qazaqstan täuelsizdik alğan twsta payda boldı…».

«Orıs wltı – külli Euraziya halıqtarın ortaq geoörkenietti keñistikke biriktiretin wlt. Orıs degenimiz beybitşilik bastauşısı, ädilettilik pen damudıñ jolbasşısı».

«Biz alıp «orıs älemin» qalay saqtap qalamız, bilesizder me? Ol üşin Reseydiñ, orıs tiliniñ töñiregine toptasuımız kerek».

Kayrat BAYGEREEV:

«ALAŞORDALIQTAR – QORQAQTAR»

«Georgiy lentası – «orıs äleminiñ» simvolı. Orıs älemi degenimiz ne? Birinşiden, bwl etnikalıq tüsinik emes. Bwl twtas örkeniet. YAğni, bwl älemdi orıstıñ balalaykası, «berezkası» nemese orıs baletimen şekteuge bolmaydı».

«Orıs äleminiñ ideologiyası birinşi kezekte – pravoslaviya. YAğni, din. Keñes ükimeti pravoslavtı bolatın… Sondıqtan da biz – bir kezdegi KSRO azamattarı, wlttıq nemese dini erekşeligimizge qaramastan bolmısımız bir. Biz hristiandıq qwndılıqtar jüyesiniñ ökilimiz».

«1945 jıldıñ 30 säuirinde Raqımjan Qoşqarbay jäne orıs soldatı Grigoriy Bulatov Reyhstagqa tu tikkende qazaq qayta tudı. Sol kezden beri biz orıs äleminiñ ajıramas böligine aynaldıq».

«Bügin keybireuler orıs älemin tıqsırğısı keledi. Bizdiñ jerde…Batıs idelogiyası basıp baradı. Orıs tili de qısım körude. İs-qağazdardı latınşağa köşiru de orıs örkenietin ısırudıñ bir jolı. Mınanı tüsinip alu kerek: orıs örkenietin joğaltıp alsaq, qazaq degen wlttıñ özi qwridı. Biz änşeyin «azamattıq qoğamğa» aynalamız».

«Alaşordalıqtar – bwl bol'şevik Amangeldi Imanovtı satıp ketken qorqaqtar, alayaqtar. Mine, büginde olar külli qazaq halqınıñ armanı men etalonına aynalğan. Tarihtı bwrmalau jürip jatır. Keñes odağı bolmasa,yağni, wjımdastırudan, tıñ igeruden jäne basqa tektonikalıq özgerister kezeñinen ötpese, qazaq wlt retinde qalıptaspas edi.

Al, alaşordalıqtardıñ bizdiñ wltqa eş qatısı joq. Qaydağı bir Bökeyhanovtıñ sureti qazir barlıq mektepte ilinip twr…Sonda orıs älemi qayda?!».

«Qazaq tilin bilu turalı talap qoyu mädenietsizdik pen bilimsizdiktiñ belgisi. Mwnday talaptı köp jağdayda oy-sanası, bilim deñgeyi şekteuli, tek qana qazaqşa söyley alatın adamdar qoyadı. Mwsa payğambar evrey tilin bilgen joq, biraq öz missiyasın orındap ketti…».

Dayındağan, Duman BIQAY

facebook äleumettik jelisinen alındı

orisquldarorisquldari

oris quldar

Related Articles

  • Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ

  • Sayasi quğın-sürginge wşırağan arğı bettiñ körneki twlğaları men ziyalı qauım ökilderi

    Sayasi quğın-sürginge wşırağan arğı bettiñ körneki twlğaları men ziyalı qauım ökilderi

    Arma äleumet! 31 mamır sayasi quğın-sürgin jäne aşarşılıq qwrbandarın eske alu küni. Osığan baylanıstı irgeles elderde sonıñ işinde Şığıs Türkistan öñirinde ömir sürip jatqan Şıñjañ qazaqtarınıñ sayasi, äleumettik häm mädeni tarihın tanıp bilip jürgenimiz artıq bolmas. Aldımen suretterge tüsinikteme: Birinşi suret: Şıñjañ ölkesinde 1934-44 jıldarı ölke gubernatorı bolğan Şen Şicaydıñ (盛世才) beynesi. Ekinşi suret: Tayvan' Taypeydegi Şen Şicaydıñ mazarı. 2024 jılı arnayı izdep tauıp basına barğandağı estelik. Ol turalı estelikti keyin oqisızdar. Üşinşi suret: Şıñjañ ölkesi Qwmıl aymağınıñ aymaq gubernatorı bolğan Jolbarıs Beg-tiñ mazarı. Tayvan' Taypey qalasındağı mwsılmandar ziratında jerlengen. 2024 jılı arnayı izdep tauıp basına barıp qayttım. Törtinşi suret: 1944 jılı wlt-azattıq köterilisşileri Qwlja qalasın azat qılğan soñ qala

  • AQŞ Irannıñ Hark aralın basıp ala ma? 

    AQŞ Irannıñ Hark aralın basıp ala ma? 

    Kian ŞARIFI Iran islam respublikasına tiesili Hark aralı. Amerika men Izrail'diñ Iranğa äue şabuıldarı jalğasıp jatqan twsta AQŞ-tağı sayasi ortada islam respublikasına tiesili Hark aralın basıp alu ideyası talqılana bastadı. Sarapşılardıñ aytuınşa, Vaşington Irandağı mwnay eksportınıñ negizgi oşağı sanalatın Hark aralın nısanağa aluı äbden mümkin. Bwl sankciyalar qwrsauındağı Iran ekonomikasın qwlatpay wstap twrğan bastı tabıs közin jauıp tastauı ıqtimal. Alayda Iran mwnay eksportınıñ 90 payızın qamtamasız etetin Parsı şığanağındağı şağın araldı basıp alsa, bwl AQŞ pen Izrail'diñ Iranğa qarsı soğısın tipti uşıqtırıp jiberui mümkin. Mwnıñ özi de Iran ekonomikasın tolıq qwrdımğa jibere almaydı deydi sarapşılar. 7 naurızda Axios basılımı AQŞ äkimşiligi Hark aralın basıp alu mümkindigin talqılağanın habarladı . Iran bwl aralğa

  • Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin

  • Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Bwğan naqtı jauap – joq, bwl şeşimnen eşbir tildiñ, sonıñ işinde, orıs tiliniñ de qwqı şektelmeydi. Nege? Öytkeni konstituciyadağı memlekettik til märtebesi biliktiñ jwmıs tilin ğana retteydi. Ol normanıñ qarapayım adamdardıñ qatınas tiline qatısı joq. YAğni, memlekettik til – memlekettik organdar men jergilikti özin-özi basqaru wyımdarı jwmıs isteytin til degen söz. Bwl şeşim orısşa söyleytinderdiñ qwqığın şektemeydi, orısşa söyleuge tıyım salmaydı. Qarapayım adamdar üyinde, qoğamdıq orındarda, bizneste, media men mädeniet oşaqtarında qalağan tilinde söyley de, jwmıs istey de aladı. Bwğan konstituciyanıñ basqa baptarı naqtı kepil bolıp otır. Al jaña konstituciyada 9-baptıñ 2-tarmağı qazirgi küyinde qalsa, bwl – qazaq tiliniñ qwqığın şekteydi. Sebebi memlekettik organdar qwjattardı özderi üyrengendey aldımen orısşa jazıp,

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: