Soñğı jıldarı sırtqı sayasat pen ekonomikada Qazaqstannıñ Reseyge täueldiligi artıp bara jatqanı belgili. Tipti Keden odağı men Euraziyalıq Ekonomikalıq odaq sındı wyımdar şeñberinde bizdiñ elimiz jüzdegen egemendi lauazımdarınan ayrılğanı, olardı öz qolımen Mäskeuge bere salğanı jasırın emes. Bwl ürdis Qazaqstannıñ wlttıq müdelerine de, diplomatiyamızdağı eñ negizgi qağidat – köpvektorlılıqqa üzildi-kesildi qayşı. Alayda sırtqı sayasatpen qatar Reseyge degen täueldilik ekonomika, qorşağan ortanı saqtau, işki ister, wltaralıq qatınastar, aqparattıq qauipsizdik sekildi mañızdı salalarğa da keri äserin tigizude.

Atap aytqanda, söz bolğan integraciyalıq wyımdardıñ kesirinen mıñdağan käsiporındarımız bankrottıqqa wşıradı, jüz mıñdağan otandasımız jwmıssız qaldı. Tek qwldırağan resey rubli saldarınan wlttıq valyuta – teñgeniñ bağamın wstap twruğa 17 milliard AQŞ dolları zaya ketti. Qazaq jerinde ornalasqan reseylik 6 äskeri baza men poligondar wlan-qayır aumaqtağı jer men sudı ulauda, sonıñ saldarınan, janauarlar men adam ömirine zor qauip-qater töngen. Qızıl kitapqa engen kiikterdiñ bir sätte 150 mıñı qırılğanı näubettiñ qanşalıqtı keñ qwlaş jayğandığın añğartadı. Kelitirilgen jağdayattar tek soñğı bir-eki aydıñ işinde orın alğandarı ğana, al apat pen qasiretterdiñ barlığın tize berse, onşaqtı betke de sıymaydı.

Soraqısı sol, bolğan qılmıstardı ädil zerttep, kinälilirdi jauapqa tartıp, keleñsizdikterge bwdan bılay jol bermeudiñ ornına bilik, qwziretti mekemeler qwlıqsızdıq tanıtuda. Nemese sol qılmıstardı barınşa bürkemelep, şınayı sebepterdi jasıruda. Alayda, kün amanda mıñdağan kiikterdiñ “şöpke toyıp alğannan qırılğanına” nemese jazdıñ aptap ıstığında jüzdegen qara maldıñ “toñıp ölgenine” kim senbek? Bwnday tüsindirme-sımaqtar mardımsız boluınan bwrın tipti külkili ekendigi, qoğamnıñ alañdauşılığı men bilik orındarına senimsizdigin odan äri ösiretini anıq. Däl osınday böten memlekettiñ müddesin aldığa qoyıp, otandıq arman-mwrattı ayaqqa taptağan qatınas basqa da salalarda körinis tapqan.

Äytpese, şeteldik “MuzTV” än bayqauın Astanada dürildetip ötkizuge, onıñ özi Qazaqtıñ ar-namısına tiip, Elorda jwrtın kemsitkenine qaramastan,  milliondağan dollar tabılğanda, elimizdegi bastı şara “Qazaq Handığınıñ 550-jıldığına” qarjı qalayşa jetispeydi? Negizinen şeteldikterge arnalğan EKSPO-ğa qıruır aqşa jwmsalğanda, mektep oquşılarınıñ tañğı asına tiın-tebenniñ bolmağanın qalay tüsinuge boladı? “ElArna” siyaqtı qazaq tilindegi sanaulı ğana aqparattıq közdiñ jabılıp, esesine “RBK” sekildi reseylik arnalardıñ aranı odan äri aşıla bergenin, tipti otandıq “ORT”, “Bilim jäne Mädeniet” arnalarınıñ basşılığına şeteldikterdi ne qazaq tilinen jwrday adamdardı qoyğandı qalay bağalamaqpız?

Endi ol azday, elimizdegi bir top kreml'şil belsendi “Qazaqstanda “Spravedlivost'” attı köpwlttı partiya qwrıp, onıñ işki sayasatına tikeley ıqpal jasaymız” dep mälimdedi. Tipti “memlekettik orındarda qazaq emesterdiñ sanın arttıramız” degen bastapqı maqsattarın da paş etti. Biraq bilik orındarı, halıq esebinen küneltip otırğan jauaptı adamdar nege ünsiz? Esesine el qamın oylağan şınayı wltjandı küşterge kelgende däl sol bilik birinşi şüyligedi. Mäselen, geptilge qarsı narazılıq bildirgen azamattardı sottau, Reseyge qatıstı şındıqtı jazğan BAQ-tardı jazalau, ädildikke ündegen qoğam qayratkerlerin qudalau, tipti Täuelsizdik monumentine gül şoğın qoyğanına bola türmege jabu sekildi äreketter bolar ma edi?

Kezinde bastauın «Amerikandıq wlttan» alğan «Qazaqstandıq wlttıñ» küş aluına kedergi bolğan, qwramında 23 etnos ökili jäne 100 mıñğa tarta müşesi bar, qajetti qwjattarın bilikke tolıqtay tapsırğan, “Halıq ruhı” partiyasın, biliktiñ 9 jılğa juıq uaqıt boyına sozuı, Zañ talaptarın saqtay otırıp, 60 mıñ adamnıñ tölqwjatımen qosa tapsırılsa da, Ädilet ministrligi äli künge deyin nege tirkemey otır? Birikken Wlttar Wyımınıñ beybit jinalıstar jäne birlesu qwqığı mäseleleri jönindegi ökiliniñ arnayı bayandamaşısı Mayna Kiaydıñ Qazaqstanğa kelgen saparında «Halıq ruhı» partiyasın Qazaqstan Respublikası Ädilet ministrliginiñ osı künge deyin sebepsizden-sebepsiz tirkemey otırğanı turalı da arnayı hat joldandı. BWW ökili bwl mäseleni arnayı qarap, ädiletti şeşim şığartqızatının jetkizdi. Mümkin BWW kömeginen keyin şındıq saltanat qwrar degen ümittemiz.

Bilik osı aşıq hatta qoyılğan swraqtarğa bükpesiz jauap berui kerek. Öytkeni öz halqınıñ emes, böten memlekettiñ qamın oylağan sayasat tübi sol biliktiñ qara basına ğana emes, twtas memlekettiñ egemendigine, halqınıñ jarqın bolaşağına köleñke tüsireri haq. Mwnday keleñsizdikke jol bermeu – är adamnıñ azamattıq borışı.

Qazaq Wlttıq Keñesi

14 Şilde 2015 jıl

Abai.kz