Almatı oblısınıñ Kerbwlaq audanına qarastı Küreñbel öñirinde yağni batısı Şolaq tauı, şığısı Alaman tauınan Qıtay şekarasına deyingi, soltüstigi Şağan tauı men Köksu özeni, oñtüstigi İle özeni aralığındağı eldi-mekenderde Aşamaylı Kerey jäne

Abaq Kereydiñ Şeruşi jäne Qaraqas ruınan tarağan wrpaqtarı ömir süredi. Şejireşil qariyalar wrpaqtarına özderiniñ Abaq Kereydiñ Şeruşi ruınıñ Er Qwttımbetinen (Wzınmıltıq) taraytın Qojamqwl babanıñ wrpaqtarı ekenin aytıp ötipti. Qojamqwldıñ bes balası: Igilik, Qabanbay, Janay, Sarımırza jäne Manatbaydan taraytın wrpaqtarı tügeldey osı Kerbwlaq öñirin ata-qonıs etip, ömir keşkeli birneşe ğasır ötse kerek. Özin Qojamqwldıñ segizinşi wrpağı sanaytın Bekswltan Erkimbaywlı «Jeti atasın bilmegen jetesiz boladı» dep atalarınıñ joñğar şapqınşılığı kezinde körsetken erlikterin jastayınan jır qılıp jattap öskenin aytadı. El auızındağı jır-dastandarğa qarağanda Qojamqwl babanıñ wrpaqtarı joñğarlarmen İle özeniniñ oñ jağalauı men Şolaq tauı aralığında, Altınemel, Şağan, Qotırqay, Köksu, Tekeli, Alaköl mañında bolğan wrıstarda qaytpas qaysarlıq körsetken. Sonday-aq olar Narınqol, Kegen, Merkini qaraqıtay, qırğızdardan azat etu soğıstarına qatısıptı. 1750 jıldarı Er-Jänibek, Qojabergen, Baytaylaq batırlar bastap Abaq Kerey köşi Şığısqa qaray jıljığanda Şeruşi Qojamqwl babanıñ wrpaqtarı Jetisu ölkesinde, Küreñbel öñirinde qalıp qoyıptı.
1910 jılğı bir mälimet boyınşa Qojamqwl atadan tarağan wrpaq sanı sol kezde 644 adam yağni 128 tütin bolıptı. Negizgi kün köristeri mal şaruaşılığı bolğan. Qoldarındağı mal sanına keler bolsaq: qoy 1207, jılqı 285, siır 214, eşki 265, tüye 11 bolğan eken. (P.P Rumyancev «Uezdı Jetısu» S.Peterburg, 1913). Sodan beri Şeruşi Qojamqwl babanıñ wrpaqtarı ösip önipti. Olar bügingi küni Küreñbelden basqa Qazaq eliniñ tükpir-tükpirinde baqıttı ömir keşude.
Küreñbel öñirindegi Kereyler arasında özderin «Qaraqaspız» deytin ağayındar sanı barşılıq. Bir qızığı olar: «Kereydiñ qaysısı bolasızdar, Aşamaylı kereysizder me? joq älde Abaq kereysizder me?» degen swrağıñızğa özderin «Aşamaylı kereymiz» dep aytadı. 2014 jılı «Alaş» tarihi-zertteu ortalığınan şıqqan «Kerey» tarihına arnalğan kitaptıñ «Aşamaylı kereylerdiñ rulıq-taypalıq qwrılımı” attı bölimin arı-audarıp, beri-audarıp odan «Qaraqas» ata jöninde eşbir mardımdı derek taba almaysız. Qayta «Qaraqastar» Abaq Kerey qwramındağı 12 atanıñ biri ekeni mälim. Bäri-bir «Kerey» emes pe? degen oymen qoldı bir silteuge de boladı. Bwl jerde özderiniñ kim ekendikterin bilmey otırğandarına wrpaqtarı emes bälkim kezinde dwrıs tüsindirmegen ata-babaları da kinäli şığar. Mısalı, Kereyden şıqqan Qojabergen batırğa qatıstı qanşama alıp-qaşpa äñgimeler boldı. Kereyde bir emes, eki Qojabergen batır bolğandığın, ekeuiniñ de joñğarğa qarsı soğısta asqan erlik körsetken batırlar ekenine ou basta eşkim nazar audarmadı. Qaysıbir şejireşil ağalarımızdıñ özderi ekeuin bir kisi dep tanıp tarihta bolğan oqiğalardı bir-birimen şatastırdı. Sodan bolıp el işinde jañsaq pikirler tuuğa jol berdi. Keyin zertteuşiler tarapınan naqtı tarihi derekter anıqtalıp, sonıñ negizinde ol ekeuiniñ tuğan jılı, qaytıs bolğan jılı, qayda jerlengeni eskerilip, jası ülkeni yağni «Elim-ay» dastanın jazğan ataqtı jırau Qojabergen batır Aşamaylı Kereydiñ Köşebe ruınan ekenin, al säl jastau Qojabergen batırdıñ Abaq Kereydiñ Şwbarayğır ruınan şıqqanı anıqtaldı. Sol sekildi bwl jerde de bir jañsaqtıq bar qwsaydı. Bizdiñ boljauımızşa, Abaq Kereydiñ Şeruşi ruınan tarağan wrpaqtarmen birge bir jerde ömir keşip jatqan bwl ağayındarımız da söz joq joñğar şapqınşılığınan keyin Abaq Kereyler şığısqa qaray köşkende Küreñbelde qalıp qoyğan Abaq Kereydiñ Qaraqas ruınıñ adamdarı bolmaq. Olardıñ jan sanı şeruşilerge qarağanda säl köbirek. Öytkeni Küreñbelde Qaraqastıñ Tötek jäne Tölep atasınan taraytın 11 äulettiñ wrpaqtarı twrıp jatır.
Orıs zertteuşisi P.P. Rumyancevtiñ 1913 jılğı mälimeti boyınşa osı öñirde twratın Aşamaylı kereylerdiñ sanı 780 adam, 145 tütin bolğan. Qoldarındağı mal sanı 3 mıñday. Odan keyin bwlardıñ jan sanı köbeydi.
Aşamaylı Kerey negizi tört atağa: Balğa, Balta, Köşebe. Tarışı dep bölinedi. Alayda Küreñbeldegi Aşamaylı Kereylerdiñ däl qaysı atağa jatatının aytu qiın. Onı özderi de jaqsı bile bermeydi. Keybiri özderin «Qızay Kereymiz» dese, qaysı biri özderin «Aqqas-Qaraqas» degen atadan taraymız desedi. Şıñjañ baspasınan 2012 jılı şıqqan «Aşamaylı Kerey şejiresi» kitabında: Aşamaylı Kereyden– Qara bi (Şimoyın). Şimoyınnan– Derbisäli. Derbisäliden–Abız, Türke. Abızdan – Qwdayqwl, Qwdaymende, Jañabay. Türkeden – Aqqas, Qaraqas taraydı dep qısqa qayıradı. Küreñbeldegi kereylerge qatıstı olardıñ ata-babaları turalı derekterge qarağanda bir jüye, bir izdiliktiñ joqtığın bayqauğa boladı. Äsirese özderin «Aşamaylı Kereymiz» dem sanaytın ağayındarğa qatıstı derekterdiñ bir-birinen alşaq boluı jeti ata şejiresiniñ wrpaqtan-wrpaqqa auızşa berilui kezeñinde bolğan jañsaqtıqtan dep wğınu dwrıs bolmaq. Bwl bağıtta äli de talay tarihi-etnografiyalıq zertteu jwmıstarı jürgizilui qajet bolmaq. Bwl bolşaqtıñ, keler wrpaqtıñ enşisindegi dünie.
Küreñbel öñirindegi Qazaqtar arasında Kereylerden basqa Jalayırlar da bar. Bwlar bir-birimen etene jaqın tuıs yağni qwda-qwdandalı, nağaşı-jiendi bolğandıqtan öz aralarındağı ıntımaq, bereke-birlikteri keremet. Oğan jol tüsip, osıdan biraz uaqıt bwrın Küreñbelge barğanımızda közimiz jetti. Küreñbeldegi Kereyler men Jalayırlar birigip «Kerey baba ruhına» arnap eskertkiş ornatadı, ülken as beredi eken degen habardı estip, «Er-Jänibek» qorınan belgili käsipker Jeñis Türkiya, tarihşı ğalım Näpil Bazılhan, ğılım doktorları: Dosan Baymolda, Uathan Seypil, Almatı irgesine «Barköl» attı auıl twrğızğan Maqswtqan Däleywlı käsipker bar, «Jezbwyda» jastar qoğamdıq birlestiginiñ tqrağası Talapbek Tınısbekwlı bar barlığı 6 kisi qwttı bolsın aytıp solay barğan edik. Biz keştetip barğanımızğa qaramay Şeruşi Qojamqwl babanıñ wrpağı Amanjol Bekswltanov bastağan auıl azamattarı keñ dastarhan jayıp, erteñinde bolatın «Kerey baba» ruhına arnalğan is-şara josparımen tanıstırdı. Erteñgisi auıl twrğındarı bar, Almatıdan, Taldıqorğannan kelgen qonaqtar bar, basqaday şaqırılğan adamdar bar jiını 2 mıñday adam Almatıdan 100 şaqırımday jerde ornalasqan Almatı-Taldıqorğan dañğıl jolına jaqın kişirek töbege jinaldı. Osı jerde «Kerey baba» ruhına arnalğan ädemi eskertkiştiñ aşılu saltanatı ötti. Bwl eskertkişti jasauğa arnalğan şaması 30 mıñday AQŞ dollarına teñ qarjını auılda twratın 20 käsipker azamat öz qaltalarınan şığarıp istetken eken. Bwlardıñ bäri kereyler emes işinde jalayırlar da bar degendi estip nağız tuıstıq, bereke birlik degen osı şığar dep oy tüygen edik. Talay jerde osınday eskertkişterdi körip jürsek te biiktigi 2 metrdey jıltır qoñır mramor tastan somdalğan eskertkiş ädemiligimen jäne äsem twrpatımen közge birden tüsiedi. Eskerkiştiñ bas jağına «Kerey baba ruhına» arnaladı dep jazılıptı, odan säl tömen «Qazaq bolsañ Kerey bol, Altı Alaşqa merey bol» degen Töle bidiñ sözi jazılıptı, odan säl tömende: Kereydiñ wranı– Oşıbay dep al tañbası: X [][] dep jazılıptı da eskertkiştiñ astıñğı böliminde:
Alaştıñ Qıranı ediñ
Qazaqtıñ wranı ediñ
Elim dep er baba
Kie twtar Kerey eliñ –dep jazılıptı.
Eskerkiştiñ aşılu saltanatınan keyin Kerey baba ruhına arnap wrpaqtarı jasap otırğan bwl is şarağa kelgen qonaqtar tarapınan qwttıqtau sözder söylendi, koncerttik bağdarlama jürildi. Biz öz tarapımızdan Er-Jänibek qorı atınan qwttıqtap, söz söylep, astı wyımdastıruşılarğa aqşalay sıylıq berdik. Tüski astan soñ baluan küresi, jüyrik at bäygesi ötip, onda eldiñ aldı bolğan baluandarğa jäne jüyrik at ielerine sıyğa avtokölikter tartu etildi. Osılay «Kerey baba» asına jinalğan halıq köpşilik bir jaqsı dem alıp köñildi kündi ötkizgen bolatın. Ärqaşan da «Kerey ata-baba» aruağı barşamızdı qoldap jürsin aytıp bizde Almatığa qaray jol tarttıq. Sol igi is-şaranıñ jalğası bolıp ötken jılı Kereyden şıqqan ataqtı Er-Jänibek batırdıñ 300 jıldığı Qazaq elinde jäne qazaqtar twratın şetelderde keñinen atap ötildi. Biılğı jılı Abaq Kereyden şıqqan tağı bir äygili twlğa batır Zuqa qajınıñ tuğanına 150 jıl toluın keñ kölemde atap ötuge dayındıq jwmıstarı bastalıp ketti.

«Er-Jänibek» halıqaralıq qoğamdıq qorınıñ vice-prezidenti, ğılım doktorı Dosan Baymolda