|  | 

Qazaq şejiresi

Qazaqstanğa 25 jıl işinde 1 millionğa juıq oralman kelgen

Qazaqstanğa 25 jıl işinde 1 millionğa juıq oralman kelgen

1991 jıldan 2016 jılğı 1 qañtarğa deyingi kezeñde 261 mıñ 104 otbası nemese 957 mıñ 772 etnikalıq qazaq tarihi Otanına qayta oralıp, oralman märtebesin aldı. Bwl elimiz twrğındarınıñ jalpı sanınıñ 5,5% qwraydı, – dep habarlaydı Densaulıq saqtau jäne äleumettik damu ministrliginiñ baspasöz qızmeti.
Qazaqstanğa kelgen oralmandardıñ köpşiligi, yağni, 61,6% – Özbekstannan kelgen, sonday-aq, 14,2% – Qıtaydan, 9,2% – Moñğoliyadan, 6,8% – Türikmenstannan, 4,6% – Reseyden jäne 3,6% – özge elderden oralğan qandastarımız.
Olardıñ 21,2% – Oñtüstik Qazaqstan oblısına, 16,3% – Almatı oblısına, 13% – Mañğıstau oblısına, 9,4% – Jambıl oblısına, 40,1% – elimizdiñ özge öñirlerine qonıstandı.
Elge oralğan qandastarımızdıñ 55,6% – eñbekke qabiletti jasta bolsa, 18 jasqa deyingileri – 39,9%, zeynetkerler – 4,5% qwraydı.
Eñbekke jaramdı oralmandardıñ 8,8%-nıñ joğarğı bilimi bar bolsa, 20,6%-ında orta arnaulı bilim bar, 60,8% – jalpı orta bilimi bar azamattar, al 9,8%-niñ bilimi joq.
Esteriñizge sala keteyik, 24 qaraşada elbası Wlt josparı – bes institucionaldıq reformanı jüzege asıru jönindegi 100 naqtı qadamnıñ köşi qon men halıqtı jwmıspen qamtu salaların äri qaray jetildirudi jüzege asıruğa bağıttalğan «Keybir zañnamalıq aktilerge halıqtıñ köşi-qonı jäne jwmıspen qamtıluı mäseleleri boyınşa özgerister men tolıqtırular engizu turalı» QR Zañına qol qoyğan bolatın.
Zañda etnikalıq qazaqtardı tarihi otanına oraluın ıñtalandıru maqsatında:
- etnikalıq qazaqtarğa qonıstanu öñirine qaramastan oralman märtebesin beru. Olarğa şeteldik azamattarğa qarağanda köşi-qon policiyasına habarlasu arqılı tölem qabiletin rastausız uaqıtşa twru ıqtiyarhatın alu mümkindigi beriledi;
- etnikalıq qazaqtarğa ükimet belgilegen öñirlerge qonıstanğan jağdayda äleumettik paket beru. Sonday-aq, elimizdiñ kez kelgen öñirinen Ükimet ayqındağan ekinşi öñirge qonıstanğan oralmannıñ äleumettik qoldaudı aluğa mümkindigi boladı. Eger olar qonıstanğan öñirden 5 jıl merzimnen bwrın qonıs audarıp ketetin bolsa, alğan kömekterin ükimetke qaytaru mindetteri qarastırılğan.
- oralmandarğa Qazaqstan Respublikasınıñ azamattığın beru merzimin uaqıtşa twru ıqtiyarhatın alğannan keyin 1 jılğa deyin qısqartu közdeledi.
Derekköz: BAQ.KZ

Related Articles

  • El qorğanı – Almat Sardar

    El qorğanı – Almat Sardar

    Sardar Almat Tobabergenwlı – öz däuirinde el basqarğan, bedeldi twlğalardıñ biri bolğan. Ol Irğızda bolıs qızmetin atqarıp, halıq arasında sıylı adam retinde tanılğan. Almat Tobabergenwlınıñ erlik pen eldik toğısqan dara jolın keyin balaları Samırat pen Töremwratta jalğıstırdı. Al onıñ şöberesi Ğalımjan Äbdisalamov Europa men Orta Aziyağa tanımal qazaqtan şıqqan twñğış skripkaşı bolğan. HİH ğasırdıñ basında düniege kelip, sol ğasırdıñ soñğı on jıldığında ömirden ötken almat Tobabergenwlı basındağı biligi men bedelin eliniñ igiligine, jwrtınıñ twrmıs-tirşiligine arnalğan öz zamanınıñ aytulı twlğalarınıñ biri edi.  «Arjağı da ataqtı er…» Tağı bir jüz jıl äri jıljıp, HVİİİ ğasır tarihın paraqtasaq, ol kezeñde el basınan ötken qayğılı oqiğalar köp bolğanın köremiz, «aqtaban şwbırındı, alqaköl swlama» halqımızdı

  • Naurız merekesi qwrmetine Panfilov köşesindegi Sahnada «Än qanatındağı Naurız» attı dästürli önerde jürgen jas orındauşılardıñ än keşi ötti.

    Naurız merekesi qwrmetine Panfilov köşesindegi Sahnada «Än qanatındağı Naurız» attı dästürli önerde jürgen jas orındauşılardıñ än keşi ötti.

    Bügin Almatı qalası äkimdigi Mädeniet basqarmasınıñ wyımdastıruımen Panfilov köşesi boyındağı sahnada Naurız merekesine arnalğan «Än qanatındağı Naurız» attı jas orındauşılardıñ dästürli än keşi joğarı deñgeyde ötti. Almatı qalası HH ğasırdıñ 30-jıldarınan bastap wlt mädenietiniñ wyıtqısı, ordası qızmetin atqarıp keledi. Dästürli önerdiñ iri ökilderi, zertteuşileri osı qalada twrıp, eñbek etti. Qazir de professionaldıq tiptegi dästürli muzıkanıñ eñ iri oşağı – Almatı. Mwnda etnomuzıkanıñ belgili qayratkerleri, dästürli dombıraşı, qobızşı, sıbızğışı, änşi-termeşiler äzirleytin arnaulı orta jäne joğarı oqu orındarı, öner wjımdarı şoğırlanğan. Qazaq köne muzıka aspaptarınıñ jer betindegi jalğız muzeyi men elimizdegi jalğız dästürli öner teatrı da osında. Soñğı uaqıttarı Almatı qalasında dästürli önerdi nasihattap jürgen jas önerpazdardıñ arnayı än keşi ötpep edi.

  • Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin

  • Tek tilge baylanıstı…

    Tek tilge baylanıstı…

    Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,

  • “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

    “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin.

    “Qazaq tili – memlekettik til” dep jazılıp twr ğoy deydi. Nege onday sözdiñ paydası joq ekenin tüsindireyin. “Jaña konstituciyanıñ” 9-bap 2-tarmağı twrğanda qwjattar eşqaşan qazaqşa jasalmaydı. Tek audarma tili bolıp qaladı. Sebebi memlekettik byurokratiya 9-baptıñ 2-tarmağına süyenip, is-qağazdardı orısşa jasap üyrengen. Sol sebepti is-qağazdıñ bäri aldımen orısşa jasaladı, keyin qazaqşağa qalay bolsa solay audarıladı. Sol sebepti 1-tarmaqtıñ bolğanı qazaq tiliniñ nağız memlekettik til märtebesinde boluına eş kömektese almaydı. Bir ğana jolı bar: konstituciyada memlekettik til de, resmi til de – qazaq tili dep tayğa tañba basqanday jazılıp twruı kerek. Qwjattıñ memlekettik tildegi nwsqasınıñ ğana zañdı küşi boluı tiis. Sol kezde basqa tilderdegi nwsqası jay audarması boladı. Sol kezde ğana qazaq

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: