Türkiyanıñ Stambul qalasında twratın etnikalıq qazaq, 49 jastağı İliyas Saka – ondağı Zeytinburnu audanı äkiminiñ keñesşisi. Mamandığı sayasattanuşı azamat Qoja Ahmet YAsaui bilim qorınıñ törağası qızmetin de atqaradı. Ol Azattıqqa bergen swqbatında jastarğa qanday bağıtta bilim üyretip, qanday keñes beretinderin ayttı.

Azattıq: – Öziñiz basqaratın qor qanday maqsatta jwmıs isteydi?

İliyas Saka: – Qordıñ jwmıs istep kele jatqanına 20 jıl boldı, Dünieniñ är tükpirindegi qazaqtardı oqıtu maqsatında qwrılğan. Mäselen, osıdan bes jıl bwrın Qazaqstannan bir top bala äkelip oqıttıq. Keyin eki jıl oqığannan soñ olar eline qayttı. Soñğı eki jıldan beri basqa bağdarlama qabıldap jatırmız. YAğni Qazaqstannan basqa elderde twratın, onıñ işinde Resey men Qıtay jäne Moñğoliyada twratın qazaq balaların äkelip oqıtu maqsatında jwmıs istep jatırmız. Mäselen, qazirgi kezde qordıñ atınan bilim alıp jatqan 50 balanıñ 10-ı Moñğoliyadan kelgen 11-13 jas aralığındağı oquşılar.

Azattıq: – Nege bwl elderdi tañdap aldıñızdar?

İliyas Saka: – Osıdan üş ay bwrın Moñğoliyağa barıp, Ulaanbaatar qalasınıñ aynalasındağı qazaqtar meken etetin öñirlerdi aralap qayttıq. Sol kezde Bayan-Ölgiy aymağınan tısqarı twratın qazaq balalarınıñ ana tilderin wmıtıp bara jatqanın kördik. Bwl tek sol jerdegi qazaqtarğa ğana tiisti emes, özge memlekette twratın diasporalarğa da qatıstı. Sol sebepti Resey, Qıtay jäne Moñğoliyada twratın äleumettik jağdayı tömen balalardı alıp kep oqıtsaq degendi maqsat etip otırmız. Biıl Moñğoliyadan äkelsek, kelesi jılı Reseyden balalar äkelemiz. Onda da tek äleumettik jağdayı tömen otbasıdan şıqqan balalardı.

Azattıq: – Balalarğa kim sabaq beredi, olarğa qanday pänderdi oqıtasızdar?

İliyas Saka: – Bilimdi jergilikti mektepten aladı. Qay saladan bilim alğısı keledi, sol salanı oqıtamız, balanıñ beyimine, qabiletine qaraymız. Bwdan basqa sabaqtan tıs uaqıtta matematikanı, Qwrandı jäne türik tilin oqıtamız. Bwrın licey bitirgen balalardı odan äri mamandıq boyınşa oqıtatın edik. Endi 11 jasqa tolğan balalardı oqıtudı qolğa alıp jatırmız. Balalar qordıñ jeke jataqhanasında twradı.

Qazir bwrınğıday emes – zaman özgerdi, tüsinik te özgerdi. Sondıqtan biz Türkiyadağı qazaq jastarın «tek bir mamandıqpen, bir käsippen ğana şektelip qalma – barlıq salanı iger» dep ügitteymiz. Qazaq jastarınıñ ülken qızmette jürgenin qalaymız.

Azattıq: – Qordıñ qarjılıq mäselesin qalay şeşesizder?

İliyas Saka: – Qarjı mäselesin Türkiyada twratın jergilikti qazaqtar, käsipkerler köteredi. Türli qayırımdılıq şaralardan tüsken qarjını jwmsaymız. Memleketten bir tiın qarjı almaymız.

Azattıq: – Äñgimeñizge raqmet.

Nwrtay LAHANWLI

Azat Europa / Azattıq radiosı