Профессор Досай Кенжетаймен кездесу

Professor Dosay Kenjetaymen kezdesu

| Mar 31, 2016

Juırda Ahmet YAsaui universiteti, Mädeniet ortalığınıñ ülken zalında Tärbie jäne mädeni ister departamentiniñ wyımdastıruımen filosofiya jäne teologiya ğ.d., professor D.T.Kenjetaymen «2016 jıl – Ahmet YAsaui jılına arnalğan Iasaui twlğası asıl mwranıñ mäni men mañızı» attı swhbat-kezdesu ötti.
Bwl önegeli swhbat-kezdesuge Wyımdastıru jäne tärbie isteri jönindegi vice-prezident B.Mwhamedjanov, «Dintanu» kafedrasınıñ docent m.a., t.ğ.k., Z.Jandarbek, zal tolı studentter qatıstı.
Universitet tülegi, professor D.Kenjetay oqu ordamızda ötken «Jalpı bilim beretin mektep oquşıları arasında «Dintanu» pän olimpiadasına» arnayı is-saparmen kelgen bolatın. Kirispe sözinde professor D.Kenjetay Iasaui ilimi turalı tereñinen, keñinen bayandadı. «Armısızdar qwrmetti wstazdar, şäkirtter! Qayda jürsemde özimdi osı universitettiñ şäkirti sezinemin. Bwnday universitet eş jerde joq. Bükil islam äleminiñ besigi Türkistan. Iasaui kesenesi bar. YUNESKONIÑ 2016-jıldı «Iassaui jılı» dep jariyalauınıñ maqsatı – adamğa bet bwru. Iasaui ilimi – sopılıq dünietanımğa negizdelgen. Bastı wstanımı – ğaşıqtıq, mwratı – Alla. Üylesimdilik bastı şart: Alla men adam, älem men Qwran arasındağı ündestik ayqın. Iasaui ilimi – Qwran men Hadiske süyengen – ar tüzeytin ilim. Tarihtağı Iasaui jolı – din işi twtastıqqa jäne dinder arası tatulıq pen toleranttılıqqa şaqıradı. Iasaui ilimi qazaq mwsılmandığınıñ negizi. Sondıqtan biz Iasaui jolındağı qazaq mwsılmandarımız. Iasaui jolı fikhtıq jağınan Imam ağzam Äbu Hanifanıñ, aqaidtıq (doktrinalıq) jağınan imam Maturudidiñ ilimine negizdelgen, türki halıqtarı arasında keñ tarağan nağız türkilik mädenietpen somdalğan dästürli mwsılmandıq tüsinigimizdiñ aynası. Elbası N.Ä.Nazarbaevtıñ «Iasaui bizdiñ Konfucii» degen söziniñ artında da osı sebepter jatır. Osı universitettiñ studentteri, sizder, basqalardan tereñ bilip Iasaui ilimin nasihattauşı bolu kereksizder» – dep, Iasaui mwrası, ruh mäselesi turalı, qaptap ketken «izm»-derdiñ adamdı zombi etetini turalı, är adam öz erkin özi qoldanu kerektigin basa ayttı.
Erkin kezdesu swraq-jauap türinde örbidi.

Aqparat ortalığı.

JASTAR QALASINDAĞI RUHANI KEŞ: ALMATI ASPANI ABAY ÄNDERİMEN KÖMKERİLDİ

kerey.kz

Ämirbolat Qwsayınwlı Abay küni qarsañında Almatı qalasında aşıq aspan astındağı sahnada mıñdağan körermender Qazaqstan Respublikası Mädeniet jäne aqparat ministrliginiñ «Wlttıq kinonı qoldau memlekettik ortalığı» qoldauımen tüsirilgen Abaydıñ twñğış şığarmalar jinağınıñ jarıq köru tarihın bayandağan «Alğaşqı kitap» attı derekti fil'mdi tamaşaladı, dep jazadı Muztaumedia.kz. Dokudrama janrındağı bwl derekti fil'm qazaqtıñ neşe ğasırlıq ruhani tarihındağı tañ qalarlıq wlı oqiğa — 1909 jılı Peterbor qalasında Il'yas Boraganskiy baspasınan jarıq körgen Abaydıñ twñğış kitabınıñ qilı tağdırın beynelegen. Fil'm jalğız özi twtas bir älem jasap, şığarmaşılıqpen aynalısqan nebäri jiırma jıldıñ işinde qazaqtıñ tilin de, körkemdik, etikalıq tanımın da kürt özgertip, bwrın-soñdı türik jwrtı jetpegen biikke kötergen Abaydıñ alğaşqı kitabı qalay basılıp şıqtı, Abay közi tirisinde öziniñ
«Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

kerey.kz

Bizdiñ qazaqta «malğa dostıñ maldan basqa mwñı joq» – «maldan boğı ğana böten» talay jarımes Abaydıñ atına neşe türli söz aytqan. Onıñ işinde saudager ğana emes, özin “söz wstağan”, “el wstağan” sanaytındar da boldı. Bwlarğa Abaydıñ özi jauap berip ketken: «Tınış wyıqtat, sen esirke, baq sözime!». Al, anau jigit «maldıñ buımen» negizgi oyın dwrıs jetkize almağan siyaqtı. Ol, «Qwnekeñ malın şığındap, Abaydı oqıtıp, jağday jasamağanda qalay bolar edi… Biz de sol Qwnekeñ siyaqtımız…» degendi aytpaqşı boldı – au deymin… Qwnekeñ qayda, sen qayda… «Quatı küşti nwrlı söz, Quatın bilgen abaylar…» – deydi Abay. Sözdiñ quatın bilmegen öte qiın, küyip qaluıñ mümkin… Osı arada Britaniyanıñ Prem'er – ministri bolğan Bendjamin Dizraelidiñ
Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

kerey.kz

Jeke arhivimnen tabılğan qwndı mwrağat «Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi) Bwl öleñdi 1980 – jılı Ör Altaydıñ Köktoğay audanına qarastı Düre auılında 61 jastağı Qauan Orınbasarwlı degen aqsaqal aytqanınan jeke arhivimde saqtalıp qalğanınan tauıp oqırmanmen bölisip otırmın. Ay, qwday – au, aqqa jaq, Öziñi ayan men naqaq. Aqiqat degen jolıñnın, Abıroyıñdı aşpa haq. Ayatbenen qadısqa, Alla niet aq iske. Jan almasam joq edi-au, Jaza tartsın degen baq. Meni sottap baylatıp, Zığırdandı qaynatıp. Masayrasın mäz bolıp, Qinağandı öziñ tap Jaqın jerden jau şığıp, Maqül isten dau şığıp. Dwşpan üstap qolımnan, Itter tistep tonımnan. Jaman tosu bolğan şaq, Tütqın bolıp tarığıp, Jalğız jatıp zarığıp, Aşu qısıp oydı alıp, Dert jäyilip boydı
Prezidenttiñ Benilyuks gambiti nemen ayaqtaladı?

kerey.kz

Europa jüreginde aşılğan geştal't. Prezidenttiñ Benilyuks gambiti nemen ayaqtaladı? Elimizde Almatı halqı jaña taksi aşıp, al Şımkent halqı özbek körşisimen birge keşki matçtı tamaşalayın dep otırğanda qazaq ümitin arqalağan Airbus motorın dürildetip, Bryussel'ge wşıp ketken bolatın. Prezident Toqaev geosayasi qaqtığıstar, sauda soğıstarı, sankciyalıq qısım men logistikalıq täuekelder küşeyip jatqan bwl zamanda Qazaqstannıñ investiciya üşin eñ tınış aylaq ekenin tağı bir eske salu üşin bara jatqanı anıq. Tura osı sapar aldında Fitch Qazaqstannıñ VVV reytingin rastap, mıqtı argumentti qaltamızğa salıp jiberdi. Bryussel' Europa kapitalınıñ söresi ekenin bilemiz. Sol sörede jatqan milliard euro investiciyağa biz qol salğanda, bastısı eşkim “täyt” demeui kerek. Sondıqtan Qazaqstan Prezidenti Qasım-Jomart Toqaevtıñ Bel'giya Prem'er-ministri Bart de Vevermen
Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

kerey.kz

Zhalgas Yertay Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq. Ol halıqtıñ işki küşi men biliktiñ sayasi erkine qaraylap twr Erterekten bastayıq. Bayağıda qazaqtıñ bastı probleması sanında edi, ol ras. Qazaqtar öz jerinde azşılıqqa aynalğan-dı. Al qalada qazaqşa estu qiın bolatın. Mektepterde, universitetterde, memlekettik basqaruda, bizneste qazaq tili şettetildi. Sol kezde qazaq tiliniñ tağdırı demografiyağa täueldi edi. Bwl logika wzaq uaqıt dwrıs sanalğan. Biraq bügingi Qazaqstanğa qarasaq, jağday özgerdi. Qazaqtar köpşilikke aynaldı. Qazaq tilin tüsinetinder men söyleytinder sanı bwrın-soñdı bolmağan deñgeyge jetti. Qazaq mektebine baratın balalardıñ sanı jıl sayın artıp keledi. Qazaq tili kündelikti ömirdiñ negizgi tiline aynaldı. Biraq nege til mäselesi äli özekti bolıp twr? Mäsele sanğa emes, sanağa