Профессор Досай Кенжетаймен кездесу

Professor Dosay Kenjetaymen kezdesu

| Mar 31, 2016

Juırda Ahmet YAsaui universiteti, Mädeniet ortalığınıñ ülken zalında Tärbie jäne mädeni ister departamentiniñ wyımdastıruımen filosofiya jäne teologiya ğ.d., professor D.T.Kenjetaymen «2016 jıl – Ahmet YAsaui jılına arnalğan Iasaui twlğası asıl mwranıñ mäni men mañızı» attı swhbat-kezdesu ötti.
Bwl önegeli swhbat-kezdesuge Wyımdastıru jäne tärbie isteri jönindegi vice-prezident B.Mwhamedjanov, «Dintanu» kafedrasınıñ docent m.a., t.ğ.k., Z.Jandarbek, zal tolı studentter qatıstı.
Universitet tülegi, professor D.Kenjetay oqu ordamızda ötken «Jalpı bilim beretin mektep oquşıları arasında «Dintanu» pän olimpiadasına» arnayı is-saparmen kelgen bolatın. Kirispe sözinde professor D.Kenjetay Iasaui ilimi turalı tereñinen, keñinen bayandadı. «Armısızdar qwrmetti wstazdar, şäkirtter! Qayda jürsemde özimdi osı universitettiñ şäkirti sezinemin. Bwnday universitet eş jerde joq. Bükil islam äleminiñ besigi Türkistan. Iasaui kesenesi bar. YUNESKONIÑ 2016-jıldı «Iassaui jılı» dep jariyalauınıñ maqsatı – adamğa bet bwru. Iasaui ilimi – sopılıq dünietanımğa negizdelgen. Bastı wstanımı – ğaşıqtıq, mwratı – Alla. Üylesimdilik bastı şart: Alla men adam, älem men Qwran arasındağı ündestik ayqın. Iasaui ilimi – Qwran men Hadiske süyengen – ar tüzeytin ilim. Tarihtağı Iasaui jolı – din işi twtastıqqa jäne dinder arası tatulıq pen toleranttılıqqa şaqıradı. Iasaui ilimi qazaq mwsılmandığınıñ negizi. Sondıqtan biz Iasaui jolındağı qazaq mwsılmandarımız. Iasaui jolı fikhtıq jağınan Imam ağzam Äbu Hanifanıñ, aqaidtıq (doktrinalıq) jağınan imam Maturudidiñ ilimine negizdelgen, türki halıqtarı arasında keñ tarağan nağız türkilik mädenietpen somdalğan dästürli mwsılmandıq tüsinigimizdiñ aynası. Elbası N.Ä.Nazarbaevtıñ «Iasaui bizdiñ Konfucii» degen söziniñ artında da osı sebepter jatır. Osı universitettiñ studentteri, sizder, basqalardan tereñ bilip Iasaui ilimin nasihattauşı bolu kereksizder» – dep, Iasaui mwrası, ruh mäselesi turalı, qaptap ketken «izm»-derdiñ adamdı zombi etetini turalı, är adam öz erkin özi qoldanu kerektigin basa ayttı.
Erkin kezdesu swraq-jauap türinde örbidi.

Aqparat ortalığı.

Prezidenttiñ Benilyuks gambiti nemen ayaqtaladı?

kerey.kz

Europa jüreginde aşılğan geştal't. Prezidenttiñ Benilyuks gambiti nemen ayaqtaladı? Elimizde Almatı halqı jaña taksi aşıp, al Şımkent halqı özbek körşisimen birge keşki matçtı tamaşalayın dep otırğanda qazaq ümitin arqalağan Airbus motorın dürildetip, Bryussel'ge wşıp ketken bolatın. Prezident Toqaev geosayasi qaqtığıstar, sauda soğıstarı, sankciyalıq qısım men logistikalıq täuekelder küşeyip jatqan bwl zamanda Qazaqstannıñ investiciya üşin eñ tınış aylaq ekenin tağı bir eske salu üşin bara jatqanı anıq. Tura osı sapar aldında Fitch Qazaqstannıñ VVV reytingin rastap, mıqtı argumentti qaltamızğa salıp jiberdi. Bryussel' Europa kapitalınıñ söresi ekenin bilemiz. Sol sörede jatqan milliard euro investiciyağa biz qol salğanda, bastısı eşkim “täyt” demeui kerek. Sondıqtan Qazaqstan Prezidenti Qasım-Jomart Toqaevtıñ Bel'giya Prem'er-ministri Bart de Vevermen
Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

kerey.kz

Zhalgas Yertay Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq. Ol halıqtıñ işki küşi men biliktiñ sayasi erkine qaraylap twr Erterekten bastayıq. Bayağıda qazaqtıñ bastı probleması sanında edi, ol ras. Qazaqtar öz jerinde azşılıqqa aynalğan-dı. Al qalada qazaqşa estu qiın bolatın. Mektepterde, universitetterde, memlekettik basqaruda, bizneste qazaq tili şettetildi. Sol kezde qazaq tiliniñ tağdırı demografiyağa täueldi edi. Bwl logika wzaq uaqıt dwrıs sanalğan. Biraq bügingi Qazaqstanğa qarasaq, jağday özgerdi. Qazaqtar köpşilikke aynaldı. Qazaq tilin tüsinetinder men söyleytinder sanı bwrın-soñdı bolmağan deñgeyge jetti. Qazaq mektebine baratın balalardıñ sanı jıl sayın artıp keledi. Qazaq tili kündelikti ömirdiñ negizgi tiline aynaldı. Biraq nege til mäselesi äli özekti bolıp twr? Mäsele sanğa emes, sanağa
Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

kerey.kz

Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ
KÖKBAY ATA ŞIĞARMALARI – QAZAQTIÑ ÖRKENIETTİK ÖRESİNİÑ AYĞAĞI

kerey.kz

Adamnıñ bäri birdey emes. Aqıl-oyı erkin, mändi, qwndı dünieler tuğıza alatın, jasampazdıq quatı zor adamdar boladı. Sol siyaqtı örkeniettik äleueti (potencialı) zor halıqtar boladı. Onday qasiet özindik qwndılıqtar jüyetin jasay alatın, eşkimge wqsamaytın, tereñ tamırlı ruhaniyatı bar halıqtarda boladı. Qazaqtıñ bükil tarihı men mädenieti bizdiñ sonday halıqtar sanatına jatatınımızdıñ ayğağı. Sonday ayğaq Abaydıñ aqındıq mektebiniñ körnekti ökili Kökbay Janataywlı şığarmaşılığında molınan tabıladı… Keşe Semey qalasındağı Abaydıñ qorıq- muzeyinde Kökbay Janataywlınıñ 165 jıldığına arnalğan “Abaydan sabaq aldım bala jastan” attı ädebi keş ötti. Zal belgili abaytanuşı, professor Jandos Äubäkirdiñ tağılımı mol, äserli bayandamasın erekşe ıntamen tıñdadı. Spikerdi tıñdap otırıp: “Biz Kökbaydı tipti bilmeymiz deuge bolğanday eken ğoy… Keyde tipti jeñil, üstirt
ĞALIM BOQAŞ. «Özine ar twtqan, jattan zar twtadı!»

kerey.kz

Eki mıñınşı jıldardıñ basında qazaq ruhaniyatında erekşe basılımdar boldı. Atap aytsaq, Atırau şärinde şıqqan «Altın Orda» gazeti bolsa, odan keyingisi Almatı qalasında şığıp twrğan «Jas qazaq», sonday-aq «Şetel Ädebieti» sındı gazetter edi. «Altın Orda» gazetine Meyirhan Aqdäuletwlı, al qalğan ekeuine Talğat Eşen men Ardaq Nwrğazı ispetti qazaqtıñ intellektual azamattarı bas redaktor bolğan edi. Bäri de esimderi elge mälim, ğajayıp aqındar. Bäz bireulerdiñ: «Jurnalist bolmasa, aqın eşqaşan jarıtıp gazet şığara almaydı», – degen sıpsıñ sözderiniñ auızına qwm qwyıp, älgi äperbaqan tüsiniktiñ ayağın kökten keltirgen de osı talanttı qalamgerler boldı. «Ädebiet portalı» «UAQIT PEN KEÑİSTİK…» aydarımen tek atalğan osı basılımdar ğana emes, jaña ğasırdıñ basında qazaq baspasözinde jarıq körgen nebir jilikti jazbalar men tanımdıq