|  |  | 

Ruhaniyat Twlğalar

Toqtar Äubäkirov balalarımen qazaqşanı qalay üyrendi?

Qazaqtıñ twñğış ğarışkeri Toqtar Äubäkirov öziniñ, Reseyde tuğan balalarınıñ qazaq tilin qalay üyrengenin aytıp berdi. Halıq qaharmanı ata-äjeniñ täribesin alğan qazaq balaları baqıttı dep sanaydı. Ğarışker twñğış balanı ata-äjesi bauırına basıp alatın qazaqı dästürge qwrmetpen qaraytının da aytadı.

Balalarımnıñ qazaqı tälim aluı üşin qazaqşa än-küylerdi tıñdatam

«Ras, däl men sekildi qwrmetke jetkender az. Biraq, meniñ kökirek-keudemdi kernegen bir närse boldı. Ol – wlttıq sana.

Basında men de, Talğat ta (Talğat Mwsabaev – avt.) qazaqşa dwrıs söyley almaytınbız. Amandasıp, arı qaray özge tilde şüldirley ketetin edik. Keyin ülken ağa-apalarım sın ayttı. Osıdan soñ sanama nıqtadım. «Men nege öz tilimde sayrap twrmaymın, osı» dedim özime-özim qamşı basıp.

Eñ bastısı — niet qoy. Öz tilimdi üyrendim dep maqtanbay-aq qoyayın. Wldarım Reseyde ömirge keldi. Olardıñ qazaqı tälim aluı üşin ärqilı ädisterge bardım. Äueli, olarğa qazaqşa än-küylerdi tıñdatam. Äsirese, kişi wlımnıñ qazaqşa än tıñdağanda közi jaynap ketetin. Alğaşında olardı qazaqşa tärbieleu qiınğa soqtı. Sebebi,  özim orısşa oylaytın edim.

Ata tärbiesi – qazaqılıqtıñ qazığı. Men mwnı eş oylanbastan aytamın. Tipti, kerek deseñiz, atalarımız wrpaq tärbiesin joğarı orınğa qoyıp, öz perzentterin ağayın-tuıs, bir qauım el bolıp tärbielegen emes pe?

Ata-äjeniñ tärbiesin alğan balanıñ boyınan ülken-kişige degen qwrmet, meyirim, imandılıq, ruhani tärbieni aşıq köruge boladı.

Qala berdi, qazaqtıñ ejelgi dästüri boyınşa twñğış nemeresin atası men äjesi bauırına basıp tärbielegen. Keyde twñğış bala kenje wlınıñ ornına atasınıñ qaraşañırağına ie bolıp ta jatadı. Keremet qoy, bwl!..

Mende namıs bolmasa, öz Ana tilimdi üyrenbes edim

Qazaqtı aştan öltirmeytin, köşten qaldırmaytın tetik – namıs. Eger mende namıs bolmasa, öz Ana tilimdi üyrenbes edim.

Qwpiyamdı aytayın:

men tildi qazaqi än-jır arqılı üyrendim. Keyingi jastarğa aytarım, orısşa da, ağılşın tilin de üyrensin, biraq, eñ birinşi qazaq tilin – öz ana tiliñdi bil. Qazaqşa üyrengisi kelmeytin qazaqtardı özderine-özi qarsı adamdar dep sanaymın.

«Mağan qazaq tiliniñ keregi joq, orısşa söyley beremin» degen jwrttı köp kezdestirdim. Jaraydı, özderi solay-aq istesin. Biraq, olar ata-babaların, tüpqazığın özgerte almaydı ğoy. Boydağı namıs – wlttıq bolmıstıñ saqtauşısı. Al onıñ astarında qanşama närse jatır», — deydi Halıq qaharmanı Toqtar Äubäkirov „Abay„ portalına bergen juırdağı swhbatında.

365info.kz

Related Articles

  • El qorğanı – Almat Sardar

    El qorğanı – Almat Sardar

    Sardar Almat Tobabergenwlı – öz däuirinde el basqarğan, bedeldi twlğalardıñ biri bolğan. Ol Irğızda bolıs qızmetin atqarıp, halıq arasında sıylı adam retinde tanılğan. Almat Tobabergenwlınıñ erlik pen eldik toğısqan dara jolın keyin balaları Samırat pen Töremwratta jalğıstırdı. Al onıñ şöberesi Ğalımjan Äbdisalamov Europa men Orta Aziyağa tanımal qazaqtan şıqqan twñğış skripkaşı bolğan. HİH ğasırdıñ basında düniege kelip, sol ğasırdıñ soñğı on jıldığında ömirden ötken almat Tobabergenwlı basındağı biligi men bedelin eliniñ igiligine, jwrtınıñ twrmıs-tirşiligine arnalğan öz zamanınıñ aytulı twlğalarınıñ biri edi.  «Arjağı da ataqtı er…» Tağı bir jüz jıl äri jıljıp, HVİİİ ğasır tarihın paraqtasaq, ol kezeñde el basınan ötken qayğılı oqiğalar köp bolğanın köremiz, «aqtaban şwbırındı, alqaköl swlama» halqımızdı

  • Naurız merekesi qwrmetine Panfilov köşesindegi Sahnada «Än qanatındağı Naurız» attı dästürli önerde jürgen jas orındauşılardıñ än keşi ötti.

    Naurız merekesi qwrmetine Panfilov köşesindegi Sahnada «Än qanatındağı Naurız» attı dästürli önerde jürgen jas orındauşılardıñ än keşi ötti.

    Bügin Almatı qalası äkimdigi Mädeniet basqarmasınıñ wyımdastıruımen Panfilov köşesi boyındağı sahnada Naurız merekesine arnalğan «Än qanatındağı Naurız» attı jas orındauşılardıñ dästürli än keşi joğarı deñgeyde ötti. Almatı qalası HH ğasırdıñ 30-jıldarınan bastap wlt mädenietiniñ wyıtqısı, ordası qızmetin atqarıp keledi. Dästürli önerdiñ iri ökilderi, zertteuşileri osı qalada twrıp, eñbek etti. Qazir de professionaldıq tiptegi dästürli muzıkanıñ eñ iri oşağı – Almatı. Mwnda etnomuzıkanıñ belgili qayratkerleri, dästürli dombıraşı, qobızşı, sıbızğışı, änşi-termeşiler äzirleytin arnaulı orta jäne joğarı oqu orındarı, öner wjımdarı şoğırlanğan. Qazaq köne muzıka aspaptarınıñ jer betindegi jalğız muzeyi men elimizdegi jalğız dästürli öner teatrı da osında. Soñğı uaqıttarı Almatı qalasında dästürli önerdi nasihattap jürgen jas önerpazdardıñ arnayı än keşi ötpep edi.

  • Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Toqaev mırza til jaylı tağı birdeñe depti 

    Zhalgas Yertay Orıs tiliniñ märtebesin eş tömendetpedik, onıñ bäri küñkil söz degen eken. Qazaq tiliniñ de märtebesi tömendedi dep baybalam salmañdar dep wrsıptı. Aldımen jauabı joq swraqtardan bastayıq. Toqaev mırza, eger eşteñe özgermese, onda “teñ” söziniñ “qatarğa” auısuı jay köz aldau äreketi me? Qoğamdağı gradustı basuğa talpınıs qana ma? Qazirgi memlekettik byurokratiyalıq apparattıñ status-kvonı saqtap qaluğa tırısuı dep bağalasa bola ma? Endi Toqaev mırzanıñ är sözine toqtalsaq.“Jaña Konstituciya mätininiñ resmi qwjat retinde qazaq jäne orıs tilderinde jariyalanuı köp närseni añğartpay ma? Bwl jerde tüsinikteme berip, aqtaludıñ özi artıq”Iä, qazirgi qazaq tiliniñ probleması da sol – qazaq tili men orıs tiliniñ qwqıqtıq teñdigi memlekettik tildi kemsitip twr. Öytkeni byurokratiya qwjattardı orısşa äzirlep, keyin

  • 14 naurız – Matematikter küni

    14 naurız – Matematikter küni

    Kafedra professorı Matematikter künine arnalğan «Tañğı Studio» tañğı şouında 15 naurız, 2025 14 naurız – Matematikter künine oray «Tañğı Studio» tañğı şouınıñ qonağı belgili ğalımdar: fizika-matematika ğılımdarınıñ doktorı, professor Qangujin Baltabek Esmatwlı men PhD-doktor Jwmabay Mädibaywlı boldı. Efirde olar matematikanıñ mañızdılığın, merekeniñ tarihın, qazaq matematikteriniñ ğılımnıñ damuına qosqan ülesin talqıladı. Professor Baltabek Esmatwlı matematikanıñ ğılımdardıñ patşayımı sanalatındığına toqtaldı. Ol bir jağınan ğılımi bilimniñ şıñında twrsa, ekinşi jağınan basqa pänderdiñ damuına negiz bolatın kömekşi ğılım ekenin atap körsetti. Ğalım şeksizdik pen matematikalıq esepteulerdiñ däldigin bildiretin π sanınıñ şığu tarihına da toqtaldı. Doktor Jwmabay Mädibaywlı bwl künniñ 1988 jıldan bastap «π sanı küni» (π – irracional san, şamamen 3,14142… teñ) retinde toylana

  • Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Konstituciyada qazaq tilin memlekettik äri resmi til etsek, basqa tilderdiñ qwqı şektele me?

    Bwğan naqtı jauap – joq, bwl şeşimnen eşbir tildiñ, sonıñ işinde, orıs tiliniñ de qwqı şektelmeydi. Nege? Öytkeni konstituciyadağı memlekettik til märtebesi biliktiñ jwmıs tilin ğana retteydi. Ol normanıñ qarapayım adamdardıñ qatınas tiline qatısı joq. YAğni, memlekettik til – memlekettik organdar men jergilikti özin-özi basqaru wyımdarı jwmıs isteytin til degen söz. Bwl şeşim orısşa söyleytinderdiñ qwqığın şektemeydi, orısşa söyleuge tıyım salmaydı. Qarapayım adamdar üyinde, qoğamdıq orındarda, bizneste, media men mädeniet oşaqtarında qalağan tilinde söyley de, jwmıs istey de aladı. Bwğan konstituciyanıñ basqa baptarı naqtı kepil bolıp otır. Al jaña konstituciyada 9-baptıñ 2-tarmağı qazirgi küyinde qalsa, bwl – qazaq tiliniñ qwqığın şekteydi. Sebebi memlekettik organdar qwjattardı özderi üyrengendey aldımen orısşa jazıp,

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: