|  |  | 

Ruhaniyat Twlğalar

Toqtar Äubäkirov balalarımen qazaqşanı qalay üyrendi?

Qazaqtıñ twñğış ğarışkeri Toqtar Äubäkirov öziniñ, Reseyde tuğan balalarınıñ qazaq tilin qalay üyrengenin aytıp berdi. Halıq qaharmanı ata-äjeniñ täribesin alğan qazaq balaları baqıttı dep sanaydı. Ğarışker twñğış balanı ata-äjesi bauırına basıp alatın qazaqı dästürge qwrmetpen qaraytının da aytadı.

Balalarımnıñ qazaqı tälim aluı üşin qazaqşa än-küylerdi tıñdatam

«Ras, däl men sekildi qwrmetke jetkender az. Biraq, meniñ kökirek-keudemdi kernegen bir närse boldı. Ol – wlttıq sana.

Basında men de, Talğat ta (Talğat Mwsabaev – avt.) qazaqşa dwrıs söyley almaytınbız. Amandasıp, arı qaray özge tilde şüldirley ketetin edik. Keyin ülken ağa-apalarım sın ayttı. Osıdan soñ sanama nıqtadım. «Men nege öz tilimde sayrap twrmaymın, osı» dedim özime-özim qamşı basıp.

Eñ bastısı — niet qoy. Öz tilimdi üyrendim dep maqtanbay-aq qoyayın. Wldarım Reseyde ömirge keldi. Olardıñ qazaqı tälim aluı üşin ärqilı ädisterge bardım. Äueli, olarğa qazaqşa än-küylerdi tıñdatam. Äsirese, kişi wlımnıñ qazaqşa än tıñdağanda közi jaynap ketetin. Alğaşında olardı qazaqşa tärbieleu qiınğa soqtı. Sebebi,  özim orısşa oylaytın edim.

Ata tärbiesi – qazaqılıqtıñ qazığı. Men mwnı eş oylanbastan aytamın. Tipti, kerek deseñiz, atalarımız wrpaq tärbiesin joğarı orınğa qoyıp, öz perzentterin ağayın-tuıs, bir qauım el bolıp tärbielegen emes pe?

Ata-äjeniñ tärbiesin alğan balanıñ boyınan ülken-kişige degen qwrmet, meyirim, imandılıq, ruhani tärbieni aşıq köruge boladı.

Qala berdi, qazaqtıñ ejelgi dästüri boyınşa twñğış nemeresin atası men äjesi bauırına basıp tärbielegen. Keyde twñğış bala kenje wlınıñ ornına atasınıñ qaraşañırağına ie bolıp ta jatadı. Keremet qoy, bwl!..

Mende namıs bolmasa, öz Ana tilimdi üyrenbes edim

Qazaqtı aştan öltirmeytin, köşten qaldırmaytın tetik – namıs. Eger mende namıs bolmasa, öz Ana tilimdi üyrenbes edim.

Qwpiyamdı aytayın:

men tildi qazaqi än-jır arqılı üyrendim. Keyingi jastarğa aytarım, orısşa da, ağılşın tilin de üyrensin, biraq, eñ birinşi qazaq tilin – öz ana tiliñdi bil. Qazaqşa üyrengisi kelmeytin qazaqtardı özderine-özi qarsı adamdar dep sanaymın.

«Mağan qazaq tiliniñ keregi joq, orısşa söyley beremin» degen jwrttı köp kezdestirdim. Jaraydı, özderi solay-aq istesin. Biraq, olar ata-babaların, tüpqazığın özgerte almaydı ğoy. Boydağı namıs – wlttıq bolmıstıñ saqtauşısı. Al onıñ astarında qanşama närse jatır», — deydi Halıq qaharmanı Toqtar Äubäkirov „Abay„ portalına bergen juırdağı swhbatında.

365info.kz

Related Articles

  • Attığa jol, auızdığa söz bermegen Twrım batır

    Är däuirde halıqtıñ pana twtar, qormal sanar qwrmetti azamattarı boladı, solardıñ biri zamanı Attığa jol, auızdığa söz bermeytin, batırlığımen halqı jaqta twrıp, mınau ortası men mekenin qorğau jolında sırt jauğa ses bolıp kelgen Twrım batırdı tuğan halqı mäñgi wmatpaydı. Twrım bala küninen baluandığımen, qamşıgerligimen atı şıqqan, eseyip at jalın tartıp mine köz alartqan jaularınıñ betin qaytarıp közge tüskendikten «bwl öñirde Twrım bar» dep sırt jaular attap baspaytın bolğan. Twrım ömiriniñ soñında ziratın qazıp, qabırın twrğızıp qoyıp qajılıq saparğa attanıp, qaytarında bügingi Semey öñiri mañına kelgende twyıqsız dünie salıp, jol joldastarı süyekte bwzbay Sarterektegi özi äzirlep ketken qabırğa jetkizip, el, jwrtına tabıs etidi. Iteli ruınıñ bir mwnşa atası Ajı güñ bolıp

  • JASTAR QALASINDAĞI RUHANI KEŞ: ALMATI ASPANI ABAY ÄNDERİMEN KÖMKERİLDİ

    JASTAR QALASINDAĞI RUHANI KEŞ: ALMATI ASPANI ABAY ÄNDERİMEN KÖMKERİLDİ

    Ämirbolat Qwsayınwlı Abay küni qarsañında Almatı qalasında aşıq aspan astındağı sahnada mıñdağan körermender Qazaqstan Respublikası Mädeniet jäne aqparat ministrliginiñ «Wlttıq kinonı qoldau memlekettik ortalığı» qoldauımen tüsirilgen Abaydıñ twñğış şığarmalar jinağınıñ jarıq köru tarihın bayandağan «Alğaşqı kitap» attı derekti fil'mdi tamaşaladı, dep jazadı Muztaumedia.kz. Dokudrama janrındağı bwl derekti fil'm qazaqtıñ neşe ğasırlıq ruhani tarihındağı tañ qalarlıq wlı oqiğa — 1909 jılı Peterbor qalasında Il'yas Boraganskiy baspasınan jarıq körgen Abaydıñ twñğış kitabınıñ qilı tağdırın beynelegen. Fil'm jalğız özi twtas bir älem jasap, şığarmaşılıqpen aynalısqan nebäri jiırma jıldıñ işinde qazaqtıñ tilin de, körkemdik, etikalıq tanımın da kürt özgertip, bwrın-soñdı türik jwrtı jetpegen biikke kötergen Abaydıñ alğaşqı kitabı qalay basılıp şıqtı, Abay közi tirisinde öziniñ

  • «Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

    «Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

    Bizdiñ qazaqta «malğa dostıñ maldan basqa mwñı joq» – «maldan boğı ğana böten» talay jarımes Abaydıñ atına neşe türli söz aytqan. Onıñ işinde saudager ğana emes, özin “söz wstağan”, “el wstağan” sanaytındar da boldı. Bwlarğa Abaydıñ özi jauap berip ketken: «Tınış wyıqtat, sen esirke, baq sözime!». Al, anau jigit «maldıñ buımen» negizgi oyın dwrıs jetkize almağan siyaqtı. Ol, «Qwnekeñ malın şığındap, Abaydı oqıtıp, jağday jasamağanda qalay bolar edi… Biz de sol Qwnekeñ siyaqtımız…» degendi aytpaqşı boldı – au deymin… Qwnekeñ qayda, sen qayda… «Quatı küşti nwrlı söz, Quatın bilgen abaylar…» – deydi Abay. Sözdiñ quatın bilmegen öte qiın, küyip qaluıñ mümkin… Osı arada Britaniyanıñ Prem'er – ministri bolğan Bendjamin Dizraelidiñ

  • Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

    Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

    Jeke arhivimnen tabılğan qwndı mwrağat «Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi) Bwl öleñdi 1980 – jılı Ör Altaydıñ Köktoğay audanına qarastı Düre auılında 61 jastağı Qauan Orınbasarwlı degen aqsaqal aytqanınan jeke arhivimde saqtalıp qalğanınan tauıp oqırmanmen bölisip otırmın. Ay, qwday – au, aqqa jaq, Öziñi ayan men naqaq. Aqiqat degen jolıñnın, Abıroyıñdı aşpa haq. Ayatbenen qadısqa, Alla niet aq iske. Jan almasam joq edi-au, Jaza tartsın degen baq. Meni sottap baylatıp, Zığırdandı qaynatıp. Masayrasın mäz bolıp, Qinağandı öziñ tap Jaqın jerden jau şığıp, Maqül isten dau şığıp. Dwşpan üstap qolımnan, Itter tistep tonımnan. Jaman tosu bolğan şaq, Tütqın bolıp tarığıp, Jalğız jatıp zarığıp, Aşu qısıp oydı alıp, Dert jäyilip boydı

  • Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq.

    Zhalgas Yertay Qazaq tiliniñ bolaşağı endi demografiyağa tirelip twrğan joq. Ol halıqtıñ işki küşi men biliktiñ sayasi erkine qaraylap twr Erterekten bastayıq. Bayağıda qazaqtıñ bastı probleması sanında edi, ol ras. Qazaqtar öz jerinde azşılıqqa aynalğan-dı. Al qalada qazaqşa estu qiın bolatın. Mektepterde, universitetterde, memlekettik basqaruda, bizneste qazaq tili şettetildi. Sol kezde qazaq tiliniñ tağdırı demografiyağa täueldi edi. Bwl logika wzaq uaqıt dwrıs sanalğan. Biraq bügingi Qazaqstanğa qarasaq, jağday özgerdi. Qazaqtar köpşilikke aynaldı. Qazaq tilin tüsinetinder men söyleytinder sanı bwrın-soñdı bolmağan deñgeyge jetti. Qazaq mektebine baratın balalardıñ sanı jıl sayın artıp keledi. Qazaq tili kündelikti ömirdiñ negizgi tiline aynaldı. Biraq nege til mäselesi äli özekti bolıp twr? Mäsele sanğa emes, sanağa

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: