|  | 

Ädebi älem

Men de jürgen bir arman

                   

Aqın, jurnalist, körnekti pedagog Öner Hamitwlı Şudabay nemeresi 1961 jılı 7naurızda, QHR Sanjı düñgen avtonomiyalı obılısı Fukañ qalasına qarastı Boğda boyında düniege kelgen. 1982 jılı Mori audanında pedagogikalı tehnikomdı, 2000 jılı Şınjañ Universiteti filologiya fokul'tetiniñ qazaq tili men ädebieti mamandığı boyınşa tamamdağan..

Öner Hamitwlınıñ «Jauınger jauabı», «Türtinşek qozı», «Boğdanıñ aqşa bwlttarı-ay», «Mısırğa wşıp baramın», «Eñbekşiler», «Aralar men balalar», «Jıl tolğauı>> qatarlı 100 den asa öleñ-tolğauları türli basılımdarda jarıq körgen. «Boğda da qarager», «Sabaqtastar», «Körip qayt boğda köldi» qatarlı on şaqtı än tekisteri radio-tele arnalarda orındaluda. «Emilemizdegi eki mäsele» qatarlı öçerik, pubılistikalıq, etnogroafiyalıq maqalaları joğarı marapatqa ie bolğan. Aqınnıñ «Boğdanıñ aqşa bwlıttarı-ay» attı öleñder jinağı jarıq kördi .Aldağı künderdiñ enşisinde «Wstaz wlağatı» attı ğılmi maqalalar jinağı da baspadan şığu aldında twr.

Öner Hami wlı Şinjiyañ Sanjı obılıstıq jazuşılar birlestiginiñ, obılıstıq folkolarşılar qoğamınıñ müşesi.

 

                      

 

 

Qara qızsıñ…

Qara qızsıñ qara tauda erjetken,

Qaralığıñ, daralığıñ sol taudan.

Bügin mine aq besikti terbetken,

Dana qızsıñ izdep tappas bau-baqtan.

 

Altın ayıñ tuıp şıqqan oñıñnan,

Altıbaqan ayasında terbetken.

Küniñ şığıp külim qaqsa solıñnan,

Nwr jüziñdi aymalaumen jel öpken.

 

Qaralığıñ tım erekşe tau twrqı,

Ön- boyıña gül  bäyşeşek örbigen.

Äsemdigiñ baurap baradı solğwrlı,

Tau wlınıñ talğamınan köringen.

 

Tau qanday dep jasırına qaraysıñ,

Jusan isi, jwpar isi añqığan.

Tau wlına bir qwpiya arnar şın,

Aqınsıñ ba?  jan sezimi balqır än.

 

Qara qızsıñ, twlğañ erek eñseli,

Jigeriñe sezim sırın balaytın.

Janğa jaqın tartıp jürem men seni,

Qoruşıday bau-bağına qaraytın.

 

Qara şaşıñ, qara köziñ, qastarıñ,

Boyıñ kerim,  beyneñ bölek berilgen.

Men-menderdi talay märte jasqadıñ,

Özinşe bop, oysız ğana kerilgen.

 

Tau samalı öpken betin şınımen,

Tau qızınıñ taza demi seziner,

Birge jasap, taudıñ asıl sırımen,

Bir kün tuar sol aruğa keziger!!!

 

    Qızıl tastıñ sol qızı

 

Tobılğı tüs qızıl tastıñ qınası,

Ala bwlttay körinedi arıdan.

Qızıl tüske boyyalğanday sırğası…

Şolpısı da sıñğırlaydı salıp än.

 

Tuğan jerdiñ qızıl tası  köringen,

Istıq mağan, örmelegen qasqa jol.

Qıl tüstes taldap şaşı örilgen,

Qızıl tastıñ qızdarın-ay, basqa ol.

 

Qızıl tastı qızıl alau öpkeni,

Jüregimdi jıltıp meniñ jüredi.

Köz aldımnan ketey qızıl bökteri,

Qızğaldağı tek köktemde tüleydi.

 

Balalığı qızıl tasta qalğandı,

Qırattı asıp, oypañ jerde jügirgen.

Tört mausımı tizbektetip armandı,

Balalıqtı bir özine simirgen.

 

Qızıl tasqa jır arnadım, tabındım,

Qız ğwmırın baylap ketken eles qıp.

Bizdi de tez esetkizgen, sağım mwñ,

Min otırmın eske alıp, keñes qıp.

 

Wyqıdan oyan

Tañdardıñ salğan tälkegi,

Meñ-zeñdik äkep boyıña.

Qiyaldap jatıp är neni,

Qanağat tolar oyıña.

 

Meñ-zeñ ğıp qiyal meñdetken,

Jorığış tüske nalığan.

Wyqılı-oyau terbetken,

Qwr besik wstap jalınan.

 

Tiri ne öli sekildi,

Wyqılı,oyau jatqanıñ

Bir istiñ bolmay bekimi,

Äuire qiyal batqanıñ.

 

Eñbekpen erte oyanbay,

Masıldıq basqan, küñ tirlik,

Qızığıñ qalar toylanbay,

Oylanşı, oylan bir swmdıq.

 

Kün menen tünniñ parqın bil,

Qarañğı, jarıq eki älem.

Nesibe töger altın nwr,

Tüsiner deme el äreñ.

 

Kün eñkeyip bara ma?

 

 

Tañdarım qanday tamaşa,

Manaurap barıp atqanda,

Oyınğa şıqqan balaşa,

Qızıqqa solay batqanda.

 

Täñerteñ tañım kündelik,

Ömirge köktem silağan.

Jasamay eşpir pendelik,

Rızdıq solay jinalğan.

 

Solay da solay kün şığar,

Şığadı,tağı batadı.

Sekunt tıqıl ün şıqtı,

Ömiriñ solay qaladı.

 

Kün eñkeip baradı,

Uaqıt kimge toqtaydı,

Qariya kün sap qaradı,

Kün eñkeydi, joqtaydı.

 

Ana, tuğan künim

 

Otırmın oñaşada öleñ jazıp,

Jartı ğasır bolıptı «şır» etkenge.

Äkem bayğws  jüretin eleñ qağıp,

Meniñ janım  jaña bir jır öpken de.

 

Köktem, meniñ  ömirge kelgen ayım,

Jwrtqa tastap qaljater anam ketken.

Eske tüsip auılğa kelgen sayın,

Bir keremet toylaudı arman etkem.

 

Aqtaldı ma tolğağıñ tım bölekşe,

Asıl ana, men seni  ardaqtaymın,

Älpeştediñ, ösirdiñ jır töreşe,

Tolıqsıtıp toltırdı, aldan ayım.

 

Silaymın men öziñdi, tirligimde,

Köp bolıp öte bersin körer küniñ.

Balalı bolğan jaqsı,bildi balañ,

Öziñe silıq öleñ berer mwnım!!!

kerey.kz

 

Related Articles

  • Attığa jol, auızdığa söz bermegen Twrım batır

    Är däuirde halıqtıñ pana twtar, qormal sanar qwrmetti azamattarı boladı, solardıñ biri zamanı Attığa jol, auızdığa söz bermeytin, batırlığımen halqı jaqta twrıp, mınau ortası men mekenin qorğau jolında sırt jauğa ses bolıp kelgen Twrım batırdı tuğan halqı mäñgi wmatpaydı. Twrım bala küninen baluandığımen, qamşıgerligimen atı şıqqan, eseyip at jalın tartıp mine köz alartqan jaularınıñ betin qaytarıp közge tüskendikten «bwl öñirde Twrım bar» dep sırt jaular attap baspaytın bolğan. Twrım ömiriniñ soñında ziratın qazıp, qabırın twrğızıp qoyıp qajılıq saparğa attanıp, qaytarında bügingi Semey öñiri mañına kelgende twyıqsız dünie salıp, jol joldastarı süyekte bwzbay Sarterektegi özi äzirlep ketken qabırğa jetkizip, el, jwrtına tabıs etidi. Iteli ruınıñ bir mwnşa atası Ajı güñ bolıp

  • «Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

    «Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

    Bizdiñ qazaqta «malğa dostıñ maldan basqa mwñı joq» – «maldan boğı ğana böten» talay jarımes Abaydıñ atına neşe türli söz aytqan. Onıñ işinde saudager ğana emes, özin “söz wstağan”, “el wstağan” sanaytındar da boldı. Bwlarğa Abaydıñ özi jauap berip ketken: «Tınış wyıqtat, sen esirke, baq sözime!». Al, anau jigit «maldıñ buımen» negizgi oyın dwrıs jetkize almağan siyaqtı. Ol, «Qwnekeñ malın şığındap, Abaydı oqıtıp, jağday jasamağanda qalay bolar edi… Biz de sol Qwnekeñ siyaqtımız…» degendi aytpaqşı boldı – au deymin… Qwnekeñ qayda, sen qayda… «Quatı küşti nwrlı söz, Quatın bilgen abaylar…» – deydi Abay. Sözdiñ quatın bilmegen öte qiın, küyip qaluıñ mümkin… Osı arada Britaniyanıñ Prem'er – ministri bolğan Bendjamin Dizraelidiñ

  • Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

    Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

    Jeke arhivimnen tabılğan qwndı mwrağat «Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi) Bwl öleñdi 1980 – jılı Ör Altaydıñ Köktoğay audanına qarastı Düre auılında 61 jastağı Qauan Orınbasarwlı degen aqsaqal aytqanınan jeke arhivimde saqtalıp qalğanınan tauıp oqırmanmen bölisip otırmın. Ay, qwday – au, aqqa jaq, Öziñi ayan men naqaq. Aqiqat degen jolıñnın, Abıroyıñdı aşpa haq. Ayatbenen qadısqa, Alla niet aq iske. Jan almasam joq edi-au, Jaza tartsın degen baq. Meni sottap baylatıp, Zığırdandı qaynatıp. Masayrasın mäz bolıp, Qinağandı öziñ tap Jaqın jerden jau şığıp, Maqül isten dau şığıp. Dwşpan üstap qolımnan, Itter tistep tonımnan. Jaman tosu bolğan şaq, Tütqın bolıp tarığıp, Jalğız jatıp zarığıp, Aşu qısıp oydı alıp, Dert jäyilip boydı

  • Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ

  • Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

    Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

     Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: