Karimov insul'tten olay-bwlay bolıp ketse nemese bwdan äri prezident mindetin atqara almay qalsa ne bolmaq? 1991 jılı Sovet Odağı tarağalı elin üzdiksiz basqarğan prezidenttiñ ornın kim basuı mümkin? Bwl swraqtar tek Özbekstan halqın ğana emes, Ortalıq Aziya jwrtşılığın tolğandırıp twr.

Özbekstannıñ konstituciyasına säykes prezident öz ökiletin jüzege asıra almağan jağdayda parlamenttiñ joğarğı palatasınıñ törağası üş ay memleket basşısınıñ mindetin atqaradı. Büginde bwl qızmette köpşilikke onşa belgisiz Nigmatulla YUldaşev otır.

«Özbekstannıñ kelesi prezidenti kim boluı mümkin?» degende atalatın kandidattar az, tizimde – üş-aq adam.

Köpşiliktiñ payımdauınşa, 2003 jıldan beri ükimetti basqarıp kele jatqan 58 jastağı Şavkat Mirziyaev – prezidenttikke bastı kandidat. Karimovtıñ tuğan jeri – Samarqanmen irgeles Jızaq aymağında düniege Mirziyaevti öz jerlesterimen qosa Samarqandağı klandar da qoldauı mümkin. Islam Karimovtıñ auruhanağa tüskenin rastağan aqparattı Mirziyaev basqaratın ministrler kabineti taratqanın da eskergen jön.

Bilik auısu procesi kezinde klandar mañızdı röl atqarmaq. Eldi qatañ tärtippen basqarğan Karimov twsında böten pikir aytuğa jol berilmedi, onıñ üstine ol Özbekstandağı klandardı bir-birine aydap salıp, sol arqılı jeñiske jetudiñ şeberi boldı.

Key sarapşılar Mirziyaevti agressiyağa jaqın twratın wrda-jıq adam dep sipattaydı. 1996-2001 jıldarı Jızaq oblısınıñ äkimi bolğan twsta ol aymaqtağı auır jağday turalı aytıp şağımdanğan bir fermerdi wrıp tastağan degen aqparat tarağan. Mirziyaevtiñ izbasarı, mañayındağılardı wrıp, jazalauşı otryad qwrdı dep ayıptalğan Ubaydulla YAmankulov kezinde qolı kisendelip, tikwşaqpen äketilgen. Mirziyaev pen YAmankulov bir-birine jaqın adamdar bolğan.

Özbekstan şeneunikteri Mirziyaevti ükimettiñ «aqıl-oyı» degennen göri «jwdırığı» dep esepteydi. Biraq bwl onıñ prezidenttikke wmtıluına kedergi bola qoymaydı. Key sarapşılardıñ aytuınşa, ol qataldığı üşin köp sınalğan Karimovten de asıp tüsetin diktatorğa aynaluı mümkin.

Özbekstanda soñğı bes jılda konstituciya köp özgertildi. Key özgerister prem'er-ministrdiñ qwzıretin qağaz jüzinde keñeytti. Bwl özgerister Mirziyaevtiñ kelesi prezident bolu ıqtimaldığı joğarı ekenin añğartadı.

Alayda basşıları Ismail Jurabekovtıñ kesirinen Samarqan klanı 1990-jıldardıñ soñınan beri Karimovtıñ kärine wşırağan. 1980-jıldarı Karimovtıñ Kompartiyadağı bilik baspaldaqtarımen örleuine septigin tigizgen Jurabekov täuelsizdik alğan soñ joğarı lauazımdı qızmetterge ie bolıp, bizneske de aralasqan. Onıñ ıqpalı öte küşti edi, keyin 1999 jılğı aqpandağı Taşkentte bolğanjarılıstı Jurabekov wyımdastırdı degen de daqpırt tarağan. Köp wzamay Jurabekov zeynettik demalısqa şığarılıp, auıl şaruaşılığı ministri qızmetinen bosatıldı.

Biraz uaqıttan soñ ükimetke qaytıp oralğan Jurabekov 2004 jılğa deyin türli lauazımdı qızmetter atqardı. Degenmen Karimov pen Samarqan klanınıñ arasındağı baylanısqa sızat tüsti. Jurabekovtıñ ülken sayasattan ketkenine de biraz boldı, biraq prezident pen Samarqan klanınıñ arası jaqsardı ma, joq pa – ol jağı tüsiniksiz.

Prezidenttiñ ornın ielenuden bastı ümitkerlerdiñ biri – 56 jastağı qarjı ministri Rustam Azimov. Ol – Taşkent oblısında tuğan äri Taşkent klanınıñ ökili. Azimov 1998 jıldan beri qarjı salasına qatısı bar lauazımdı qızmetter atqarıp keledi.

Özbekstannıñ qarjı ministri Rustam Azimov.

Azimov – Mirziyaevqa qarağanda kürdeli äri sırtqı älemmen qarım-qatınasta köbirek täjiribesi bar adam. Täuelsizdiktiñ alğaşqı jıldarı Özbekstan Wlttıq bankiniñ sırtqı baylanıs bölimin basqarğan ol Europadağı qayta qwru jäne damu bankimen (EBRD) kelissözderge jauap bergen.

Eñ joğarı lauazımdı qızmetten ümiti bar üşinşi kisi – Özbekstan Wlttıq qauipsizdik komitetiniñ 72 jastağı basşısı Rustam Inoyatov. Bwl qızmetti 1995 jıldan beri atqarıp kele jatqan ol Taşkent klanınıñ ökili sanaladı.

Karimovtıñ densaulığı sır bergen soñğı jıldarı Inoyatov sayasatqa köp ıqpal etti deydi sarapşılar. Prezidenttiñ ıqpaldı käsipker äri sayasatker qızı Gülnaranı «twqırtqan» da osı kisi degen boljam bar. Gülnara Karimovağa qatısı bar telekommunikaciyalıq kompaniyalardağı jemqorlıq turalı dau-damay şıqqan 2014 jıldan beri prezidenttiñ ülken qızı el aldına şıqpay ketti. Key derekterge qarağanda ol üyqamaqta otır.

Inoyatovtıñ 70-ten asqanın eskersek, onıñ prezident bola qoyuı ekitalay, alayda oğan ötpeli twlğa röli berilui de mümkin.

Inoyatov patşanıñ tasasında jüretin adamğa köbirek wqsaydı. Onıñ soñğı 10 jılda tüsken jalğız ğana fotosureti bar, onda Inoyatov Qıtaydıñ qauipsizdik salası basşılarımen kezdesip jatır. Ol el nazarına tüskendi wnatpaydı.

Degenmen, eşbir ümitker onıñ kömeginsiz Özbekstannıñ kelesi prezidenti bolıp saylanıp, eldi eş kedergisiz basqarıp kete almaydı.

Özbekstan wlttıq qauipsizdik komiteti basşısı Rustam Inoyatovtıñ (sol jaqta) 2014 jılı Qıtayğa saparı kezinde tüsken sureti.

Key sarapşılardıñ pikirine qarağanda, Inoyatovtıñ Mirziyaevpen qarım-qatınası jaqsı, sondıqtan ol qazirgi ükimet basşısınıñ kandidaturasın qoldaydı. Onıñ üstine Jurabekov bilikten ketken soñ Inoyatovtıñ ıqpalı küşeye tüsken, äri Wlttıq qauipsizdik qızmetiniñ basşısı retinde ol Samarqan klanınıñ osal twstarın tauıp, olardı taqqa jolatpauı mümkin.

Ekeui de Taşkent klanınıñ ökilderi bolğandıqtan, Inoyatov Azimovqa qoldau bildirse, mwnısı qisınğa keler edi. Degenmen klandar arasındağı tepe-teñdikti saqtau öte qiın. Osığan deyin samarqandıq prezident Taşkent klanınıñ ıqpal etuine jol berip, teñgerme sayasat jürgizip kelgen. Osı «beybitşilikti» saqtau üşin ğana Azimovtıñ kandidaturası ötpey qaluı mümkin.

Bryus Pannierdiñ blogı ağılşın tilinen audarıldı.