Mwhtar Äblyazov francuz türmesinen bostandıqqa şıqtı
kerey.kz
Bwrınğı qazaqstandıq bankir, oppoziciyalıq sayasatker Mwhtar Äblyazovtıñ (ortada) türmeden şıqqan säti. Franciya, 9 jeltoqsan 2016 jıl. (AP agenttigi fotosı).
Bwrınğı qazaqstandıq bankir, oppoziciyalıq sayasatker Mwhtar Äblyazov 9 jeltoqsanda francuz türmesinen bostandıqqı şıqtı. Franciya memlekettik keñesi onı ekstradiciyalau turalı ükimniñ küşin joydı.
Franciyada üş jıldan asa uaqıt qamauda bolğan bwrınğı qazaqstandıq bankir äri oppoziciyalıq sayasatker Mwhtar Äblyazovtıñ bostandıqqa şıqqanı turalı onıñ tuğan-tuıstarı äleumettik jeliler arqılı habarladı.
Mwhtar Äblyazovtıñ qızı Mädina äkesiniñ otbası müşeleri jäne tağı birneşe adammen dastarhan basında otırğan suretin Facebook paraqşasında jariyalap, «Üyde!» («Doma!») degen jazğan.
Jwma küni Franciya memlekettik keñesi Mwhtar Äblyazovti ekstradiciyalau turalı ükimniñ küşin joyğanı turalı şeşimin jariyalağan. Memlekettik keñes bwl şeşimdi BWW-nıñ azaptau isterin tekseru jönindegi arnayı uäkili Nil's Mel'cer Franciya biligin qamauda otırğan Mwhtar Äblyazovti Reseyge ekstradiciyalamauğa şaqırğannan keyin qabıldağan. Mel'cer mälimdemesinde: «Franciya qanday da bir adamdı azaptauğa wşırau mümkindigi joğarı elge berip jibermeui tiis» degen.
Memlekettik keñes şeşimine Facebook jelisinde birinşi bolıp reakciya tanıtqan Mwhtar Äblyazovtıñ qızı Madina men tuısı Qarlığaş zañgerler tobına alğıs ayttı.
ÄBLYAZOV İSİ
2009 jıl - 2005-2009 jıldarı “BTA bankin” basqarğan Mwhtar Äblyazov bankti Qazaqstan ükimeti memleket menşigine alğan soñLondonğa şığıp ketti.
2011 jıl - Qazaqstan prezidenti Nwrswltan Nazarbaevtıñ qatañ sınşısına aynalğan oppoziciyalıq oligarhqa Wlıbritaniya sayasi baspanaberdi. Qazaqstan ükimeti Äblyazovtı 6 milliardqa juıq AQŞ dolların jımqırdı dep ayıptap, Wlıbritaniya sotına jügindi. Al Äblyazov özine qatıstı qozğalğan isterdiñ sayasi astarı bar dep mälimdedi. Osı jılı Qazaqstan Wlıbritaniyağa Äblyazovtı ekstradiciyalau turalı ötiniş tüsirdi.
2012 jıl - Aqpanda London joğarğı sotı Mwhtar Äblyazovtı “sottı qwrmettemegeni” üşin 22 ayğa qamauğa alıp, aktivterin qwrsaulauğa ükim etti. Ükimmen kelispegen Äblyazov bwl elden de ketip qalıp, boy jasırıp jürdi. Naurızda ol apellyaciyalıq şağım jazdı. Qaraşa ayında Wlıbritaniyanıñ apellyaciyalıq sotı aqpandağı ükimdi küşinde qaldırdı. Osı ayda London sotı Mwhtar Äblyazovtan qazaqstandıq BTA banktiñ paydasına 2,1 milliard AQŞ dolların öndirip alu turalıükim şığardı.
2013 jıl - Şildede Äblyazov Franciyanıñ oñtüstiginen tabılıp, Ukraina sotınıñ talabı boyınşa wstaldı.
2014 jıl - Qañtarda Franciya sotı Äblyazovtı Resey men Ukrainağa ekstradiciyalauturalı ükim şığardı. Säuirde Franciyanıñ kassaciyalıq sotı ekstradiciyalau turalı ükimdi toqtatıp tastadı. Säuirde Wlıbritaniyanıñ oğan bergen sayasi baspananı joyu turalı şeşim qabıldaytını habarlanıp, keyin ol process toqtap qaldı. 25 qırküyekte Lion apellyaciyalıq sotı Äblyazovtı ekstradiciyalau isin qayta qaray bastadı. 24 qazanda Lion sotı onı Resey men Ukrainağa ekstradiciyalauğa sankciya berdi.
2015 jıl - Naurızda Franciyanıñ joğarğı kassaciyalıq sotı Äblyazovtıñ ötinişin qanağattandırmay tastadı. Qazanda Äblyazovtı ekstradiciyalau turalı bwyrıqqa Franciya prem'er-ministri Manuel' Val's 17 qırküyekte qol qoyğanı belgili boldı.
Madina Äblyazova postında: “Tamaşa zañgerler tobına raqmet! Jıldar boyı kün sayın qasımızdan tabıldıñızdar. Äkeme degen senimderiñiz bir kemigen joq” dep jazğan.
7 jeltoqsanda BWW-nıñ azaptau isterin tekseru jönindegi arnayı uäkili Nil's Mel'cer Franciya biligin qamauda otırğan qazaqstandıq bwrınğı oligarh Mwhtar Äblyazovti Reseyge ekstradiciyalamauğa şaqırğan. Mel'cer mälimdemesinde: “Franciya qanday da bir adamdı azaptauğa wşırau mümkindigi joğarı elge berip jibermeui tiis” degen.
“Eger Memlekettik keñes ekstradiciyalau turalı orderdi maqwldasa, onda Äblyazov birneşe kün, tipti birneşe sağattan soñ Reseyge tabıstaluı mümkin. Al Reseyde onı ülken azaptau kütip twr deuge tolıq negiz bar, onı Qazaqstanğa berip jiberui äbden mümkin” degen edi Nil's Mel'cer.
BWW uäkili Wlıbritaniya 2011 jılı Äblyazov pen onıñ otbasına Qazaqstanğa oralsa sayasi quğınğa wşırauı mümkin degen qauipti eskerip sayasi baspana bergenin eskertken.
Mel'cerdiñ mälimdeuinşe, apellyaciyalıq sottıñ francuz ükimetinen diplomatiyalıq kuälandırudı talap etui Franciyanı adam qwqığı, gumanitarlıq qwqıq pen bosqındar qwqığı, äsirese ekstradiciyalamau turalı jönindegi qwqıqtar boyınşa özine alğan mindettemelerinen bosatpaydı. Uäkil Resey azaptauğa wşırauı mümkin adamdardı qaytarmau turalı principke qaramastan Minsk konvenciyası boyınşa oğan müşe elderge swrağan adamın qaytarıp bere saluı mümkin dep uäj aytqan bolatın.
Bwğan deyin Franciya sotı Mwhtar Äblyazovti Reseyge ekstradiciyalau turalı şeşim şığarıp, Franciya prem'er-ministri Manuel' Val's tiisti jarlıqqa bıltırğı 17 qırküyekte qol qoyğan. Biraq Äblyazovtiñ advokattarı bwl şeşimniñ üstinen Franciya memlekettik keñesine şağımdanğan.
Qazaqstandıq “BTA banktiñ” bwrınğı basşısı Mwhtar Äblyazov 2013 jıldıñ jazınan beri Franciyanıñ oñtüstiginde Ukraina men Reseydiñ qarjılıq alayaqtıq turalı ayıptauı negizinde qamauda otır. Resey men Ukraina Franciyadan onı qaytarudı swrağan. Qazaqstan biligi Äblyazovti “banktiñ 6 milliard qarjısın jımqırdı” dep ayıptap, izdeu jariyalağan. Äblyazov bwl ayıptaulardı joqqa şığarıp, öziniñ “prezident Nwrswltan Nazarbaevtıñ sayasi bäsekelesi retinde” quğınğa wşırağanın mälimdep keledi. Qazaqstan azamattarın ekstradiciyalau turalı Astana men Parijdiñ arasında kelisim joq.
53 jastağı Mwhtar Äblyazov 1986 jılı Mäskeu injenerlik-fizikalıq institutın bitirgen soñ Qazaqstanda äueli akademiyalıq salada az uaqıt eñbek etip, keyin bizneske auısqan. 1990 jıldardıñ ortasına qaray Äblyazov “Astana-Holding” kompaniyasınıñ basşısı retinde tanıldı. “Jas türkiler” degen atpen belgili bolğan postsovettik kezeñdegi isker jaña buın ökili retinde Mwhtar Äblyazov prezident Nwrswltan Nazarbaevtıñ közine tüsip, äueli “KEGOK” energetika kompaniyasın basqarıp, 1998-2000 jıldarı Qazaqstannıñ energetika, industriya jäne sauda ministri bolıp qızmet atqardı.
2001 jılı Äblyazov sol kezde WQK törağasınıñ birinşi orınbasarı retinde sayasi ıqpalı küşeyip kele jatqan Nazarbaevtıñ bwrınğı küyeu balası Rahat Älievpen teketireske barğan demokratiya talap etuşi jas sayasatkerler tobın bastap bilikten ketti. “Qazaqstannıñ demokratiyalıq tañdauı” attı qozğalıs qwrğan bir top sayasatkermen birge Äblyazov ta quğınğa wşırap, 2002 jılı “ökiletin asıra paydalandı” degen ayıppen 6 jılğa sottaldı. 2003 jılı Äblyazov merziminen bwrın bosatılıp, Reseyde biznespen şwğıldandı. 2005-2009 jıldar arasında Qazaqstanğa şaqırılıp, BTA banktiñ törağası bolıp qızmet istedi.
Azattıq radiosı
Pikir qaldıru