Ertay Nüsipjanov:Qıtayda bilim alıp jürgen jıldarı Qıtaydıñ köptegen iri kompaniyalarında, jurnalistika salasındağı SSTV siyaqtı media ortalıqtarı men agenttikterde täjiribe jinadım. Sol jıldarı-aq qazaqtı tanıtudıñ türli tetikterin qarastırıp jüretinmin. Oquımdı ayaqtap, “Qazaqstan” WTA-da qızmet istep jürgen kezim bolatın. Ol 2014 jıldıñ qısı edi. I Am a Singer jobasınıñ 2-mausımı jürip jatqan kez. Telefonımdağı arnayı bağdarlama arqılı osı jobanı üzbey körip jürdim. Şeber wyımdastırılğan eken. Şarttartı da öte qızıqtı, soñına deyin üzbey kördim. “Osında qazaqtıñ bir änşisi şıqsa ğoy” degen arman keudemde “bwrq” ete qaldı. Ol turalı köptegen dostarıma aytıp jürdim.

© Instagram.com/asspankz

Köp wzatpay internetten wyımdastıruşıların tauıp, telearnağa da, jekelegen adamdarğa da oy-ötinişimdi aytıp hat jazdım. Biraq Qıtaydağı milliard halıqtı aytpağanda, men siyaqtı älemniñ är bwrışınan qanşama ötinişter keledi? Jauap bolar degen ümitpen wzaq küttim, biraq habar kelmedi. Meyli ol qanday nätije bermesin, bastağan ärbir isimdi soñına deyin jetkizu mende bwrınnan qalıptasqan ädet. Birinşi talpınısım nätijesiz bolğanımen, äri qaray jol izdeuimdi toqtatqan joqpın. Säl keyindeu Qazaqstandağı Qıtay elşiligindegi qıtaylıq qızmetkerlermen de kezdesip, bwl ideyanıñ eki el halıqtarınıñ mädenietin tanıtuda öte ülken röl atqaratının jetkizdim. Olar oyımdı qoldağanımen, jobanıñ kommerciyalıq sipatı bolğan soñ, jekelegen kompaniyalardıñ isine aralasa almaytındıqtarın ayttı.

Men jıl sayın Qıtayda “Şanhay kinofestivali” ayasında ötetin “Fil'm tili, audarma, dublyaj” taqırıbındağı halıqaralıq simpoziumnıñ twraqtı müşesimin. Onı QHR Mädeniet ministrligi wyımdastıradı. Oğan älemniñ 60-qa juıq memleketterinen kino önerkäsibi salasınan ärtürli mamandar qatısadı. 2015 jılğı Şanhay qalasında ötken qorıtındı otırısqa Qıtaydıñ aqparat jäne mädeniet vice-ministri Din Vey mırzanıñ özi qatıstı. Sonda men tört adamnıñ biri bolıp bayandama jasadım. Artınan ol kisiniñ özi arnayı kelip, «jasağan bayandamañız sätti boldı dep» qolımdı alıp, qwttıqtadı. Jekelegen kezdesuler kezinde QHR Aqparat ministrligi, halıqaralıq departamenttiñ bastığı Ma Li hanımmen jolığıp, qazaq-qıtay mädenietin damıtatın jobalar turalı, onıñ işinde I Am a Singer telejobasına qazaq änşisin qatıstıru arqılı ülken nätijege qol jetkize alatındığımızdı aytıp, ötiniş bildirdim. Sol mezette-aq ol kisi meni öziniñ orınbasarı Jañ Miñ degen kisige tabıstadı. Keyin men Qazaqstanğa kelgennen soñ ol kisimen twraqtı baylanısta boldım. Qıtaydağı eñ auqımdı, kommerciyalıq joba bolğan soñ birden şeşimin tabu qiınğa soqtı. Ol kisi arqılı, tağı birneşe adamdarmen baylanıs jasap jürdim. Söytip jürgende tağı bir jıl ayaqtaldı. Soñında wyımdastıruşı taraptan mağan qoñırau keldi. “Bizdiñ jobağa qızığuşılıq tantıtqanıñızğa alğıs bildiremiz. Biraq bizdiñ talap joğarı. Halqımızdıñ talğamı biik” dep, telefondağı adam äñgimesin jılı-jwmsaqtay bastadı. “Jauapsız qaldı demesin” degen oymen ğana habarlasıp, “qwtılğıları” kelgenin birden tüsindim. Mwnday mümkindiktiñ endi qaytıp bolmaytının bilgen soñ men de oyımdı bükpesiz aytım: “Men sizderdiñ şeşimderiñizdi meniñ Otanım – Qazaqstan degen bükil bir memleketti mensinbeuşilik dep esepteymin. Bizge eş mümkindik bermesten jobağa qatıstırğılarıñız kelmeydi. Demek, jobanıñ basqa da ideologiyası bar. Sälemdememdi basşılarıñızğa jetkizersiz dep ümittenemin” dep sözimdi ayaqtadım.

© instagram.com/kudaibergenov.dimash

2016 jıldıñ köktemi bastaldı. Wyımdastıruşılarğa jaqın jürgen adamdarğa tağı da hat jaza bastadım. Meniñ tabandılığıma riza boldı ma, älde wyaldı ma eken, äyteuir kastingke joldama berdi. Quanışımda şek bolmadı. Qazaq mädenietinde ülken bir sensaciyalıq serpilistiñ bolatının sol kezde-aq sezindim. Kimdi qatıstıramın degen swraqqa jauap izdeuge kirisip kettim. Köptegen dostarımmen, muzıkanttarmen aqıldastım. Maqpal Isabekova, Gauhar Qaspaqova, Marjan Arapbaevalarğa joba turalı aytıp, qızığuşılıqtarın bayqadım. Ayqın, Mädina Saduaqasova, Janar Dwğalova siyaqtı birqatar änşilerge bwdan äldqayda bwrınıraq habardar ettim. Bwl turalı wsınıstı Dimaşqa alğaş äkesi Qanat arqılı jasadım. Biraq köpşiligi bwl konkurstıñ mañızdılığın asa tüsinbedi, belgisiz sebeptermen birazı bas tarttı. Biraq Qwday tağala bwl jobağa qatısudı Dimaşqa bwyırıp twrıptı. Küzde kastingke apardım. Jobanıñ bas prodyuseri, äri bas rejisseri Hoñ Tao mırza Dimaştıñ önerine degen tañdanısın jasırmadı: “Sizdiñ eki jıldan bergi jasağan zor eñbegiñizge rizamız, bizge osınday talanttı tanıstırğanıñızğa quanıştımız” dep alğısın bildirip, kasting uaqıtınıñ äli ayaqtalmağanın, naqtı şeşimdi keyindeu habarlaytının aytıp şığarıp saldı. Köp wzamay quanıştı habar aldıq.

E. Nüsipjanov:Bwl konkurstıñ maqsatı talanttardı tanıtu emes, kerisinşe, halıq aldında talay jıldan beri önerin körsetip jürgen eñ tanımal jwldızdar arasındağı bäseke. Qatısuşılarğa wyımdastıruşı tarap özderi şaqırtu jiberedi. Joba şarttarı jılda özgerip otıradı. Onı är aynalım bastalarda nemese ayaqtalğanda ğana resmi habarlaydı. Är aynalımnıñ jeñimpazın zalğa jinalğan 20-60 jas aralığındağı 500 körermen anıqtaydı. Olar kelesi aynalımğa qatıspaydı. Är körermenniñ üş änşige dauıs beruge qwqı bar. Är aynalımdağı wpay sanı eñ az qatısuşı jobamen qoştasıp, ornın jaña bir änşi tolıqtırıp otıradı. Oğan aldıñğı üştikten körinu siyaqtı ülken talaptar qoyıladı. Ol üdeden şıqpasa, onıñ ornın tağı bir änşi tolıqtıradı. Osı mausımnıñ endigi şarttarı qanday bolatının wyımdastıruşı tarap qwpiya wstaydı. Bastı talap - änşi körermenniñ jüregin jaulauı, är jolı är qırınan, jaña stil'de, basqa janrda körinui kerek. Sol sebepi bası-ayağı 14 aynalımnan twratın joba soñında müldem basqa änşilermen jañarıp, jeñimpaz atanuı äbden mümkin.

E. Nüsipjanov:Jobağa deyingi barlıq wyımdastıru jwmıstarı men audarmanı özim jasadım. Dimaştıñ qıtayşa söyleui mindet emes, biraq qıtayşa än aytuı kerek boladı. Ärbir änşiniñ wyımdastıruşı “Hunan” telearnası tağayındağan jeke-jeke agentteri boladı. Qıtayda tanılğan änşi Aray eki tilde erkin söylegendikten onı Dimaşqa agent retinde şaqırttı. Mwnda ayta ketetin bir jayt bar. Dimaş kokurs bastalğanğa deyin qıtaydıñ mıqtı muzıkanttarınıñ biri (1997 jılı Qazaqstanda ötken “Aziya dauısı” festivaline qatısqan) - Lan Tien YAn' mwğalimnen qıtayşa änderdi dwrıs orındau, estrada janrınıñ talaptarın meñgeru bağıttarında arnayı sabaqtar aldı. Bwl konkurs dauıs mümkindigin körsetetin emes, änşiniñ jan-jaqtılığın, tipti türli swhbattar arqılı änşiniñ bilimdiligin sınaytın alañ ekenin ol kisi öz täjiribesi retinde bölisti. Älbette, baq sınauşı Dimaş bolğandıqtan, soñğı şeşimdi özi qabıldap, qanday än orındaytının özi biledi.

E. Nüsipjanov:Konkursqa jol izdegen eki jıl işinde oñay jwmıs atqarılğan joq. Talay tabaldırıqtar tozdırıp, esikterdi qağıp jürip, birqatar kelissözder jürgizip jürip, Qwdaydıñ qalauımen jettim. Beyjiñ men Şanhayğa osı jwmıstar üşin qanşama ret bardım? Kezdesu nätijesiz bolıp talay ret bos qaytqan kezderim boldı. Joba barısında, Dimaştıñ qatısatını şeşilgenge deyingi qarjılay şığındardıñ barlığın özim köterdim. Demeuşi izdep sabılğam joq. Öytkeni, jobanıñ qanşalıqtı mañızdı ekenin Dimaş efirge şığıp eki el halqın dür silkintkenge deyin eşkim tüsingen joq. Basqa emes, aynalamdağı adamdardıñ özi qatardağı bir konkurs dep qabıldadı. Sondıqtan da bwl rasımen de Dimaştıñ bağı dep oylaymın. “Täleyiñ bar eken” degendi Dimaştıñ özi de köptegen qıtaylıq äriptesterinen, wyımdastıruşılardar estidi. Dimaş arqılı önerde de osal emes ekenimizdi Qıtayğa däleldedik. Sebebi, özin Qıtay narığında moyındatqısı kelip jürgen qanşama el bar?! Bwl konkursqa älemdik deñgeyde ülken swrıptaular jüredi. Jeti qatısuşınıñ qatarına bir ğana şeteldik änşini tañdalatın bolsa, ol mümkindik qazaqqa bwyırdı! Qıtayda alğan bilimimdi wlttıq müdde jolında igilikti istermen wştastıru bwrınnan kele jatqan azamattıq armanım edi. Tarihi jağdaydıñ sebepkeri bolğanıma öte quanıştımın. Sol armanğa qol jetkizip, qazaqtıñ atın jartı älemge tanıtu baqıtına ie boldıq.

E. Nüsipjanov:Iä, qıtay änşileri bizge beymälim bolğanımen, olar hıtay halqınıñ aldında öte bedeldi, milliondağan janküyerleri bar änşiler. Mısalı, osı jolı jası 60-tan asqan Gonkong tuması, Kanadalıq änşi Dulişa (Teresa Carpio) qatısıp jatır. Öte mıqtı änşi. Li I Lyannıñ jası 51-de. Qıtaylar köp ümit kütip otırğan änşiniñ biri. Qazir Dimaştıñ talantına tänti bolıp jatqan halıqtıñ qarası öte köp. Dimaş Qwdaybergenniñ atı weibo izdeu jüyesi boyınşa birinşi orında keledi. Sayıstıñ alğaşqı küni-aq 400 mıñnan artıq adam izdeu salğan. Follouer sanı da ändi orındap bitkenşe 60 mıñnan 120 mıñğa jeken. Alayda Qıtaydıñ birqatar ekspertteri eger Dimaş operalıq än aytu stilin özgertpese, köp wzaqqa barmaydı degen oyların aytıp jattı. Ärine, bireudiñ aldına bireu şığıp körgen joq. Bärin baq pen bap şeşedi, bir Qwdaydıñ qalauı biledi. Eñ bastısı – Dimaştıñ öz-özine senimi mıqtı. Osı betiñnen tayma dep özim de keñes berdim. Qalay bolğanda da, “qazaqtıñ wlı bäygege tüsip jatqanda, kez kelgen qazaq üyde taqımın qısıp”, tileuin tilep otırğanı anıq! Alla jar bolsın deymin!

E. Nüsipjanov:Keybir derekközderge süyensek, bwl 5-mausım I Am a Singer jobasınıñ soñğı mausımı. Dimaştı qatıstıru turalı bir şeşimge kelmes bwrın, köp oylandım. Bir ret beriletin mümkindikte qate tañdau jasap almau kerek boldı. I Am a Singer jobasına jası 30-40-tan asqandar qatısıp jatqandıqtan, mağan Dimaş bwl sahnağa tım jastau bolıp körindi, bir kezderi. Eger Gauhar Qaspaqova köptegen talaptardı orındasa, osı jobada top jaradı degen de ümit boldı. Ökinişke oray, basqa köp eşkimdi elestete almadım. Öytkeni, bizdiñ estrada toy-tomalaq deñgeyine tüsip ketkenin moyındauımız kerek…

Swhbattasqan Bella Orınbetova

 Kaz.tengrinews.kz