|  |  | 

Саясат Сұхбаттар

Галеотти: “Долы риториканың күні өтті”


Ресей президенті Владимир Путин

Ресей президенті Владимир Путин

Ресей мен Батыстың қарым-қатынасын зерттеп жүрген белгілі ұлыбританиялық саясаттанушы, Кремль саясаты бойынша сарапшы Марк Галеоттимен сұхбат.

Марк Галеотти – Прага Халықаралық қатынастар институтында аға зерттеуші, Еуропа қауіпсіздігі орталығының жетекшісі.

Азаттық: - Бұрынғы әскери тыңшыны Англияда улау дауына қатысты Ұлыбританияның Ресейге қарсы дипломатиялық шектеу әрекетін АҚШ белсене қолдап шықты. Орталық және Шығыс Еуропадағы кейбір еуроскептик ел басшылары да бірнеше ресейлік дипломатты кері қайтарды. Бұл нені білдіреді? Бұл жолы не өзгерді?

Марк Галеотти: - Бұл – жағдайды біржола өзгертетін сәтке айналып тұр. Ресейге болсын, я басқа елге болсын мұндай ауқымды әскери емес қысым жасалғанын ешқашан көрмеппіз. Оның себебі бұрынғы тыңшы Сергей Скрипальді өлтіруге тырысу әрекетінде ғана жатқан жоқ. Шыдамның шегін үзген, ақырындап қордаланған ресейлік авантюризмде жатыр. Мәскеу жасады деп күдік тағылған қастандықтарда жатыр. “Бұған қатысты бір шара қолдану керек” деп ойлайтын кез жетті. Осы жағынан қарағанда бұл – ұзақ процестің кульминациясы.

Көре отырыңыз: Сергей Скрипаль деген кім?

Азаттық: - Ресейге тағылған осы айыптауларға қатысты Батыстың ең ауыр санкциясы не болуы мүмкін?

Марк Галеотти, саясаттанушы

Марк Галеотти, саясаттанушы

 

Марк Галеотти: - Жағдайды бұлай ушықтыруға Мәскеудің басқару жүйесінің нашарлығы себеп болды. Ресейге жан-жақты экономикалық санкциялар салынатын күн тууы да мүмкін деп айтуға болады. Бірақ оның ауылы алыс сияқты. Көбіне саяси ишаралар жасалатынын көретін сияқтымыз. Өйткені бұл – ынтымақтаса жасалатын өте нәзік мәміле. Батыс Ресейге: “Мына қылықтарыңды енді көтермейміз, қымбатқа түседі” дегісі келеді. Бірақ Путинді “режиміме қатер төнді” деп ойлайтындай мүлдем тұйыққа тіреп тастағысы да келмейді. Ондай жағдайда Путин болжап болмайтын кесірлі әрекет жасауы мүмкін. Өйткені жоғалтатын нәрсесі аз. Сол себепті бәрібір ынтымақтасу бар.

Қырым бір себебі еді, Скрипальды улау жалғасы боп шықты. Сол себепті осындай жауап туды.

 

Ресейге қарсы дипломатиялық шектеу қолдануға Канададан Австралияға дейінгі аралықта біраз ел қосылды. Сөйте тұра біраз ел қосылған жоқ. Кейбір елдердің ашық түрде өздеріне тиісті рөл ойнаудан бас тартқанын көрдік. Қолда бар коалицияны бөлшектеп алмауға тырысып жатыр.

 

Біле отырыңыз: “Новичок” деген қандай у?

Азаттық: - Ресейдің дипломатиялық жанжалға қатысты алғашқы реакциясын көріп отырмыз. Кремль де шетелдік дипломаттарды елден кетірмек. Мәскеу бұл жағдайдан бір сабақ алды деп ойлайсыз ба?

Марк Галеотти: - Дәл қазір бірдеңе деу ерте. Ресейдің көкіректене жауап қайтаратынын білгенбіз. Басқаша жасай да алмайды. Басқа бірдеңе қылса, әлсіз болып көрінуі мүмкін. Ал ресейліктердің әлсіз боп көрінгісі келмейді. “Сахнаның артында не болып жатыр?” деген сауал туады. Өткен апта Мәскеуде болдым. Сол кезде Ұлыбритания премьер-министрі Тереза Мэй Ұлыбританиядан ресейлк дипломаттардың алғашқы легі шығарылатынын хабарлап жатқан. Ресей дәл соншама британ дипломаттарын қайтарып жатқан. Ресейдің сыртқы саясат мекемесінде кіммен сөйлессем де, жанжал осымен бітті деп ойлайтынын байқадым. Сол себепті мына жағдай Мәскеуді есеңгіретіп тастайтын сияқты. Болған жағдайды қалай түсінді дегенге келсек. Бұны тек ишара көріп отыр ма? Жоқ әлде күшімізді шамалай алмай қалдық деп отыр ма? Батыстың реакциясын болжап білеміз, ойнай тұрамыз деді. Енді мұның қате екені көрінді. Өздеріне қарсы үлкен кампания басталды. Сондықтан қайта ойлануға мәжбүр. Бұдан Ресей Батысқа жақсы болып көрінуге тырысады деуге де болмайды. Қатая түсуіміз керек деуі де мүмкін. Бірақ саясатының өзгергенін көріп отырмыз. Долы риторикалы жауап қатудың күні өтті.

Оқи отырыңыз: Ресейдің “Скрипаль дауына” қатысты жауабы

Азаттық: - Қырымды аннексиялап алған кездегідей емес, Ресей бұл жолы Батыстың қаттырақ саяси қысымына ұшырады. Себебі не?

Марк Галеотти: - Бірнеше себебі бар. Қырымның аннексиясы халықаралық заңдарды қаншалықты өрескел бұзу болса да, бірқатар Батыс елдері белгілі бір мөлшерде мұны мойындады. Қырымдағы референдум заңсыз өтсе де, түбек халқының басым көпшілігі Ресейдің бір бөлігі болғысы келетінін түсінген сияқты. Тұтас хаос орнаған кезең еді ғой. Бірақ маңызды бір жайт – Қырымды аннексиялау мына процестің басына айналды. Ешкім ол кезде бұның әлдененің басы екенін білген жоқ. Одан бері Донбасты көрдік, басқа әрекеттерін көрдік, сайлауға араласуды көрдік. Мұның тізбекке айналғаны аңғарылды. Сол себепті мұны тоқтату үшін қатаң шаралар қолданылды. Қырым бір себебі еді, Скрипальды улау жалғасы боп шықты. Сол себепті осындай жауап туды.

Азат Еуропа / Азаттық радиосы 

Related Articles

  • Орыстарды Ресейге шақыру және олардың реакциясы

    Санат ОРЫН ӘЛИ «Россия» әуе компаниясы ұшағы жанынан өтіп бара жатқан автобустағы жолаушылар. Көрнекі сурет. Қазанның соңында Ресей президенті Владимир Путин 2019-2025 жылдарға арналған миграциялық саясаттың жаңа тұжырымдамасын бекітіп, шетелде тұратын орыстарды «Орыс әлемін» нығайтуға шақырды, «көшіп келсе жағдайларын жақсартамыз» деп уәде берді. Бұл туралы Қазақстанда тұратын орыстар мен сарапшылар не ойлайды? Жаңа тұжырымдама туралы Путин қазанның 31-і күні Мәскеуде өткен Отандастардың 6-дүниежүзілік конгресінде мәлімдеді. Путиннің айтуынша, бұл тұжырымдама «жүйедегі бюрократияны жоюға» арналған, қоныс аудару бағдарламасы бойынша қолайлы жағдай жасаудың, елге келу, жұмысқа орналасу және Ресей азаматтығын алудың нақты ережелерін ұсынады. Путиннің айтуынша, өзге елдерде (мысал ретінде Украина мен Балтық елдерін келтірді) орыстарға қатысты «русофобия, ұлтшылдық, ескерткіштермен және орыс тілімен күрес, сепаратизм

  • Ұмыт қалған ашаршылық және Назарбаевтың ықтимал мұрагерлері

    Анна КЛЕВЦОВА Ашаршылық құрбандарына арналған ескерткіш. Алматы қаласы, 31 мамыр 2017 жыл Халықаралық БАҚ осы аптада Қазақстанда ашаршылықтың Украинадағыдай өткір бағаланбауының себептерін, Назарбаевтың ықтимал мұрагерлері туралы жазған. Ықтимал мұрагерлер қатарында Тоқаев, Тасмағамбетов, Құлыбаевтың аттары аталады. Әлемдік баспасөз бұған қоса, Қазақстанның Қытайға тасымалдайтын газ көлемін арттыру мәселесін және Тамғалыдағы петроглифтер тақырыбын да қозғаған. ҰМЫТ ҚАЛҒАН АШАРШЫЛЫҚ  Америкалық Wall Street Journal журналы “Ұмыт болған советтік ашаршылық: Сталиннің Украинаға істегендері есімізде, бірақ Қазақстанға жасағандарын білмейміз” атты мақалада америкалық зерттеуші, Maryland-College Park университетінің тарих профессорының көмекшісі, “Ашаршылық жайлаған дала: ашаршылық, зорлық-зомбылық және советтік Қазақстанның құрылуы” атты кітаптың авторы Сара Камеронның пікірін жариялаған. Зерттеуші мақалада ашаршылықтың Қазақстанда Украинадағыдай өткір бағасын алмауының себептеріне тоқталады. Сара Камеронның пікірінше, оның

  • Алаш арыстары және коммунист «көкелер»

      1918 жылдың 29 қазан күні Совет өкіметін орнатушы коммунист- большевиктердің ізбасарлары – комсомолдардың жеке ұйымы құрылған екен. Бұл ұйым кезінде арнайы дайындықпен келіп, қабылдаушы комиссияның қатаң сынынан сүрінбей өткен жастарды ғана өз қатарына қабылдағаны рас. Комсомол қатарына өту болашағын биік мансаппен, үлкен атақпен байланыстыратын әрбір жастың басып өтуге тиісті шартты баспалдақтарының бірі болатын. Ал әкесі «халық жауы» аталып сотталып кеткен немесе біржола атылып кеткен бозбала мен бойжеткенге комсомол қатарына алатын сынға түсуге мүмкіндік бергенді қойып, артына ит қосып қуатын болған. Мәселен, орта мектепті үздік бітірген, «Алтын медаль» иегері, мектептегі ең білімді, ең талантты оқушы, болашақта қазақ әдебиетінің тарихын үш ғасырға ұзартқан ғалым, «Алаштың алмас қылышы» атанған қазақтың қазіргі көзі

  • “Ресейдегі демократияны құртуды Ельцин бастаған”

    Азаттық радиолы Ресей парламенті алдында тұрған әскери танкілер. Мәскеу, 4 қазан 1993 жыл. 1993 жылы Жоғары Кеңесті тарату Ресей демократиясына соққы болды ма? Неліктен Вашингтон Борис Ельциннің күмәнді іс-әрекетін қолдады? Ельциннің тұлғасы мен түпкі ниетін бағалаған батыс сарапшылары мен саясаткерлері қателесті ме? Владимир Путин – Борис Ельциннің адал ізбасары ма? Wall Street Journal басылымына “Ресей демократиясы қалай өлді” деген мақала жариялаған америкалық публицист Дэвид Саттер постсоветтік Ресейдің бірінші парламентін таратуға 25 жыл толуына орай Азаттыққа сұхбат берді. 1993 жылы қыркүйектің 21-і күні Ресей президенті Борис Ельцин “Ресей Федерациясындағы кезеңді конститутциялық реформа туралы” №1400 жарлығын шығарды, оның бірінші тармағында ең жоғарғы заң шығарушы орган – Жоғары Кеңес пен халық депутаттары кеңесін тарату туралы

  • Қытайдың саяси жүйесіндегі саяси командалық топтар мен тұлғалар

    Қытайдың саяси жүйесіндегі жік-жікке бөлінген саяси командалық топтар мен тұлғалар қытайдағы барлық жағдайға тіке ықпал жасайтын басты себеп екені қаймана жұртқа анық. Саяси команда мен олигархтар арасындағы астыртын бақастық пен күрес керек десеңіз ең төменгі атқарушы билікке дейін көрініс беріп жатады. Әр команда өз жақын жақтасының көп әрі білікті, сенімді болуын қалайды. Сонымен бірге қытайдың саяси билікте жік-жікке бөлініп бақас болуының тағы бір себебі- байлық пен билік арасындағы тепе-теңдіктің бұзылуы себеп болып отыр. Қытайда ұлттық капитализм еркін даму жолына түскісі келеді, ал көне сүрдек коммунист билік шет-шетін ернеулеп, ұлттық капитализмнің ағытылып жүгенсіз кетуінен бек қатты алаңдайды және тежеп отырады. Алда жалда капитализмның басы ноқтаға симаса, ол- кәртең коммунисттерді биліктен аластайтыны

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: