|  | 

Тарих

ПРЕМЬЕР ТЕРЕЩЕНКОНЫ “ОСТАВКАҒА” ҚАЛАЙ ЖІБЕРДІМ

Махат Садык суреті.Махат Садык суреті.

1992 жыл. Қазақ радиосының Парламеттік тілшісімін. Офис Алматыдағы Желтоқсан көшесінің 177 үйінде. 3-ші қабатта радио қызметкерлері. Ал, 4-ші қабатта Баспасөз және бұқаралық ақпарат құралдары Министрінің бірінші орынбасары – Қазақ мемлекеттік телерадиохабар тарату компаниясының Төрағасы Ғаділбек Шалахметов және компания басшылары. Төрағамен баспалдақта, лифтіде күн ара кездесіп қаламыз. Жүзі жылы жан.
Қазақ редакциясындағы жастар толық баспанасыз. Ол кезде айына бір-екі рет командировкаға шығу міндет. Сапарлатып елге жиі қатынаймыз. Қонақ үй ақшасы жабылмай қарызбен қайтамыз. Содан, отыз метр жердегі Төрағаның қабылдау бөлмесіндегі апайдың шығып кеткенін аңдып тұрып, Ғаділбек ағаға төтесінен басып кіреміз. Ондағымыз іссапарда қонақ үйге берілген қаржыны жабатын құжатымыз болмай, бухгалтерияға қарызымызды қайтармауға “рұқсат” деген қолын алып шығу. Ол Төрағаның ғана құзырында. Арызымызды алдына қойғанда, Төраға көзілдірігін көтеріп қарайды да: “Үйің жоқ қой”-, деп сұрайды. “Жоқ” дейміз. “Ала ғой”, дейтін “рұқсатын” жазып беріп…
Сол жылдардағы бір палаталы Парламентте 360 депутат бар. Күнде сағат 10 мен 12.30 аралығында пленарлық отырыс. Мен де ертеңгілік үйден шығып, Алматыдағы қәзіргі Астана алаңындағы Жоғарғы Кеңеске бірден тартам. Министрлердің де жартысы сонда. Өйткені, Депутаттардың өкілеттігі мықты. Министр болдым деген Президент Жарлығынан соң, депутаттардың 51% қолдау дауысын алуын керек. Әйтпесе, министрлік портфельге ие болмайсын. Ондай жағдайды да көрдік.
Совет Одағының тараған кезі. Елде инфиляция. Депутаттар Үкіметті сынағанда жерден алып жерге салады. Бір күні келсем, Премьер-министр Терещенко оставкаға кетсін деп шулап жатыр. Жаспыз, мәртпіз. Қырып сөйлеген екі депутатты жазып алып, түске қарай редакцияға жеттім. Бір мен екі аралығында тікелей эфирдегі “Тәулік тынысы-Панорама дня” бағдарламасына Парламент жаңалықтарымен төрт минут шығуға рұқсатым бар. Тездетіп депутатар сөзін дайындап, тікелей эфирге шықтым. Депутаттармен жарысып, Үкіметті сөзім жеткенше сынап, Премьер-министр Терещенко оставкаға кетсін деп бірнеше рет айтып-айтып жібердім. Бұған дейін де талай Министрдің тас-талқанын шығарып, түбін түсіріп айтуға дағдыланып қалғанбыз…
Өмірде мұндай да кездейсоқ сәйкестік болады екен. Мен эфирде Терещенконы “оставкаға” жіберіп жатқанда, Премьер-министрдің көлігінед қатар отырып, Төрағамыз әуежайға бара жатады ғой. Шопыры радионы қосып қойған. Фамилиясы мен оставка деген сөзді естіген соң, Премьер репортажыма құлағын түреді. Қазақшасын да Шымкетте жүргенде қатырып алған. Мен сөзімді бітіріп эфирден шыққан кезде, Терещенко да көлігін тоқтатады.
- Ғаділбек шық. Мен емес, сен кеттің оставкаға -, дейді кіжініп.
Ғаділбек Мінәжұлы көшеде жүрген қара жаяу емес. Жетпісінші жылдары, Терещенко совхоздың директоры болып жүргенде, Совет Одағының ең мықты тележурналисі танылып, Мәскеуден Бас бәйгеге, Бүкілодақтық Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты атағын алған республикаға белгілі тұлға.
-Сергей Александрович, мен сізге қаншама рет ескерттім. Қәзіргі жағдайда жеке меншікке радиостанция беру дұрыс емес деп. Мынау, өткенде өзіңіздің арнайы Қаулыңызбен Сергей Дувановқа рұқсат берген “МАКС” радиосы. Олар маған қарамайды, – дейді.
Терещенко сабасына түсіп, Дувановты бір сыбап алады. Радио “МАКС” қазақша бір ауыз сөз айтпайтынын Премьер-министр қайдан білсін. Дувановтан сұраса да ол ақтала алмас. Олар билікті оңды-солды сынағанда, біздер шаңына ілесе алмайтынбыз.
Премьер-министрмен Москва сапарынан оралған соң, Төраға кабинетіне шақырған.
- Айналайын, Министрлер мен облыс басшыларын сынай бер. Тек Премьер-министрді “оставкаға” жібергеніңді қой,- деген…
Баспасөз және бұқаралық ақпарат құралдары Министрінің бірінші орынбасары – Қазақ мемлекеттік телерадиохабар тарату компаниясының Төрағасы Ғаділбек Шалахметов қашанда журналистерінің нағыз қамқоршы әкесіндей болған Азамат.
Бірнеше жыл Момквада Халықаралық “МИР” телерадиокомпаниясының президенті болды.
Бүгінде де Астанадағы Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің журналистика және саясаттану факультетінің телерадио және қоғаммен байланыс кафедрасының меңгерушісі.
Жас журналистердің ұлағатты ұстазы.
Дәл екі айдан соң, яғны 8 шілдеде Ғаділбек Шалахметов мерейлі 75 жасқа толады. Өткенге құрмет – келешекке ғибрат. Қазақ телевизиясының 60 жылдығы аталып өткен мерекелі жыл жалғасын, Тәуелсіздік алғандағы бірінші Төрағамызды марапаттап жалғастыру ғанибетті шара деп ойлаймын.

Махат Садыктың facdebook парақшасынан алынды

Related Articles

  • Шарқи Түркістан Респубиликасы Туралы Не Білеміз?

    Жалпы сараптама (Ешбір жерде естімеген деректермен баяндалады) Егер тариxқа қызықпасаңыз, жаңа дерек естуді қаламасаңыз немесе уақытыңыз болмаса бұл сараптаманы оқу сізге “xарам” болады ))) Қазақстан тариxшыларына енді-енді үйреншікті тақырыпқа айнала бастаған Шыңжаң тариxындағы “Шарқи Түркістан Респубиликасы” туралы шындықты жұрт аса көп біле бермейді. Екі рет құрылған “Шарқи Түркістан” уақытша үкіметі туралы не білеміз? Әлқисса… Бірінші реткі Шарқи Түркістан үкіметі 1933-жылы Қашқарда құрылды. Үкімет небәрі үш ай өмір сүрді де Алтышаһарға қашып бара жатқан Дұңған (xуийзулар) әскері жағынан құлады. Бір жағы үкіметті құрушылардың өзі сатып кетіп тындым болды. Аса көп ешкім бұны біле бермейді. Гансу, Цинxай дұңғандары Шыңжаңға басып кіріп “қазақ-ұйғырмен бірлесіп коалецион мұсылман үкіметін құрамыз” деп Үрімжі қытайларын қоршауға алады.

  • ҮРКІН

    Сөз басы. Қарттарды аңсау Көзінің құйрығында әжім күліп, Сайратқан қызыл тілді бабын біліп. Жиналып кешкіғұрым төбешікке, Қариялар қылатын әзілді ілік. Аса зілсіз… тек қуып, «алалаған» Болмаса да кінамсыз дара бабаң. Ебін тауып құрдасын еңбектетсе, Қыбы қанып сақалын салаған. Ұрпақ үшін қаракет қам бағары, Оған уайым жаңбырдың тамбағаны. Күрең шайды сораптап сөз қозғаса, Көкірегіңнің көзіне шам жанады. Азаматты ардақтар арыс атын, Қариялар – «қара орман», тоғыс ақыл. Қалт-құлт етіп сүйеніп асасына, Жиын-тойда шұрқырап табысатын. Бұрынғының қарттары-ай сырма шапан, Саңы ауса саяқсып қырға тартар. Басында тақиясы, тұмағы жоқ Бүгінгінің шалдары қырма сақал. Самайынан суыртпақ қылау ұрлап, Сайқал заман тұманыт, тұмау ұрған. Керегенің басында «күні өткен», Айналып кетпеймін бе, тұмағыңнан? Отқа қақтап, дәуірдің

  • Шарқи Түркістан мен Шыңжаң қазақтары туралы

    Бұл 1933-жылы құрылған Шарқи Түркістан үкіметінің Англия елінен саяси, әскер көмек сұрап жолдаған xат-дұр. Естеріңізде болса бірер айдың алдында осында Шарқи Түркістан үкіметінің Түркиядан әскери көмек сұрап жолдаған xатын салғамын. Небәрі бірер ай өмір сүрген Шарқи Түркістан респубиликасының қилы тариxы қазақ қоғамының баса назарында болу керек деп ойлаймын. Дәл қазіргі күнде Қазақстан немесе тұтас орталық Азия үшін екі стратегиялық өңір бар. Олар: Ауғаныстан және Шыңжаң (Синьцян/ШУАР). Ауғаныстан туралы айтып жүрмін. Осы екі өңірдегі стратегиялық тариxты жақсы білсек орталық азия елдерінің жарқын келешегін күні бұртын ойлай алған боламыз. Не үшін Шарқи Түркістан уақытша респубиликасы Англия, Түркиядан әскери көмек сұрайды? 30-жж Түркия-Қытай қатынастары; Англия-Қытай қатынастары қалай болған? Бұл мәселеге совет пен германия,

  • АЛАШОРДА- ТӘУЕЛСІЗ ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЗАҢДЫ БАСТАУЫ (ХХ- ҒАСЫРДЫҢ БАС КЕЗІНДЕГІ ҚАЗАҚ МЕМЛЕКЕТТІГІНІҢ ҚҰРЫЛУ ТАРИХЫ)

    Жұмат ӘНЕСҰЛЫ жазушы, тарихшы «Абай.кз» порталында жарияланған журналист Б.Мүрсәлімнің «Жарияланбаған автономия» атты мақаласы мен ғылым докторы М.Қойгелдімен бірге шығарған «Алаш туы астында» атты деректі фильмі білетін жұртқа біраз қайшылықтарға толы пікір туындатқандай. Мақаланы оқып, деректі фильмді көрген жұртқа «Жер астынан жік шықты, екі құлағы тік шықты» дегендей екі ұшты ой салады. Біздің тарихшыларымыз әлі күнге дейін Тарих ғылымы саласында Кеңестік идеология салып берген «жалғыз аяқ» жолмен келе жатқан тәрізді. Таяуда «Абай.кз» порталында Сұлтан хан Аққұлының аталмыш фильм туралы мақаласы жарияланған екен, мен Сұлтанханның пікіріне қосыламын. Және соған орай өзімнің ХХ -ғасырдың бас кезіндегі Алаш қозғалысының, Алаш партиясының, Алаш орда үкіметінің атқарған тарихи рөлі туралы толық айта кеткенді жөн көрдім. «ТАРИХ»

  • Алаш арыстары және коммунист «көкелер»

      1918 жылдың 29 қазан күні Совет өкіметін орнатушы коммунист- большевиктердің ізбасарлары – комсомолдардың жеке ұйымы құрылған екен. Бұл ұйым кезінде арнайы дайындықпен келіп, қабылдаушы комиссияның қатаң сынынан сүрінбей өткен жастарды ғана өз қатарына қабылдағаны рас. Комсомол қатарына өту болашағын биік мансаппен, үлкен атақпен байланыстыратын әрбір жастың басып өтуге тиісті шартты баспалдақтарының бірі болатын. Ал әкесі «халық жауы» аталып сотталып кеткен немесе біржола атылып кеткен бозбала мен бойжеткенге комсомол қатарына алатын сынға түсуге мүмкіндік бергенді қойып, артына ит қосып қуатын болған. Мәселен, орта мектепті үздік бітірген, «Алтын медаль» иегері, мектептегі ең білімді, ең талантты оқушы, болашақта қазақ әдебиетінің тарихын үш ғасырға ұзартқан ғалым, «Алаштың алмас қылышы» атанған қазақтың қазіргі көзі

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: