|  | 

Тарих

ПРЕМЬЕР ТЕРЕЩЕНКОНЫ “ОСТАВКАҒА” ҚАЛАЙ ЖІБЕРДІМ

Махат Садык суреті.Махат Садык суреті.

1992 жыл. Қазақ радиосының Парламеттік тілшісімін. Офис Алматыдағы Желтоқсан көшесінің 177 үйінде. 3-ші қабатта радио қызметкерлері. Ал, 4-ші қабатта Баспасөз және бұқаралық ақпарат құралдары Министрінің бірінші орынбасары – Қазақ мемлекеттік телерадиохабар тарату компаниясының Төрағасы Ғаділбек Шалахметов және компания басшылары. Төрағамен баспалдақта, лифтіде күн ара кездесіп қаламыз. Жүзі жылы жан.
Қазақ редакциясындағы жастар толық баспанасыз. Ол кезде айына бір-екі рет командировкаға шығу міндет. Сапарлатып елге жиі қатынаймыз. Қонақ үй ақшасы жабылмай қарызбен қайтамыз. Содан, отыз метр жердегі Төрағаның қабылдау бөлмесіндегі апайдың шығып кеткенін аңдып тұрып, Ғаділбек ағаға төтесінен басып кіреміз. Ондағымыз іссапарда қонақ үйге берілген қаржыны жабатын құжатымыз болмай, бухгалтерияға қарызымызды қайтармауға “рұқсат” деген қолын алып шығу. Ол Төрағаның ғана құзырында. Арызымызды алдына қойғанда, Төраға көзілдірігін көтеріп қарайды да: “Үйің жоқ қой”-, деп сұрайды. “Жоқ” дейміз. “Ала ғой”, дейтін “рұқсатын” жазып беріп…
Сол жылдардағы бір палаталы Парламентте 360 депутат бар. Күнде сағат 10 мен 12.30 аралығында пленарлық отырыс. Мен де ертеңгілік үйден шығып, Алматыдағы қәзіргі Астана алаңындағы Жоғарғы Кеңеске бірден тартам. Министрлердің де жартысы сонда. Өйткені, Депутаттардың өкілеттігі мықты. Министр болдым деген Президент Жарлығынан соң, депутаттардың 51% қолдау дауысын алуын керек. Әйтпесе, министрлік портфельге ие болмайсын. Ондай жағдайды да көрдік.
Совет Одағының тараған кезі. Елде инфиляция. Депутаттар Үкіметті сынағанда жерден алып жерге салады. Бір күні келсем, Премьер-министр Терещенко оставкаға кетсін деп шулап жатыр. Жаспыз, мәртпіз. Қырып сөйлеген екі депутатты жазып алып, түске қарай редакцияға жеттім. Бір мен екі аралығында тікелей эфирдегі “Тәулік тынысы-Панорама дня” бағдарламасына Парламент жаңалықтарымен төрт минут шығуға рұқсатым бар. Тездетіп депутатар сөзін дайындап, тікелей эфирге шықтым. Депутаттармен жарысып, Үкіметті сөзім жеткенше сынап, Премьер-министр Терещенко оставкаға кетсін деп бірнеше рет айтып-айтып жібердім. Бұған дейін де талай Министрдің тас-талқанын шығарып, түбін түсіріп айтуға дағдыланып қалғанбыз…
Өмірде мұндай да кездейсоқ сәйкестік болады екен. Мен эфирде Терещенконы “оставкаға” жіберіп жатқанда, Премьер-министрдің көлігінед қатар отырып, Төрағамыз әуежайға бара жатады ғой. Шопыры радионы қосып қойған. Фамилиясы мен оставка деген сөзді естіген соң, Премьер репортажыма құлағын түреді. Қазақшасын да Шымкетте жүргенде қатырып алған. Мен сөзімді бітіріп эфирден шыққан кезде, Терещенко да көлігін тоқтатады.
- Ғаділбек шық. Мен емес, сен кеттің оставкаға -, дейді кіжініп.
Ғаділбек Мінәжұлы көшеде жүрген қара жаяу емес. Жетпісінші жылдары, Терещенко совхоздың директоры болып жүргенде, Совет Одағының ең мықты тележурналисі танылып, Мәскеуден Бас бәйгеге, Бүкілодақтық Ленин комсомолы сыйлығының лауреаты атағын алған республикаға белгілі тұлға.
-Сергей Александрович, мен сізге қаншама рет ескерттім. Қәзіргі жағдайда жеке меншікке радиостанция беру дұрыс емес деп. Мынау, өткенде өзіңіздің арнайы Қаулыңызбен Сергей Дувановқа рұқсат берген “МАКС” радиосы. Олар маған қарамайды, – дейді.
Терещенко сабасына түсіп, Дувановты бір сыбап алады. Радио “МАКС” қазақша бір ауыз сөз айтпайтынын Премьер-министр қайдан білсін. Дувановтан сұраса да ол ақтала алмас. Олар билікті оңды-солды сынағанда, біздер шаңына ілесе алмайтынбыз.
Премьер-министрмен Москва сапарынан оралған соң, Төраға кабинетіне шақырған.
- Айналайын, Министрлер мен облыс басшыларын сынай бер. Тек Премьер-министрді “оставкаға” жібергеніңді қой,- деген…
Баспасөз және бұқаралық ақпарат құралдары Министрінің бірінші орынбасары – Қазақ мемлекеттік телерадиохабар тарату компаниясының Төрағасы Ғаділбек Шалахметов қашанда журналистерінің нағыз қамқоршы әкесіндей болған Азамат.
Бірнеше жыл Момквада Халықаралық “МИР” телерадиокомпаниясының президенті болды.
Бүгінде де Астанадағы Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университетінің журналистика және саясаттану факультетінің телерадио және қоғаммен байланыс кафедрасының меңгерушісі.
Жас журналистердің ұлағатты ұстазы.
Дәл екі айдан соң, яғны 8 шілдеде Ғаділбек Шалахметов мерейлі 75 жасқа толады. Өткенге құрмет – келешекке ғибрат. Қазақ телевизиясының 60 жылдығы аталып өткен мерекелі жыл жалғасын, Тәуелсіздік алғандағы бірінші Төрағамызды марапаттап жалғастыру ғанибетті шара деп ойлаймын.

Махат Садыктың facdebook парақшасынан алынды

Related Articles

  • Қытай “қазақ қаупі” мәселесінен әлі де алаңдауы ма?

    Eldeç Orda Атқа мініп қылышын оңды солды жалаңдатып “ша ша шалап” кеп (қытайша өлтіріңдер деген сөз) Қазақ ауылын қанға бөктіріп кететін қилы оқиғаларды бала күнімізден бері кітаптан оқып өсіп едік. Күншығыс Цинхай, Гансуға ауып Тибет асып Кашмир, Пакістанға ат басын тіреген Алтай мен Ұлық Еренқабырға қазақтарының қасіретті тағдыры туралы бүгінге шекім (дейін) аз айтылмады. Қаншама кітап, мақала жазылды… Оқыған сайын сай сүйегің сырқырайды… Әсіресе, Әбетай Мұқарапұлы құрастырып жинақтаған “Киелі Көш”ті оқысаңыздар (алда кирилицсияға аударылып жатса) онда қасіретті оқиғалар біршама анық жазылған, оқып жатқанда көз алдыңызға бейне кинодай елестеп отырады. Ана жолы осы парақшамда “Қытайдағы Мұсылман Элитасының Қилы Тарихы және Оның Шығыс Түркістанға Ықпалы” атты пост жазғамын, сондағы Үштік Ма әулетінің

  • Не себепті қытайлар қысқа уақытта “біз ұлы Жапонияның бақытты перезентіміз!” деп шыға келеді?

    Жапон қағанаты 20-ғасырдың 30-жылдарынан бастап шығыс және түстік Азияның көп жерін басып алдады. Соның бірі, Қытай. Жапон үкіметінің қолына өткен аумақтарда барлық білім беру тек Жапон тілінде жүрілгендіктен қысқа уақыттың ішінде “біздің отанымыз Жапония, біз ұлы Жапон халқының перезенттеріміз!” немесе “Жапониямен мақтанамын, Жапония көзімізді ашты!” дейтін санадағы жаңа буын ұрпақ пайда болған. Тіпті, қытай тарихын қарап отырсаңыз “қытай өз тағдырын Жапониясыз шеше алмайды, Жапонияға бағынышты бола отырып қытайды өркениетке жетелейік” дейтін саяси тұлғалар да пайда болған. Бұл жерде саяси таңдау келешегін Жапониясыз елестете алмаған тұлғаларды кейін таман тілге алармын, маған қызығы, не себепті қытайлар қысқа уақытта “біз ұлы Жапонияның бақытты перезентіміз!” деп шыға келеді? Бұған үш себеп бар: Біріншісі, 30-жылдары қытайда

  • СУН ЯТ СЕНГЕ ДАУЫС БЕРЕМІЗ БЕ, ӘЛДЕ ЮАНЬ ШИКАЙҒА МА?

    Eldeç Orda Бұл сұрақ 1912-1913 жылдары Пекин орталық құрылтайына жол алып бара жатқан Қазақ депудаттарының көкейіндегі сұрақ еді. Тіпті, тұтас Қазақ халқының көкейіндегі сұрақ-ты. Әсіресе, жер-су мәселесі күн тәртібінен түспей әбден жауыр болған сол дәуірдің ең өзекті шаруасы еді. Пекинге аттанған Қазақ депудаты туралы да Алаш баспасөзі құр жібермеді, Пекинге аттанған Қазақ депудаттарының жер-су ісін сәтті шегуіне дем беріп, жылт еткен жаңалығын газетке басып халыққа құлағдар ғып тұрды. Қазақ депудаттары бастапта не себепті Сун Ят Сенге дауыс бермекші болады? Неге Юань Шикай зорлықпен өзіне дауыс бергізтеді? Қазақ депудаттарын кімдер сайлады? Шендері қандай? Олар жеке жеке Юань Шикай мен Сун Ят Сенге кездескені рас па? Қандай мәселелер көтерілді және бір қызығы

  • ШЫҒЫС ҚАЗАҚИЯДАҒЫ ҚАЗАҚ ИНТЕЛЛИГЕНЦИЯСЫНЫҢ ҚАЛЫПТАСУ ТАРИХЫ 

    Шағын Сараптама Дербес ел тәуелсіз мемлекет ретінде “қытай қазағы” дейтін ұғымды қайта пысықтап зерттеп көрудің жаңа кезеңі басталуы керек деп есептеймін. Қытай қазақтарының 20- ғасыр басындағы ояну кезеңі әлі күнге дейін толық зерттелген жоқ. Оның ішінде мемлекет деңгейіндегі тұлғалар туралы жекелеген зерттеулер тіптен кемшіл. Шығыс Қазақиядағы қазақ интеллигенциясының қалыптасуында үш үлкен ықпалды айтпай кету мүмкін емес: Бірінші, 20-ғасыр басына дейінгі дәстүрлі исламдық рухани мектеп (қадимдық мешіт-медреселер); Екіншісі, 20-ғасыр басындағы Шығыс Қазақияның жәдиттік рухани қозғалысы (жәдиттік ағарту, пікір-талас, тб); Үшіншісі, Орыс-Татар арқылы енген Еуропа өркениетінің ықпал етуі немесе Манжу-Қытай арқылы шығыс руханиятымен танысу; Осы үш ықпалдың әуелгісі исламдық жаңғыруды өз ішінен “Қазан, Уфаның рухани ықпалы”, “Бұхара-Көкілташ ықпалы” және “Осыманлы руханиятының ықпалы”

  • Голощекинді құлақ-шекеден ұрған Жалау Мыңбайұлы туралы білесіз бе?

    Мемлекет қайраткері Жалау Мыңбайұлының туғанына 125 жыл 2016 жылдың қысында бірінші рет Маңғыстау жерінде болдым. Жалау Мыңбай ескерткішіне тағзым етіп, осы кісінің атындағы мектеп оқушыларымен жүздестім. Биыл күз мемлекет қайраткерінің туғанына 125 жыл толады, соны қалай лайықты етіп өткізуді жергілікті білікті азаматтар ойластыра бастапты. Маған қолқа салды. Каспиге бетімді жуып тұрып, Жалау өмір сүрген уақытқа іштей біраз ой жүгірттім. Большевиктерге тек партбилет шеңберінде қарамай Абай айтқан «Ыстық қайрат, нұрлы ақыл, жылы жүрек» тұрғысынан да қарау керек-ау деген ұстаным безбеніне салып байқадым. Иә, ел азаматтары арасында ертеден түлеп, 1916 жылғы ұлт азаттық көтерілісі кезінде бас көтерген, 1917 жылғы Қазан төңкерісінен кейін Тәуелсіздік деген ұранға айналған Алаш идеясы ел билігін большевиктер заңсыз

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: