|  |  | 

Шоу-бизнис Әлеумет

«Корея халқының еңбекққорлығына таң қалдым»


Оңтүстік Кореяның Пусан қаласында тұратын қазақстандық Оразхан Нұрмахан. (Сурет Оразханның рұқсатымен жеке мұрағатынан алынды)

Оңтүстік Кореяның Пусан қаласында тұратын қазақстандық Оразхан Нұрмахан. (Сурет Оразханның рұқсатымен жеке мұрағатынан алынды)

Постсоветтік кезеңде басқа Орталық Азия елдерімен салыстырғанда жақын және алыс шет елдерде қазақстандық еңбек мигранттары азырақ көзге шалынады. Бірақ көбірек табысқа ұмтылған мыңдаған қазақстандық үшін Оңтүстік Корея тартымды еңбек нарығына айналып тұр.

Оңтүстік Қазақстан облысындағы Кентау қаласының 27 жастағы тумасы Оразхан Нұрмахан 2017 жылы желтоқсан айында Оңтүстік Кореяға туристік сапармен барып, қалып қойған. Қазір Пусандағы компаниялардың бірінде күннен қуат өндіретін құрылғыларды орнатушы болып жұмыс істейді.

- Кореядағы жұмыс туралы барып-қайтқандардан естіп жүрдік. Өйткені ол жаққа кеткен таныстарым да, достарым да болды. Осыдан екі жыл бұрын кетуді ойластырған едім. Бірақ сәті өткен жылдың соңында келді, – дейді ол.

Басқалармен салыстырғанда Оразханның жолы болған. Сұранысқа ие техникалық мамандық иесі ретінде Оңтүстік Кореядағы жеке таныс-достарының арқасында тұрақты жұмыс тапқан. Ол Қазақстаннан Оңтүстік Кореяға жоспарсыз түрде жұмыс іздеп барып, Сеул мен Пусанның әуежайынан түсіп, аңырып тұратын отандастары көп екенін айтады.

Оңтүстік Корея астанасы Сеул қаласындағы ескі және жаңа үйлер. (Көрнекі сурет)

Оңтүстік Корея астанасы Сеул қаласындағы ескі және жаңа үйлер. (Көрнекі сурет)

- Жақында бір самолетпен [Қазақстаннан] келген 60 адамды кері қайтарыпты. Ішінде таныстарым да болды. Теледидардағы жаңалықтардан да беріп жатты. Мұнда негізінен қазақтар зауыттарда, үлкен фирмаларда сосын құрылыс компанияларында жұмыс істейді. Бұрын ондай жерлерге орналасу оңай болатын. Қазір тамыр-таныс арқылы кірмесең қиын. Ал тұрақты жұмысқа орналаса алмағандар «құл базарында» (жұмыс берушіні күтіп арнайы алаңдарда немесе жол бойында тұратындар – ред.) отырады. Қазір ол жерде де сұраныс азайып барады. Өйткені маусымдық жұмыстар аяқталып келеді, – дейді Оразхан.

Кентаулық еңбек мигрантының сөзінше, арзан жұмыс күшімен жергілікті жұмыс берушілер ресми келісім-шарт жасаспайды, бірақ еңбек ақысын бермей алдап кету аз.

- «Адам керек» деген кезде тамыр-таныс арқылы бірден кіріп кетесің. Үлкен фирмалар мен зауыттар ақша аударатын карточкаңды жасап береді. Ал шағын зауыт немесе компаниялар қолма-қол төлейді. Тұрақты жалақы екі мың АҚШ долларынан басталады. Ал «құл базарда» отырсаң, айлық табысың мың жарым доллардан болады. Өйткені кей күні жұмыс болады, кей күні болмайды. Жаңбырлы күні демаласың. Күніне 100 доллардан төлейді. Пәтерақың мен ішіп-жеміңе айына шамамен 600-700 доллар кетеді. Жергілікті жұрт жұмысшыларды күріш алқабына жұмыс істетуге алады, – дейді Оразхан.

Оразхан Нұрмахан

Оразхан Нұрмахан

Қазақстанның Ұлттық экономика министрлігінің хабарлауынша, Қазақстандағы орташа айлық жалақы 151 мың теңге, яғни 450 АҚШ долларына жуық болып шығады. Ал жан басына шаққандағы айлық көлемі бұдан екі еседей аз – 81 мың теңге шамасында.

«ҰЙҚЫ ҚАНДЫРУ ДЕГЕН ТҮСІНІК ЖОҚ»

Оразхан Кентау қалалық телеарнасында екі жылдай қызмет істегенін, бірақ тапқаны тұрмысына жетпеген соң шетке кеткенін айтты.

- Корея жұртының мені бір таң қалдырғаны – еңбекқорлығы. «Мен бастықпын» деп қарап тұрмайды. Жұмыс киімін киіп алып, өзіңмен бірге, тіпті өзіңнен де артық жұмыс істейді. Таңғы төртте тұрып теңізге барып балық аулап, алтыдан бастап сарымсақтарын жұлып деген секілді қыбырлай береді. Оларда біз секілді ұйқысын қандыру деген түсінік жоқ. Таныс адамынан ең бірінші сұрайтыны: «Тамақ іштің бе?» Олар үшін тойып тамақ ішу және жұмыс істеу маңызды, – дейді ол.

Бұрынғыдай емес, қазір жиі тексеріп ұстап алып кетеді. Бірақ Қазақстандағыдай айыппұл салмайды.

Қазақстандық мигрантқа Оңтүстік Кореяның ас-суына үйрену қиынға соғыпты. Жергілікті бұрышты тамақтың ащы болып келетінін, кулинариясында күрішті көп қолданатынын айтады. Бидайдың ұны қымбат болған соң Оразхан кейде нанды өзі жабады.

- Кореяда тұратын мигрант қазақтардың кейбірі «G-1» деген визаны (медициналық мекемеде емделушіге, сотқа қатысушыға және саяси баспана сұраушыға беріледі – ред.) ақша беріп жасатады. Ондағылары көші-қон полициясы ұстап алса деген сақтық. Бұрынғыдай емес, қазір жиі тексеріп ұстап алып кетеді. Бірақ Қазақстандағыдай айыппұл салмайды. Өздерінің уақытша ұстайтын орындары бар, сонда апарып қамайды. Қазақстанға билетті өз ақшаңа аласың. Сосын самолетке отырғызып жібереді. Жақында Кореяда жеті жылдан бері тұрып келе жатқан ағаны аялдамада автобус күтіп отырған жерінен ұстап алып кетіпті. Осындағы қазақтардың арасында WhatsApp тобымыз бар. Сонда бір-біріне байқап жүріңдер деп ескертіп жатады, – деді ол Азаттыққа.

«ӨЗ БЕТІҢМЕН ЖҰМЫС ТАБУ – БЕКЕРШІЛІК»

Оразханның сөзінше, Оңтүстік Кореяда жұмыс істеу үшін кейбір қазақстандықтар «F-4» визасын (арғы тегі этникалық корей болған адамдарға арналған – ред.) жасатуға тырысады. Кентаулық жігіт қазақстандықтардан бөлек Египет, Таиланд, Индонезия, Вьетнам, Малайзия мен Ресейден келген гастарбайтерлердің көбейіп кеткенін, сол себепті жұмыс берушілердің азая түскенін айтып мұңын шақты.

- Қазір жергілікті жердің жұмыс берушілеріне ұнау өте қиын. Ұнау үшін өте шапшаң және артық сөз айтпайтын, тек тапсырған істі атқарып жүре беретін адам болуың керек. Егер ондай болмасаң, үш күннен кейін «боссың» дейді. Сондықтан Оңтүстік Кореяға енді келетін немесе келгісі келетіндерге айтарым – егер сенетін жұмыс беруші табылып, «жақсы жұмысқа орналастырамын» деп уәде берсе ғана кел. Ал өз бетіңмен келіп жұмыс тауып алам деу – бекершілік. Далада қалып кетуің мүмкін, – дейді ол.

2017 жылғы желтоқсан айында Қазақстанның Сыртқы істер министрлігі «Оңтүстік Кореяда жүрген қазақстандық заңсыз мигранттардың саны 6500-ден асқанын» хабарлаған болатын. Сол кезде Сыртқы істер министрлігі Консулдық қызмет департаментінің директоры Ардақ Мәдиев: «Оңтүстік Кореяның ақпараты бойынша, қазір «қара риэлторлар тобы» бар. Олар қазақстандықтарды жинап, Оңтүстік Кореяға заңсыз жұмысқа жіберіп отырады. Ондай адамдар қара жұмыс істеп, жан түршігерлік жағдайда өмір сүреді. Оларда ешқандай еңбек келісім-шарты да, ешқандай медициналық сақтандыру да болмайды. Жарақат алса да, елге оралмайды. Қаңғыбас болып жүре береді» деп мәлімдеген болатын.

Оразхан Нұрмахан Азаттыққа Қазақстанды қатты сағынып жүргенін, бір жарым жылдан соң кері қайтатынын айтты.

Азат Еуропа / Азаттық радиосы

Related Articles

  • Жанашыр азамат Молдияр Нұрбаев Мамания мектебін қайта жаңалады

      Еліміздің әр аймағындағы ауылдарда тозығы жетіп қаңырап қалған нысандар жетерлік. Содан ба кезінде тіршіліктің қыз-қыз қайнаған ордасына айналған өлкелер бұл күнде сұрқай тартып, суықтанып бара жатыр. Әрине, оны қайта тірілту, өңі қашқан өлкенің шырайын кіргізу – біз бен сіздің, ел азаматтарының міндеті. «Елім маған не береді емес, мен еліме не беремін» де­­ген ұстаным, осы жолы да ал­дан шығады. Мемлекет қам­­қорлығы жетпей жатқан шал­ғай ауылдарға сол жерден шық­қан, бүгінде кәсібі мен нәсібі тасыған азаматтар кө­мек қолын созып жатса, бұл әл­бетте, құптарлық іс. Елбасы «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламасында «қазақ «Туған жерге туыңды тік» деп бекер айтпаған. Пат­рио­тизм кіндік қаның тамған жеріңе, өскен ауылыңа, қалаң мен өңіріңе, яғни туған жеріңе деген

  • Қазақстан азаматтығын алған 11 мыңға жуық этникалық қазақтың көбі Өзбекстан мен Қытайдан келген

    Көрнекі сурет. Жыл басынан бері 10,7 мыңнан астам этникалық қазақ Қазақстан азаматтығын алған. Бұл ақпаратты 5 қыркүйекте Қазақстанның еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі хабарлады. Ақпарат бойынша, азаматтық алғандардың басым бөлігі (48,5 пайыз немесе шамамен бес мыңнан астам адам) Өзбекстан және Қытайдан (36 пайыз) келген. Қазақстан төлқұжатын алғандар арасында бұған қоса, Моңғолия (6,2 пайыз), Түркіменстан (5,4 пайыз), Ресей Федерациясы (1,1 пайыз), Иран (0,5 пайыз) және өзге елдерден келгендер де бар. Министрлік дерегінше, келген азаматтар негізінен Ақмола және Маңғыстау, Жамбыл облыстарына шоғырланған. “1991 жылдан бастап 300 мыңнан астам отбасы немесе миллионнан астам этникалық қазақ тарихи отанына оралып, оралман мәртебесін алған” делінген министрлік хабарламасында. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау вице-министрі Ахмади Сарбасовтың

  • Түркістан облысының Түлкібас ауданында жаңа спорт кешені ашылды.

    «Ер Жәнібек» атындағы 240 адамға арналған шынықтыру-сауықтыру орталығы  Састөбе кентінде пайдалануға берілді.  Нысан мемлекеттік-жекеменшік әріптестік аясында жүзеге асты. Құны 454 млн теңге болатын спорт кешенінде бокс, дзюдо, үстел теннисі, баскетбол, еркін күрес және тағы да басқа спорт түрлерімен айналысуға болады. Келушілерге ыңғайлы болуы үшін киім ауыстырып, душ қабылдауға болады. Бұдан бөлек, бапкерлер мен медбикелерге арналған бөлмелермен де қамтылған. Түркістан облысы, Түлкібас ауданы, Састөбе елдімекенінде өткен “Ер Жәнібек” атындағы спорт кешенінің ашылу мерей тойына “Tuǵurul han” Halyqaralyq Qoǵamdyq Birlestıgınıń атынан: Қаржаубай Сартқожа – Президиум Басқармасының Төрағасы (құрылтайшы); Мамырбаев Рахимбек – Президиум Басқармасының мүшесі (құрылтайшы); Игбаев Нұржан – “Tuǵurul han” Halyqaralyq Qoǵamdyq Birlestıgınıń Президенті қатарлы азаматтар арнайы қатысып қайтты.   Салтанатты жиынның ашылуына

  • Қазақ патриот құрылысшысы

    11 тамыз күні, бұрынғы Кеңес Одағының аумағында құрылысшылардың кәсіби мерекесі атап өтілді. Еріксіз, менің досым Александр Владимирович Рязановты (1958-2009) еске алдым. Иә, биылғы тамыздың басында Одесса қаласына қысқа сапар шектім. Осы аймақта өмір сүретін Алекеңнің туысқандарымен қауыштым: бөле ағасы Александр Браилов, бөле қарындасы Оксана Позняк, бөле інісі Андрей Барбакар. Одесса аймағының құрамасындағы Измаил қаласында тұратын оның досы, журналис Александр Ободовскиймен сөйлестім. Зымырап өтетін уақыттың қарқыны соншама: биыл А.В. Рязановтың мезгілсіз қазасына дардай он жыл толды. Қайран Александр Владимирович әйгілі американдық эстрадалық әнші Майкл Джексондей (1958-2009) жарқыраған жұлдыздай өтті. Еліміздің құрылыс саласында Алекең де біртуар жұлдыз емей немене? Алайда, кең-байтақ мемлекетімізде күні бүгінгі дейін оның құрметіне бірде-бір көше, алаң, даңғыл аталмады.

  • Қарақалпақтар жаппай қазақ боп жазылып жатыр

    Өзбекстан Республикасының құрамына кіретін Қарақалпақстан азаматтары жаппай қазақ болып жазылып жатыр. Бұл туралы  IWPR басылымының тілшісі Ольга БОРИСОВА хабарлайды.. Жуырда Қарақалпақстан астанасы Нүкіс қаласында біздің тілмен айтқанда ХҚО сияқты мекеменің басшысы тұтқындалған. Ол пара алып адамдардың ұлтын өзгертіп отырыпты. Яғни қарақалпақтарды қазаққа айналдырған. Жергілікті полицияның айтуынша, соңғы кездері осындай қылмыстар көптен тіркелуде. Демография және миграция агенттігінің ақпаратына сүйенсек 1991 жылдан бері Қарақалпақстаннан Қазақстанға 100 мың адам көшіп кеткен. Халықаралық Аралды құтқару қорының мәліметінше соңғы жеті жылдың ішінде 250 мың адам Қазақстанға қоныс аударған екен. 1 млн 842 мың халқы бар Қарақалпақстан үшін бұл үлкен көрсеткіш. Сондай-ақ, қазір ол жерге өзбектер санының артып келе жатқанын да ескеру қажет. 2018 жылғы статистикаға сүйенсек

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: