|  |  | 

Езутартар Әдеби әлем

«Сендер семіре тұрыңдар» (мысал)

Жұмат ӘНЕСҰЛЫ

(КҮЛДІР- ДҮЛДІР , Жұматтың әзіл қалжыңдары, мысалдар)

Jumat anesuli

«Сендер семіре тұрыңдар» (мысал)

Ымырт түсе бастаған кез. Бір жерге сары шегіртке, далашегіртке, қоңыршегіртке, қалашегіртке, бидайшегіртке, шөпшегіртке бас қосып, әңгіме шертісіп отырыпты. Сол кезде қастарына қараторғай келіп қонады. Сол кезде шегірткелер қорқып кетіп, ұшып кетейін деп жатқанда Қараторғай

“Қорықпаңдар! Мен сендерге жақсы пиғылмен келдім. Араларыңда домбыра тартатын, ұйқас құрай алатындарың бар ма?” -деп сұрайды. Шегірткелердің көңілдері орнына түсіп, арасынан бір ересегі:

“Енді керемет болмағанмен қамысты шертіп, ән айтамыз, сосын ұйқас құрудегенде бізге жат емес”- депті.Қараторғай:

“Онда тамаша! Сендердің араларыңда Айтыс ұйымдастырамыз! Бірінші орынға10-мың Биткоин!Екінші, үшінші орындарға да бәйгеміз жаман емес!

Шегірткелер шексіз қуанып:,

“Біз бұрын айтысып көрген жоқпыз, сол жағы қалай болады?”

“Ол жағы сендер ойлағандай қиын емес. Ертең кешке дейін айтысқа қатысатындар үшін кастинг болады. Соған айтыста бір біріңе айтатын сөздеріңді ұйқаспен жазып келесіңдер. Репетиция кезінде жазып әкелгендеріңді орындап, айтысып көресіңдер. Сол жерде жюри мүшелері ең жақсы айтыс сөзін жазғандарды таңдап алады”.дейді. Шегірткелер, қараторғайдың ұсынысын қабыл алып, айтысқа дайындалуға кетеді. Содан ертеңіне кастинг кезінде біраз шегірткелер сыннан өтіп, айтысқа қатысатын болады. Содан кейінгі шегірткелер арасындағы үлкен айтыста бәрінен басым түсіп, Далашегірткесі бірінші орынға ие болып, 10 мың биткоин сыйлық беріліпті. Екінші орынға Шөпшегіртке ие болып, ол да ақшалай сыйлыққа ие болады. Қараторғай үшінші, төртінші орын алғандарға да сыйлық беріп:, “Сендер бәріңде өте арық екенсіңдер, пока семіріп, менің кәдеме жарағанша мына жерде отыра тұрыңдар” деп, темір тордың ішіне сыйлық алғандардың бәрін тыға салыпты. Сосын ең соңғы орынға ие болған Бидайшегіркені Қараторғай уысында ұстап тұрып, “Сен бидай әлі піспей тұрып, семіріп кеткен екенсің” деп, аузына салып жіберген екен.

“БАЯҒЫ ДӘУ ПІСПЕКТІ САҒЫНДЫМ” (мысал)

 

Бір үйде ертеден келе жатқан күбі бар екен. Иесі соған күнде қымыз құяды. Пісілмеген қымыз қымыз ба! Үй иесі күбідегі қымызды басында шағын темір қалақшасы бар КІШКЕНЕ піспекшемен қымызды біраз піседі екен. Бірақ қымыздың ашуы, әлде пісуі келіспеген бе, күбідегі қымыз тамақты қырып жібереді екен.

Сонда баяғыдан келе жатқан күбі: “Қымыздың жақсы болмағаны менен емес, жаман піспектен ғой” деп іштей ашуланады екен. Сосын қасында жатқан ағаш табаққа: “Баяғыда мен жас едім, қымызға толғанда екі бүйірім шығып тұратын еді. Ол кезде піспегімде шоқпардай басы бар дәу еді. Мені сол піспекпен піскенде, ой жаным рахат табатын еді ғой. Сол дәу піспекті сағындым” деп мұңайыпты.

“АҚЫЛДЫ ӨЛШЕЙТІН ГІР ЖОҚ ПА?”

 

Бір спорткомплексте салмағы көптер таласып, гірге салмақтарын өлшетіп жатыр:.

-90!

-95!

-100!

-120! Оған сол жерде салмақпен тең түсетін адам табылмайды.

Сонда солардың арасында тұрған кішкентай жігіт гірге жұртты салып тұрғаннан:

-Ақылдыларды өлшейтін гір жоқ па?- деп сұраған екен.

ӘУЛИЕ МЕ”, “ҚУ”ма?(мысал)

 

Қиян далада түлкі мен суыр кездесіп, әңгімелесіп қапты. Түлкі бір сөзінде суырға: “мен аңдардың ішіндегі әулиесімін” деп мақтаныпты. Оған суыр таңданып:, “Сен қалай аңдардың әулиесі” боласың?” деп сұрапты. Түлкi: “Солай!, Нанбасаң біздің үйге барып арнаулы ТАРАЗЫ бар, соған түсіп көрейік” дейді. Содан екеуі аяңдап түлкінің үйіне келеді. Онда айтқандай ТАРАЗЫ тұр екен. Ол таразыда “адал”, “қу”,”данышпан”, “әулие” деген графалар жазылған екен. Түлкі суырға қарап:,”Мен қазір осы таразыға тұрамын, ол менің “әулие” екенімді көрсетуге тиіс” дейді де таразының үстіне тұра қалады. Түлкі айтқандай таразы ” данышпан” деген көрсеткіштен өтіп барып, “әулие” деген графаға барып тоқтайды. Түлкі таразыны көрсетіп: “Айттым ғой, жаңа! Мен әулиемін деп” дейді. Суыр оған сенбей түлкіге: “таразыға қайта тұр” дейді. Түлкі таразыға қайта мінеді. Таразының тілі тағы “ӘУЛИЕ” деген нүктені көрсетеді. Суыр сонда да түлкіге сенбей , таразының қақпағын ашып қалса, оған түлкі арнаулы тас салып қойвпты. Суыр тасты алып тастап, түлкіге: “Таразыға қайта тұр” дейді. Түлкі таразыға шықса, таразының стрелкасы “Қу” деген нүктеге барып тоқтапты. Сонда суыр: “Міне, енді сенің кім екенің анықталды” деген екен.

“НЕ ҚҰЛЫ БОЛАСЫҢ, НЕ ЖЕМІ БОЛАСЫҢ” (мысал)

 

Орманның ортасындағы дөңде әйдік арыстан жатыр маңғазданып, дөңкиіп. Оған қызыққан қасқыр түлкіден:

-Арыстанға жақындап дос болсам, менің де дәрежем, атағым өсетін шығар? -деп ақыл сұрапты. Сонда түлкі:

-Арыстанның аты арыстан. Ол сені дос қылып, уақытын зая кетірмейді. Сені ол НЕ ҚҰЛ ҚЫЛАДЫ, НЕ ЖЕМ ҚЫЛАДЫ- деген екен.

«Аштан өлсек те, үй қояны болмаймыз» (мысал)

Ақ  қоян, көк қоян, ала қоян, қара  қоян, дала және тау қояндарының арасында жиналыс өтіп жатады. Жиынның тқрағасы

Бізде оппозициялық партия юар ма деп сұрайды:

-Жооқ! -деп жауап беріпті. Сосын бірі:

-Бізде осы оппозициялық газет бар ма?- деп сұрапты. Сонда төрде отырғандардың бірі:

-Бір екеуі бар сияқты, бірақ олардың өзі кім жем береді соның сөзін айтады ғой- деген екен. Сосын мәжілісте отырған тағы бір қоян:

-Біздің арамызда елдің қамын жейтін шын ұлтшыл қоян бар ма?- деп сұрайды. Залда бәрі тым тырыс ,бір біріне қарап, сол сұраққа жауап таба алмапты. Ақыры болмағасын бірі:

-Арамызда ондай ұлтшыл қоян жOқ!”- депті.Сонда жиынды басқарушы сұр қоян:

-Біз осы жиналысқа ” басымызды қосып, қалай ел боламыз?” деп келіп отырмыз. Сонда оппозиция болмасa, ұлтшылдарымыз жоқ болса біздің басымызды кім қосады дейді. Сонда залдан жиналысқа қатысып отырған үй қояны:

-Сендер оппозицияны, ұлтшылдарды іздеп қайтесіңдер. ОНАНДА БІЗ СИЯҚТЫ ҮЙ ҚОЯНЫ БОЛЫҢДАР, тамақтарың тоқ, кигендерің көк болады -деп ұсыныс айтыпты. Сонда бірігуден үміті үзілген даланың сұр қояны:

-Аштан өлсекте, торға түсіп, үй қояны бола алмаспыз -деген екен.

Сөйтіп, дала қояндары, тау қояндары, орман қояндары және үй қояндары бас қосқан жиналыс бір мәмілеге келе алмай тарқасқан екен.

“СІЗ ҚАЛАЙ ЫМДАСАҢЫЗ, СОЛАЙ АЙТАМ»

Азан шаұырып қойған аты Өмірбай, елдің қойған кличкасы “Қысқаш”. Өйткені жиналыс сайын жоғарғы жақты сынап жүруді әдетке айналдырған.. Сол Қысқаш үйінде не істерін білмей ерігіп, жақын маңдағы сыраханада сыра сораптап отырған. Сол сәтте үш қара машина сырахананың алдына бір ерек салтанатпен тоқтай қалды.

Қысқаштың “өзі сынап жүрген бастықтардың бірі ме?” деп іші қылп ете қалған. Неде болса, мәшинеден шығатындарды асыға күтті.

Ортадағы қара мәшинеден бір маңғаз шығып Қысқаштың өзіне қарай бет алды. Қысқаш бұл маңғазды ептеп таниды. Осы аймақтағы аса байлардың бірі.

Маңғаз байыппен аяғын басып, Қысқаштың тура жанына кеп отырды.Ол сыраға тапсырыс берді. Асықпай оны ішіп отыр. Сосын көзін сығырайтып, Қысқашқа қарап,

“Сен осы ауылдың атақты ділмары Қысқашпысың?” деп сұрады. Қысқаш ” бұл мені қайдан біледі” дегендей түрмен, оның сөзіне сасып қап:

“Иә” деп жауап берген.

“Онда мәселе былай. Мен меценат ретінде осы аймақтағы белгілі адам болса, соған “қамқорлық көрсетейін деген оймен, бір мәшина сыйламақ едім.

Ел адамдарының тізімін қарап отырып, сенен басқа адам таппадым..

“А,а, не дейді құдай ау!?”

“Иә, сенен басқа аты шыққан адам тізімде болмады».

Бірақ, саған мәшине сыйлайын десем, жұрт сені ” тілі шаянның тілінен жаман” деп сөгіп жатыр.

“Ойбай, байеке! Соның бәрі жоқтықтан ғой…”деп Қысқаш ақтала бастаған.

Сонда маңғаз бай Қысқашқа салмақтап қарап:

“Ақыл тоқтататын жасқа келген екесің. Менімен жақсы қарым қатынаста болған адам ойына келгенді айта беруге тиісті емес!.”.

“Басеке, конешно!”

“Ендеше, мында кел. Мына су жаңа мәшиненің есігін аш.!”

Қысқаш мәшиненің есігін ашады. Анау бай бұдан:

“Мәшине қалай?” деп сұрайды. Анау мәшиненің ішін көзімен шолып:

“Керемет!” дейді.. Маңғаз бай Қысқашқа:

“Онда мәшинең құтты болсын! Бірақ, бір нәрсені есіңнен шығарма. Бұдан былай мен не десем, соны айтасың! “депті. Сонда Қысқаш:

“Ойбай, басеке! Мені бір әумесер көресіз бе. Бұдан былай сіз не десеңіз соны айтам” дейді де , қунышы қойнына сыймаған Қысқаш сыйға алған мәшиненің рөліне асығыс отырадыда, кілтін қосып, от алдырады.

Су жаңа мәшине зыңылдап тұр, жүрегі орнына сыймай лүпілдеп тұр. Сол қуаныш лүпілмен Қысқаш газды басып қалғанда, мәшине ытқып барып, алдыңғы мәшинеге соғылады. Қысқаштың не істерін білмегеннен екі көзі шарасынан шығып кеткен.

Сол кезде мәшина берген маңғаз келіп, Қысқашқа

“Саған мына мәшинені сыйладым ғой, иә?”

“Иә”

“Ендеше мына мәшиненің құнының сұрауы жоқ, ал бірақ, ана мәшинеге қарыз боласың” деп маңғаз бай соны айтты да, артына қарамай тартып отырды.

Қысқаштың басы дың -дың.

“Ана мәшиненің құнын қашан төлеп бітірем?” Қысқаштың басты “проблемасы” сол боп қалды!!!  Ананы мәңгілік мақтау және бар.

Жұмат ӘНЕСҰЛЫ, жазушы сатирик
kerey.kz

Related Articles

  • «Еркін сөз»-2021 шығармашылық байқауы жарияланды

      Жеңімпаз журналистер қомақты қаржылай сыйлыққа ие болады “Еркін сөз”-2021 шығармашылық байқауы жарияланды. Үздік БАҚ өкілдері журналистер мерекесі қарсаңында марапатталады. Шараның мақсаты журналистердің кәсіби білігін арттыру және қаржы саласындағы білімін жетілдіру. «Еркін сөз» байқауына қазақ тілінде мақала жазатын және хабар тарататын республикалық, халықаралық және аймақтық БАҚ өкілдері қатыса алады. Бұқаралық ақпарат құралдарының өкілдері “Үздік мақала”, “Сайттағы үздік мақала” және “Үздік телесюжет” аталымдары бойынша сайысқа түседі. Әр аталым бойынша тағайындалатын Бас жүлде – 500 000 теңге. Байқауға қаржы тақырыбындағы, оның ішінде банк саласына қатысты материалдар қабылданады. Бас жүлдеден бөлек әр номинация бойынша 1 және 2 орындар бар. Материалдар 2021 жылдың 01 қаңтарынан 2021 жылдың 05 шілдесіне дейін жарияланған немесе эфирге шыққан

  • Қатыш дөңі АЗАПТЫ КҮНДЕРДЕН ҚАЛҒАН ІЗ

    Жұмат ӘНЕСҰЛЫ 17-жылдың кезі еді, Патша құлаған. Увқытша өкіметінің құзыры жүріп тұрған кез. Елдің солтүстүгінде де, оңтүстігінде де көтерілістер болып, елдің аласпыран кезді басынан өткеріп жатқан ды. Қаратауды жайлаған Қоңыраттардың арасынан шыққан Қабақан есімді кісі аңшылықпен өмірі өткесін "ҚАПҚАН" атанып кетен. Сол Қабекең ер жеткен ұлы Садақбайды, қызы Хадишаны, сосын он бес шақты жақын туыстарын ертіп, елден бөлініп, Қордай жақтағы Тереңөзек деген шағын көлді мекен екткеніне де бір жылдай болып қалған. Тереңөзектің маңы қалықң қарағай , адам өтетін жер шамалы, өзекке келетін бір ғана жалғыз аяқ жол бар. Қапан аңшы адам аяғы баса бермейтін қуысты мекен етіп отырғанымен, тауға шыққанда , бір шама елдің анда санда Қордай асып бара жатқанын

  • « Шақантай» шежіресі( бесінші басылым , қосымша жазбалар мен толықтырулар)

           Тайтөлеу Ысқақұлы Төлтай                                   2003 – 2009 жылдары  « Шақантай»  шежіре  кітабы  төрт рет  800  данамен   басылып  шықты . Соңғы  төртінші  басылымын  kerey.kz  сайтынан  толық  оқи  аласыздар .  Осы  басылымда  Шақаңа  қатысты соңғы  кезде  келіп  түскен ақпараттар мен  М. Мағауин, Ө. Ахметов , С. Ысқақов , Н. Сәменбетов – тердің кейінгі жарияланған  деректері қолдалынды . Бесінші басылым да сол аталған сайтқа  қойылады .   Мекен-жайымыз:  Алматы, 050010, Пушкин к. 83 үй, «РИЕО» ЖШС , Тел.,Факс:  8(7272) 912049 . Ұялы  тел. 87017177657 . e-mail: toltai 42 @mail.ru . МАЗМҰНЫ :    Шақантайдың  

  • САХАРАНЫҢ АРУЫ (Қысқа әңгіме)

    БАЙЫТ ҚАБАНҰЛЫ: Бірде Ұланбатыр қаласында халық өнерпаздарының біріккен өнер фестипалы өтетін болып соған қатысуға домбырамды көтеріп мен де бардым. Монғолия елінің түкпір-түкпірінен келген не түрлі ғажайып сал-сері, өнер иелері бір қонақ үйіне орналасып он күн бойы күн-түн демей ұланасыр думанға бастық. Күндіз үлкен мәдениет сарайына барып өнер көрсетіп, кешке қонақ үйіне келіп той жасаймыз. Сол қызықты күндердің бірінде менің жиырма беске толған туған күнім шақ келген соң дастархан жайдым да көрші өнерпаздарды тойға шақырдым. Онсыз да бастары ауырып ұрынарға қара таппай отырған өңкей сайыпқыран асау дарын иелері маған арнаған сыйлықтарымен қоса өз өз аспаптарын да көтере келді. Сөйтіп киімін шешкен жалаңаш адамның судан тайынбайтыны секілді көп кешіктірмей көңілді тойды бастап

  • АЛЖАСҚАН ҒАСЫР (Әңгіме)

    “Ашаршылықты саясиландырмау керек” деу “дымыңды шығарма” деп ұлтты тұншықтыру. Бұл тарих пен ұлтқа жасалатын қиянат! “Ғасырға серт! Адамзат баласы зиянда…” «Асыр» сүресі …көзі жұмылмай, «бұның не?» деген таңданысты сұрақ анық оқылатындай адырайып, тас қораның төбесіне қараған күйі қалыпты. Мұрыннан кеткен қан екі ұртты сағалай барып, кепкен өзеннің арнасындай былқылдап, тоңға айнала бастапты. Сыпатайдың да екі ұртынан бастап омырауына дейін – іңірдегі батыс көкжиектей қып-қызыл. Ентігін енді басып, аузына келген дәмнің қошқыл татитынын, оның қанның дәмі екенін түйсінген. Түйсінген сәтте лоқсып құса бастады. Бұнысы жетпіс бес жасқа келіп, Тәшкенттегі ағаш қорасына кіріп, қайыс арқанға асылып барып тыншу тапқанша жалғасатын лоқсу екенін, әрине, ол кезде білген жоқ. Бір нәрсені түртіп, танып аларға

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: