|  |  | 

Көз қарас Шоу-бизнис

Несие қайда жұмсалып жатыр?

tenge dollar

2018 жылдың 11 айында банктердің халыққа берген несиелерінің 52 пайызы
импорттық тауарларды алуға жұмсалған екен. Мұны «Халықтық коммунистер»
партиясының сарапшылары анықтап отыр. Осы партияның Мәжілістегі фракциясының
жетекшісі А.Қоңыров мұны алаңдатарлық жағдай деп санап, Ұлттық Банк төрағасы
Д.Ақышевке сауал жолдады. Өйткені, барлық дамыған және дұрыс жолмен дамып келе
жатқан мемлекеттерде несиенің үлкен бөлігі өндіріс пен ауыл шаруашылығына беріледі.
Ал сауда саласына, атап айтқанда алыпсатарлық жұмыстар үшін берілетін несие көлемі
төмен. Бізде бәрі керісінше болып отыр.
Депутаттың айтуына қарағанда бізде өңдеу өнеркәсібіне берілетін несие әлемдік
тәжірибенің талабына да, Қазақстанды индустрияландырудың маңызды міндеттеріне де
жауап бере алмайтын мардымсыз халде. Оның да жалпы көлемінің төрттен бір бөлігі ғана
ұзақмерзімді қарыз саналады. Соның ішінде, ұзақмерзімге шетел валютасымен берілетін
қарыз ұлттық валютамен берілетін қарыздан бір жарым есе көп. Бұл – өндіріс орындары
теңгенің құлдырауы салдарынан шарықтап өсіп келе жатқан валюталық несие жүгін
арқалап отыр деген сөз. Жоғарыда айтылғандай, қазір несиелер негізінен қысқамерзімді
сауда операцияларына беріліп жатыр. Бұл – несие шетел тауарларының импортын
қаржыландыру үшін жұмыс істеп жатыр деген сөз. Осының салдарынан отандық өнім
өндірісі несие жүйесінің назарынан тыс қалуда. Қысқамерзімді сауда операцияларымен
қатар тұтынушылық бағыттағы несиелендіру белең алып тұр. 2018 жылдың қаңтар,
қараша айларында тұтынушылық несиенің көлемі 2,9 триллион теңгеден 3,3 триллион
теңгеге дейін, яғни 400 миллиард теңгеге өскен. Мұның 95%-ы ұзақмерзімді қарыз болған.
Сыйақы мөлшерлемесі шамамен 20%-ды құраған. Бұл ресми инфляциядан 4, ал
тұрғындардан тартылатын депозиттің шекті мөлшерінен 2 есе көп. Соның салдарынан
қазақстандықтар табыстың ұлғаюымен сәйкес келмейтін ұзақмерзімді несие құрсауында
қалып отыр. Тұтынушылық несие де импортты қаржыландыруға жұмсалуда. Себебі ол
негізінен ұзақмерзімді қолданысқа жарайтын шетел тауары үшін алынады. Іс жүзінде банк
жүйесі халықтан алынған қаражатты шетелдік тауар өндірушілерге жұмсайды. Несие
саясатындағы осындай күрделі әрі жүйелі кемшіліктер экономиканың дамуы мен
тұрғындардың өмір сүру сапасының жақсаруына кері әсерін тигізеді.
Осы мәселелерді айта отырып, Халықтық коммунистер фракциясының
депутаттары Ұлттық Банктен мемлекеттің ақша-несие саясатын қайта қарау қажет деп
санайтынын айтты. Бұл саясат өндіріс секторына несие ресурсының қолжетімділігін
арттыруды және оның отандық экономикаға қосатын үлесін көбейтуді көздеуі керек. Ол
үшін несиенің мақсатты бағытын анықтау, өндіріс және ауыл шаруашылығы салаларына

бөлінетін несиенің мерзімін, көлемін, сыйақысын нақтылау, сонымен қатар мемлекеттік
қолдау деңгейінде сыйақы мөлшерін субсидиялау мәселелерін қарастыру қажет дейді
депутаттар.

С.ЕЛЕУ, сарапшы

kerey.kz

Өтірік неге керек шын болмаса…

Ресми ақпараттарға қарағанда былтырғы жылдың қорытындысы бойынша
инфляция деңгейі 5,3 пайыз болыпты. 2017 жылмен салыстырғанда бұл 6 пайызға ғана
артық. Тіпті керемет, мұндай болса жағдайымыз жаман болмағаны ғой. Бірақ, «өлгеніңді
жасырарсың, көмгенде қайтерсің» демекші мұның жалған екенін халық күнделікті өмірде
көріп жүр емес пе? Доллар қымбаттаған сайын оған сатып алынатын барлық шетелдік
тауарлардың, дәрі-дәрмектердің бағасы да күннен-күнге шарықтап барады. Олардан
өзімізде өндірілетіндердің бағасы да қалар емес. Сондықтан халықты алдарқатып, өтірік
ақпар берудің не керегі бар?
Мәжілістегі Халықтық компартия фракциясының жетекшісі Айқын Қоңыров та
осыған талдау жасап, ресми ақпараттың жалған екенін жария етті. Ол «өтіріктің» себебі
статистикалық және шындық көрсеткіштерді есептеу методикасының дұрыс еместігінен
екенін айтады. «Тұтыну бағасының индексі» (ТБИ) деген көрсеткіш бар, ол халықтың
тұтынуға қанша ақша жұмсағанын көрсетеді. Осыны «тұтыну шығыстарының
құрылымымен» (ТШҚ) дұрыс салыстыра білу керек. Біздің өкімет қызметінде істейтін
экономистеріміз осыны айыруға ақылдары жетпейтін сияқты… Немесе, әдейі істейді. Осы
ТБИ-дағы азық-түлік тауарларының үлесі 37,8 пайыз деп анықтапты экономистер. Ал іс
жүзінде, ол 48 пайыз. Статистикалық деректер оның тіпті 50 пайыздан артық екенін
айтады.
Енді осыны талдай түссек, ТБИ-дің ішіндегі ет пен ет өнімдерінің шығындарын
өкімет 9,8 пайыз дейді, ал шын мәнінде ол 32,8 пайызға жеткен, яғни үш есе көп. Тек 2018
ғана ет пен ет өнімдерінің бағасы 7,5 пайызға қымбаттағанын ескерсек, осының өзі-ақ
халықтың қалтасын тесіп, инфляцияны арттырды емес пе? Сүт өнімдері бір жылда 8,2
пайызға қымбаттаған, ал олардың үлесі ТБИ-да 4,5 пайыз делінгенімен шын мәнінде 10,7
пайыз. Түрлі майлар үлесі де екі есеге төмендетілген. Қорыта айтқанда, экономистер
бағасы қымбаттаған азық-түлік тауарларының бәрінің үлесін тұтыну себетінен азайтып
көрсеткен. Сөйтіп, азық-түлік бағасы өспеді деп жалған нәтиже шығарған. Тіпті бағасы
қымбаттаған дәрі-дәрмектердің үлесін де тұтыну шығыстарындағы нақты үлесінен екі
есеге төмендетіп көрсеткен. Оның үстіне 2018 жылы өнеркәсіп бағалары 12,4%-ға,
өндірістік-техникалық мақсатқа сатып алынатын өнімдер бағасы 13,5%-ға, көліктің
барлық түрлері бойынша тасымал тарифтері 31,8%-ға артқан. Міне, осының бәрін көре
отырып, «соқыр түйені көрмес» дегендей өкіметті өтірікші қылып көрсетіп отырған
экономистер инфляцияны 5,3 пайыз деуден жаңылмауда…

2
Депутаттар өздерінің мұнымен келіспейтінін айтып, Премьер-Министр
Б.Сағынтаевқа сауал жолдап, төмендегі талаптарды қойды:
1. Инфляцияны құрықтауға нақты шаралар қолдану үшін оның нақты көлемі
анықталсын;
2. Ет және ет өнімдерінің, сүт және сүт өнімдерінің, майлардың бағаларының
күрт көтерілу себептері анықталып, оларды тұрақтандыру шаралары қарастырылсын;
3. Өндірістік инфляцияны құрықтау бойынша кешенді шаралар жасалсын;
Коммунистер осылай дейді, ал басқалар бастарын бұғып отыр. Қашанға дейін бұғар
екен?

С.ЕЛЕУ, сарапшы

kerey.kz

Related Articles

  • Талдықорған-Өскемен тас жолы «тасбақаға» арналған ба?

    Республикалық маңызы бар автомобиль жолының  313,5 шақырымы  Алматы облысына тиесілі. «Қазавтожол» ҰК» АҚ» облыстық филиалы басшылығы жол үстінде жылдамдықты сағатына 40 километрден асырмау керек деп отыр. Талдықорған-Өскемен тас жолы шығыста Алакөлмен шектеседі. Осы бағытта  «Қазавтожол» ҰК» АҚ» Алматы облыстық филиалының тапсырысымен  уақытша жол салынған. Уақытша деген аты болмаса, ойдым-ойдым жолмен жолаушылар бес жыл жүре тұруы тиіс. Былтыр төселген жаңа жол арқылы күніне орташа есеппен 3 жарым мың көлік өтеді екен. Сапарға шыққандар діттеген жеріне діңкесі құрып әрең жетеді. Көпшілігі Алакөлдің шипалы суына шомылуға асыққан туристер. «Қазавтожол» ҰК» АҚ» Алматы облыстық филиалының директоры Жанабай Қобыландиннің сөзіне сенсек, көлік жүргізушілері жол бойына қойылған белгілерді ескеруі тиіс. «Сіздер біріншіден журналист болсаңыз өзіңіздің машинаңызға отырыңыз

  • ДАУДЫҢ БАСЫ ДАЕШ-тен 2

    Eldes Orda Естеріңізде болса өткен жылдың қазан айында аталмыш тақырып аясында алғашқы постымды жариялаған едім. Одан бері бір жылдың көлемінде аймақтық стратегиялық саясатта көп өзгерістер түбегейлі орын алып жатыр… Сирия аумағындағы ДАЕШ-тің негізгі қарулы күштері дәл бүгінгі уақытта Ауғаныстан аймағына топталып болып қалды десек те болады. Сириядағы ДАЕШ күші соңғы кездері әлсіреді де, негізгі қарулы топтар Орталық Азияны бетке алып Ауған топырағына ағылып кете барды. ДАЕШ-тің Сирия аумағындағы осы бір өлара әлсіз тұсын жіті бақылап отырған Қазақстан “Жусан” жобасын ұйымдастыра қойды да өңірдегі қандастарымызды елге әкеліп алды. Бірақ, мынаны анық білуіміз керек, өңірдегі саяси ойын бұнымен біткен жоқ, өңірдегі саяси ойын енді басталуы бек мүмкін… 2017′ден бері Сирия аумағынан және

  • Жанашыр азамат Молдияр Нұрбаев Мамания мектебін қайта жаңалады

      Еліміздің әр аймағындағы ауылдарда тозығы жетіп қаңырап қалған нысандар жетерлік. Содан ба кезінде тіршіліктің қыз-қыз қайнаған ордасына айналған өлкелер бұл күнде сұрқай тартып, суықтанып бара жатыр. Әрине, оны қайта тірілту, өңі қашқан өлкенің шырайын кіргізу – біз бен сіздің, ел азаматтарының міндеті. «Елім маған не береді емес, мен еліме не беремін» де­­ген ұстаным, осы жолы да ал­дан шығады. Мемлекет қам­­қорлығы жетпей жатқан шал­ғай ауылдарға сол жерден шық­қан, бүгінде кәсібі мен нәсібі тасыған азаматтар кө­мек қолын созып жатса, бұл әл­бетте, құптарлық іс. Елбасы «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» бағдарламасында «қазақ «Туған жерге туыңды тік» деп бекер айтпаған. Пат­рио­тизм кіндік қаның тамған жеріңе, өскен ауылыңа, қалаң мен өңіріңе, яғни туған жеріңе деген

  • Әкежан Қажыгелдин: “Назарбаев менен кешірім сұрады

    Қасым АМАНЖОЛ Қазақстанның бұрынғы премьер-министрі Әкежан Қажыгелдин (оң жақта) және журналист Қасым Аманжол. Скайп-сұхбат. 6 қыркүйек 2019 жыл. 1994-1997 жылдары Қазақстан премьер-министрі болып, 1998 жылы елден кеткен Әкежан Қажыгелдин Азаттыққа берген сұхбатында шетелде бірнеше рет Қазақстанның экс-президенті Нұрсұлтан Назарбаевпен кездескенін айтты. 6 қыркүйекте Алматыда «Ақиқат» жалпыұлттық социал-демократиялық партиясының 15-съезінде партия басшыcы Ермұрат Бапиға ЖСДП мүшелері сенімсіздік білдіріп, ақырында Бапи төрағалықтан кетіп, партиядан да шығарылды. Жиында кейбір партия мүшелері Бапидың биыл көктемде бір топ белсендімен Парижге барып, Қазақстанның бұрынғы премьері Әкежан Қажыгелдинмен партия рұқсатынсыз кездескенін айыптады. Бапидің орнына Асхат Рақымжанов партия жетекшісі болып сайланды. Дәл осы күні Нұр-Сұлтанда президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың қатысуымен Ұлттық сенім кеңесінің алғашқы жиыны өтті. Бұл кеңесті Тоқаев халық пен

  • ҚЫТАЙ ЭКСПАНСИЯСЫНЫҢ ҚАТЕРІ

    Жазушы-публицист Марат Бәйділдәұлы (Тоқашбаев): Қытайлық 51 (55) зауытты Қазақстанға көшіру жобасы халқымызға мәңгі құтылмайтын бодандық қамытын кигізуі ықтимал. Қытай береді деп үміттеніп отырған 26,5 млрд доллар Қазақстан тағдырын тәлкекке салатын қақпан тілшігіндегі «дәмді сырға» ұқсайды. Қазақстанға көшірілетін 51 зауытпен келетін қытайлар қазақтарды байытады деу ақылға сыймайды! Іс жүзінде 51 қытай зауытын көшіріп келу Қазақстан үкіметінің ел экономикасын басқаруға мүлде қабілетсіз екендігін көрсететін дәрменсіз әрекет. Мемлекет рейдерлік басқыншылықсыз, коррупциясыз жағдай туғызып берсе өз бизнесмендеріміз-ақ 50 емес 500 зауыт салып беруге құмыл. Қазақстанда жалпы ішкі өнім неге жылдан жылға өрлемейді? Бұған осы кезге дейін бірде бір үкімет жауап берген емес. Бұрын ешқандай үкіметтік бағдарламаларда көзделмеген, ешқашан талқыланбаған «51 қытай компаниясын Қазақстанға көшіру

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: