|  | 

Көз қарас

Ит басына іркіт төгілді ме?

Opera Snapshot_2020-03-15_164201_www.instagram.com

 

Атам заманнан бері, жеті қазынаның бірі ит саналады. Есті жануар қазақ тұрмыс-тіршілігінің шаруашылық пен аңшылық салаларында маңызды серіктеріміздің бірі болатын. Алайда, кейбір азиат халықтарындай  біз ит етін жемейміз. Кейбір еуропалық халықтардай біз итпен төсектес жатып, оны отбасы мүшесі деп санамаймыз. Демек, біз осы жануарды пір тұтпаймыз.

Дегенмен, кейбір қазақстандықтар аяулы жазушыларымызды кемсітіп, лас хайуанды мадақтауда. Мысалы, Қазақстан Республикасының ұлттық қауіпсіздік Комитетінің арнайы бөлімшесі – «Арыстан» қызметінің сапында лақап аты «Шерхан» деген ит бар. Демек, офицер погонын таққан мәңгүрттер Шерхан Мұртаза атты танымал қаламгерімізді иттің дәрежесіне төмендетті. Бәлкім, иттерге ғашық кинологтарда «Шарик», «Жучка» немесе «Тузик» лақап аттары таусылған шығар. Сондықтан, олар қазақ мәдени қайраткерлерінің есімдерін пайдалана бастады. Он төрт жыл бұрын, әлгі «Арыстан»-ның қызметкерлері қазақ журналистикасының біртуар өкілі Алтынбек Сәрсенбайұлы мен оның көмекшілерін өлтірді. Қазір, осы қызметтің офицерлері марқұм Шер-ағаның аруағын қорлап, оның есімін итке қойды. Аты-шулы «Арыстан» қазағуар кісілерге шабуылдап, кімге қызмет етеді?! Аш-жалаңаш қазақтардай емес, әлгі «Шерхан» шакалы күн сайын ет жейді. Тіпті, оның жабайы табаны үшін арнайы аяқ киімі тігілген. Кезінде, Мәскеу қаласының әкімі Юрий Лужковтың миллиардер-әйелі Елена Батуринаның сарайы алдында әлгі бикештің иттерін орналастыру үшін үй салынған еді. Үйсіз-күйсіз сандалып кеткен ресейлік қаңғыбастар туралы айтудың өзі артық.

Әрине, бұндай арсыз әрекеттер Орталықтың баяғы шовинисттік саясатының жалғасы болып табылады. Мәселен, орыстілді жазғыш Израиль Меттер 1960 жылы «Новый мир» журналында милиционер итін жырлайтын «Мухтар» хикаясын жариялады. Осы шимайлардың негізінде «Ко мне, Мухтар!» көркем фильмі 1964 жылы жарық көрді. Сонымен, қазақ әдебиетінің классигі Мұхтар Әуезовтың даңқты аты қор болды. Айтпақшы, «Мухтар» итінің прототипі – ленинградтық милицияның «Султан» деген шакалы. Көрдіңіздер ме? Неге ленинградтық шовинистер өз итіне «Соломон» лақап атын қоймады? Ал, Израиль Меттер өзінің хайуан кейіпкеріне неге «Моисей» лақап атын қоймады? Өйткені, әлгі ұлтшылдар үшін Соломон мен Моисей – киелі есімдер болып табылады.

Тоқсаныншы жылдардың Алматыда да итсүйгіш келімсектер қазақ дәстүрлерін аяқ асты етті. Еліміздің сәулет өнерінің інжу-маржандарының бірі – «Қазақстан» қонақ үйі – шакалдардың ойнасына айналды. Ардақты тарихшымыз Кәрішал Асан Ата «Призрак независимости», 1997, кітабының 346 бетінде былай дейді: «… господин Назарбаев не считает зазорным наносить оскорбления чести и достоинству казахского народа в большом и малом, например, сдавая в аренду самую престижную гостиницу в Алматы — «Казахстан».

Если в былые времена в ресторане этой гостиницы гости могли заказать казы и карта, жал и жая, то сегодня меню состоит  только из острых салатов типа «Шимчий» и собачьей головы с морской капустой, что является оскорблением чести и достоинства любого казаха. Даже большие портреты президента и его супруги Сары Алпысовны, висящие на стенах ресторана, не компенсируют отсутствия казахских национальных блюд в ресторане со столь символичным названием».

Сонымен, Қазақстанда иттердің мерейі үстем. Өз басым куә болдым: қазіргі Қызылорда қаласы мен Орал шаһарының көшелерінде бұралқы иттердің саны аз емес. Олардың адам қауіпсіздігіне қауіп төндіретіне ешкімнің шаруасы жоқ. Сайланбаған әкімдер қалалық тұрғындар мен қонақтардың қамын жемейді. Сайланбаған басшылардың негізгі міндеті – жоғарыдағы атқамінерлерге дер кезінде тиісті төлемдерді жасау.

 

Данияр НАУРЫЗ

 

Related Articles

  • “Саяси ұпай жинауға тырысып жатыр”. Сарапшы Тоқаевтың ЕАЭО жиынында айтқаны жайлы

    Аян ҚАЛМҰРАТ Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев видеоконференция арқылы өткен ЕАЭО жиынына қатысып отыр. 19 мамыр 2020 жыл. Мамырдың 19-ында Еуразия экономикалық одағына (ЕАЭО) мүше елдердің президенттері видеоконференция арқылы өткен жиында ұйымның алдағы бес жылға арналған даму стратегиясын қабылдаған жоқ. Жиын кезінде Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың стратегия жобасын «ел үкіметтері мен парламентінің дербестігін шектейді» деп, кейбір тұсын қайта қарау қажет деген ұсыныс айтты. Тәуекелді бағалау тобының директоры, саясаттанушы Досым Сәтпаев Азаттыққа берген сұхбатында экономикалық кеңес отырысындағы Тоқаев сөзінің астары жайлы, Нұрсұлтан Назарбаевтың ақыры таяған дәуірі, Еуразия экономикалық одағы ішіндегі қордаланып қалған қайшылықтар жайлы айтты.  ЕАЭО ішіндегі Жоғарғы Еуразиялық экономикалық кеңестің отырысында Қазақстан президенті Қасым-Жомарт Тоқаев жобаның ішінде “Еуразиялық экономикалық интеграцияның 2025

  • ТӘҢІРШІЛДІК — қазақтың көнермейтін көне дүние танымы

    Тәңіршілдік — қазақтың көнермейтін көне дүние танымы. Тәңіршілдік ұғымында көп діндер қатарлы Жаратушыны бар деп есептейді, бірақ Ол адамдарға елші жібермейді, Көктен кітап түсірмейді, жаратылысқа (сіз бен бізге) “сәлем” жолдамайды — деген наным-сенім бар. Жаратушы барлығын жерге қалдырған, бәрі айналып тұратын механизм. Сондықтан жақсылық жасасаң да, жамандық жасасаң да өзіңе айналып келеді. Сол себепті Тәңіршілдік ұғымындағы ең негізгі ғибадат — шын көңілден жақсылық жасау, барыңды бөліп беру. Оны репрессия жылдарында Қазақ даласына айдалып келген өзге ұлттар жақсы біледі. Ал қазақ неге қырғынға ұшырады..? Оған Ислам жауап бере алмайды, оған Тәңіршілдік жауап береді: қазақ қашан да жауынгер халық болған, кеше ғұндар қытайларға қауіп төндірсе, бүгін сол қытайлардың ұрпақтары бізге қауіп төндіріп

  • Сардоба, Рогун, АЭС. 

    Алапат апат болып, қалың ел суға кетіп жатқанда билік ойнап жатқандар Өзбекстанға нота жібереміз бе, жоқ па дегенді де ақылдаспапты. Нотамызды дайындап қойдық деген вице-министрдің сөзіне қарағанда, шекарада салынып жатқан су қоймасы жөнінде Қазақстан “бірнеше рет” сұраса да Өзбекстан жөндем жауап бермепті. Бірі келіп, бірі кетіп жатқан шенеуніктер сірә, “біз сұрадық, міндетімізден құтылдық” деп жылы жауып қойса керек. Табандап тұрмаған, жеріне жеткізбеген. Әйтпесе, халықаралық заң нормасын бұзды деп Біріккен ұлттар ұйымына арызданар еді, әлемнен бейтарап сарапшы шақырар еді. Іздедім, ондай жоқ. Сардоба салынса, тым болмағанда Сырдария суалмай ма, Кіші Аралға зар болмаймыз ба деген де есеп-қисап жоқ.  Сардобаның мәселесі екі жемқор жүйенің арасында жалған ағайынгершілікпен, бәлкім, сен іш, мен іш

  • Дариға туралы толғау

    Сара Қонақаева үлкен қызының да дәуірлеген сәттері жоқ емес. 2006 жылдың жазы. Мәскеудің қақ ортасындағы Тверская көшесі. КГБ-ФСБ полковнигі Пётр Стефанович Паршиковпен әңгіме-дүкен құрдым. Бұл кісі де жәй адам емес. Куба революциясы көсемдері – Фидель Кастро мен Че Геварамен араласқан радио, телекоммуникация тыңшысы болып табылады. Сондай білікті ардагер де апайымызды сыйлап, тамсана айтпай ма: “Дариға, Дариға…” Әрине, жоғары жақта жүргендердің көбісі оңбай тұрған қанішер, жемқорлар екендігі айдан анық. Соның өзінде де, әнші-бикештің сіңген еңбегін жоққа шығаруға болмайды. Оның сырлас досы, Майра Мұхаммедқызы, атақты Париж операсы сахнасыдан жарқырап көрінді. Қазақ-татар музыка маманы Равиль Гизатулин маған былай деді: “Майраның дауысы – сопрано. Әлем бойынша, күшті сопрано әншілер толып тұр. Дариғаның қолдауысыз Майра

  • Менің көріксіз қытай әйелім

    Көп адамдар менен шексіз байлық иесі бола тұра неге қытайлық әрі әдемі емес (олардың ойынша) қалыңдық таңдағанымды сұрайды. Мен (олардың ойынша) кәзіргі әйелім Присилла Чаннан да “артық” әйелмен үйлене алады екенмін. Ең алдымен бұл сұраққа жауап бермес бұрын сұлу әйел деген қандай және сұлу емес әйелдің қандай болатынын талқылағым келеді. Шындығында, менің әдемі әйелдермен кездесу мүмкіндігім көп, олардың көбісі менің жарым болғысы келеді. Алайда, “сұлу” әйелдердің көбісінің жүрегі шағылып қалатын әйнек тәрізді. Егер сен ханның қызындай тәкаппар ашушаң болып аурып тұрсаң оның сенімен шаруасы жоқ брақ бай бола тұра неге машинаңды ауыстырмайсың деп сұраумен болады. Олар менің жарым болғылары келуінің мақсаты тік ұшақтарыммен мақтану. Одан кейнгі кезекте олардың байдың әйелі

Пікір қалдыру

Электорнды поштаңыз сыртқа жарияланбайды. Белгі қойылған өрісті толтыру міндетті *

Аты-жөні *

Email *

Сайты

Kerey.kz/Керей.кз

Біз туралы:

Тел: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz тің бұрынғы нұсқасын http://old.kerey.kz тен оқи аласыздар!

KEREY.KZ

Сайт материалдарын пайдаланғанда дереккөзге сілтеме көрсету міндетті. Авторлар пікірі мен редакция көзқарасы сәйкес келе бермеуі мүмкін. Жарнама мен хабарландырулардың мазмұнына жарнама беруші жауапты.

Сайт санағы: