|  |  |  | 

Jañalıqtar Köz qaras Sayasat

“Toqaevtıñ mañına Nazarbaevtıñ propagandisteri men bwlbwldarı toptastı”


Qasım-Jomart Toqaev

Qasım-Jomart Toqaev
“Qazaqstannıñ eks-prezidenti Nwrswltan Nazarbaevtıñ sayasi qwrılımdağı jäne biznestegi keybir adamdarı “jartılay tranzit” ayaqtap äri bilikke ıqpalın küşeytip jatqan Toqaev jaqqa ötti” dep sanaydı qazaqstandıq sayasattanuşı Dosım Sätpaev. Toqaevtıñ parlamenttegi sözinen keyin Azattıq sarapşımen söylesip, eldegi özgeristerdi talqıladı. 

AzattıqParlamenttegi jiında Toqaev tağı da Qazaqstanğa qarsı qanday da bir “küşter” wyımdastırğan “terroristik soğıs” turalı ayttı. “Jau qatıgezdikpen kez kelgen äreketke baruğa dayın ekenin körsetti” dedi ol. Toqaev sözinde atamağan “jau” kim?

Dosım Satpaev: Biraz adam bwl mälimdemeden naqtılıq kütti. Tım bolmasa adamdardıñ atın ataydı dep oyladı. Qazir sahna sırtında äldebir kelissözder jürip jatqan siyaqtı. Bälkim, küdikke ilingendermen kelissöz jürip jatuı da mümkin. Aytılmağan jayt köp. Oligarhtar, qarjılıq-şaruaşılıq toptar turalı sözder aytıldı. Jayttı biletinder kimder turalı söz bolğanın tüsindi. Bir jağınan naqtı esimder atalmadı.

Azattıq: Toqaev öz sözinde Nazarbaev jaylı bir ret aytıp, birinşi prezidenttiñ “arqasında” elde “öte tabıstı kompaniyalar men halıqaralıq deñgeydegi bay adamdardıñ tobı payda boldı” dedi. Bwl söz neni bildiredi?

Dosım Sätpaev: Qazir Toqaev Putinniñ jolımen jüruge tırısıp jatır. Putin bilikti bergen El'cinge ne istep edi? Ol El'cinniñ oligarhtarın öz jağına tartıp, soqqı jasay bastadı. Keyin oligarhtardıñ bir böligi türmege qamaldı, bir böligi elden ketti, üşinşi böligi Putin jaqqa ötip, sonıñ komandasına qosıldı.

Qazaqstanda da sonday boladı dep oylaymın. Bir kezderi Nazarbaevtıñ mañayında şoğırlanğan sayasi jäne biznes elita Toqaevtıñ komandasına qosılar. Birinşi prezidentke qızmet etkenderdiñ köbi Toqaevtıñ mañına barsa aytarlıqtay sayasi özgeris bolmaydı. Ekonomikada özgeris bolar, biraq sayasi sala özgermey qaluı mümkin. Toqaev 30 jıl boyğı jüyeni şınımen özgertkisi kelse osı salada jwmıstı küşeytui kerek.

Nazarbaev twsında bayığandar, “terrorister” jäne kezekti asta-tök uäde

Azattıq: Toqaev eks-prezidenttiñ qızına tiesili utilizaciya alımı kompaniyasınıñ jwmısın toqtatudı, Nazarbaev otbasınıñ müddeleri bar kedendegi “bılıqtı” retteudi tapsırdı. Ol tau-ken jäne mwnay salasın da aytıp qaldı…

Dosım Sätpaev: Bwl biznes-qwrılımğa birinşi prezidenttiñ qatısı bar. Elden sırtqa şığatın qarjını toqtatu turalı mälimdemesi de osı adamdarğa qarata aytılsa kerek. Mwnıñ bäri keyingi oqiğalardan soñ bastalıp, [WQK törağası] Kärim Mäsimovtiñ wstaluınan keyin jedeldedi.

AzattıqToqaev “baylar baylığımen bölissin” degendi meñzedi. Endi baylardıñ tağdırı ne boladı? Menşikti qaytaru yaki elita arasında qarjını qayta bölisu jürip jatır ma?

Dosım Sätpaev: Menşikti qaytaru Toqaevqa tiimsiz. Ol jaqsı investiciyalıq klimattı saqtauğa müddeli ekenin ayttı. Şeteldik investorlar menşikti qaytarudan qattı qorqadı. Qazir investiciya tartu jağınan eldiñ bastı qarsılası Özbekstan ekenin wmıtpau kerek. Qazaqstanda menşikti qaytaru bastalsa, bwl elge aqşa salğısı keletin investorlardı ürkitedi.

Meniñşe, bwl jerde eki nwsqa bar: qarsılas dep sanaytın oligarhtardı qattı qısıp, basqalarımen kelisedi. Ekinşi nwsqa, olardı belsendi türde qoldanadı.

Ortalıq Aziyada mwnday ädis qoldanıldı, yağni bwrınğı basşılarmen jwmıs istegenderdiñ kapitalın alıp aldı. Qırğızstan prezidenti Sadır Japarov qızıq ädis qoldandı. Ol sayasi jäne biznes elitanıñ köbin Qwmtör altın kenişi aynalasındağı jemqorlıq üşin ayıptadı. Keybirin türmege otırğızdı. Keyin olarmen kelissöz jürgizip, olar aqşaların audardı da, bosap şıqtı.

Oligarhtarmen jwmıs isteudiñ türli ädisi bar. Basqalarğa sabaq bolu üşin keybireuin qamap qoyadı, “eşkim jazasız qalmaydı” degendey işara tanıtadı. Bilikke moyınswnatın, yağni Toqaev aytqan jobalarğa kapitalın qosuğa nieti barların qaldıradı (ol bwl qor memlekettik bolmaydı, belgili bir resurstar esebinen ömir süredi dedi ğoy). Meniñşe däl osı qordı oligarh toptar qarjılandıradı, sebebi olardı bwğan mäjbürleydi. Meniñşe, bwl “Putinniñ variantına” keledi.

Toqaev eskertusiz oq atuğa bwyrıq berdi. Eldegi 7 qañtardağı ahual

Azattıq: Ötken aptada Azattıqqa bergen swhbatıñızda Toqaevtı “jartılay prezident” dep atap ediñiz. Endi ol turalı osılay aytuğa kele me?

Dosım Sätpaev: Qazir “jartılay tranzittiñ” ayaqtalğanın körip otırmız. Bwl dağdarıs Toqaevqa bilikti nığaytuğa mümkindik berdi, ötken jıldıñ soñında onıñ qolında mwnday bilik bolmağan. Bıltır oğan “Nwr Otan” partiyası törağasınıñ ornın berdi, al biıl tağı bir mañızdı qızmet – Qauipsizdik keñesi törağasına basşılıqtı qolına aldı. Nazarbaev sayasat sahnasınan ketkende jartılay tranzit däuiri ayaqtaladı dep bwrınnan aytıp jürmiz. Bwl jağday Toqaevqa nomenklatura işinde jäne bügingi sözi arqılı qoğam arasında poziciyasın nığaytuğa mümkindik berdi. Bügingi sözinde äleumettik-ekonomikalıq mäselege erekşe köp nazar audarıldı.

Azattıq: Iä, Toqaev äleumettik sayasat turalı köp ayttı. Ükimetke “halıqtıñ tabısın arttıru bağdarlamasın äzirleuge”, inflyaciyanı auızdıqtap, jwmıssızdıqtı azaytuğa tapsırma berdi. Tärtipsizdik eldegi teñsizdikti aşıq körsetti degeni populizmge wqsap ketti…

Dosım Sätpaev: Ärine. Meniñ oyımşa, bwl – qazir Toqaevtıñ aynalasında jürgizilip jatqan sayasi-tehnologiyalıq jwmıstıñ bir böligi, sondıqtan ol mwnday mälimdemelermen qoğamnıñ bir böligin özine tartadı.

Onıñ söziniñ naqtılau köringen negizgi böligine qaraytın bolsaq, onda birinşi prezidentpen baylanısı bar delinetin jekelegen qarjı-önerkäsiptik toptardıñ qarjılıq qızmetin baqılauğa baylanıstı swraqtar bar. Qazir menşikti qayta bölisu bastalıp jatqanı bayqaladı. Bwl ädette bir adamnıñ küşi azayıp, ekinşisi küşeygen kezde boladı. Bwl Ortalıq Aziyanıñ köp eline tän. Özbekstanğa qarañız: Islam Karimovtı maqtağandar endi Şavqat Mirzieevti solay madaqtap jatır. Türkimenstanda [birinşi prezident Saparmwrat] Niyazov qaytıs bolğannan keyin Gurbangulı Berdimwhamedovtıñ jeke basına tabınu qalıptastı. Qazirdiñ özinde osınday alğışarttardı körip otırmız. Bwğan qalay jol bermeymiz? Qazaqstan bifurkaciya nüktesi dep atalatın jağdayda twr.

Aldımızda birneşe jol twr. Är dağdarıs özgeriske jol aşadı, bwl – klassika. Bwl mümkindikti paydalanbasa, qazir alañdı oligarhtar men tiimsiz memlekettik apparattan, biliktiñ barlıq deñgeyindegi sabotaj jasauşılardan tazalamasa, azamattıq qoğammen jwmıstı bastamasa, sayasi jüyeni özgertpese (iri narazılıqtı boldırmaudıñ jolı sol ğana, sebebi narazılıqtı zañdı türde şığarudıñ jolı bar bolsa, äleumettik par jinalıp qalmaydı), “30 jıl bosqa ötipti, barlığın jañadan bastaymız” demese, eldi joğaltıp alamız. Ekinşi jol – bar küşimen jüyeniñ qañqasın saqtap qalu, mardımsız özgeris jasap, barlığın mülikti bölisumen şekteu, bir oligarhtı ekinşisimen almastıru. Bwl bir orında kibirtikteu boladı.

Azattıq: Qazirgi bilik tübegeyli özgeriske bara ala ma? Ambiciyaşıl maqsattar qoyıldı, al memlekettik apparat – bayağı.

Dosım Sätpaev: Tübegeyli özgeris turalı qanday da bir salmaqtı bastama estimedim. Bwrın özi aytıp jürgenderdi qaytalau boldı. Reformalar paketi… Mäselen, [bıltırğı saylau men reformalar turalı mälimdelerden soñ] parlament te sol bwrınğı parlament boldı. Keşe ğana Nazarbaevtı maqtap otırğan deputattar bügin däl solay Toqaevtı madaqtap otır. Toqaevtıñ mañına kezinde Nazarbaevqa madaq aytıp jürgen onıñ propagandisteri men bwlbwldarı toptastı, endi olar ekinşi prezidentke de solay madaq ayta bastadı. Bwl alañdatadı. Beseneden belgili qağidat: patşanı jasaytın – onıñ aynalası. Kadrlardı tübirimen qayta jasaqtap, bilikke jaña adamdardı äkelmeyinşe (onı jaña äleumettik liftiler men ädil de taza saylausız jüzege asıru mümkin emes), onda salmaqtı sayasi özgeris kütu beker.

Toqaev demokratiyalıq özgerister tez jürgenin qalaytın sayasatkerge wqsamaydı

Azattıq: Toqaevtıñ aldında qanday sın-qater twr? Ol qazir ne isteui kerek?

Dosım Sätpaev: Ol qazir däl Nazarbaev aytqandı aytıp, şikizattıq emes eksporttı wlğaytamın, halıqtıñ äl-auqatın jaqsartamın dep otır. Biraq ol 30 jılda barlıq salada qwrdımğa ketkenimizdi resmi türde moyındasa, onda bir-eki jılda jağdaydı tüzep alamız dep ümittenu aqımaqtıq bolar edi. Tipti Toqaev äzirge sayasatqa tiispey, ülken sayasi reformalardı bastaydı degen künniñ özinde ekonomikalıq jüyeni özgertu üşin 10-20 jıl kerek boladı. Mwnı [Gruziyanıñ bwrınğı prezidenti Mihail] Saakaşvilidiñ mısalımen jıldamdatsaq, onda bir, bir jarım jıl işinde jasauğa boladı. Biraq ol üşin bilikte Saakaşvili boluı kerek. Ekinşiden, memlekettik apparattı 90 payızğa özgertu qajet. Üşinşiden, elge jwmıs isteytin, jemqorlıqqa batpağan jas tehnokrattardan jaña elita qalıptastıru kerek, al bwl üşin sayasi erik-jiger qajet boladı. Bwğan qosa Saakaşvili bilikke revolyuciyadan soñ kelgenin, oğan bilikti mwragerlikpen qaldırmağanın este wstağan jön.

Meniñşe, eñ mañızdısı – biz jolğaltıp alğan wrpaqtı ne isteymiz degen swraq. Bülik pen tonauğa qatısqan jastardı ne isteymiz? Almatıda bwl negizinen şet jaqtardan kelgen azamattar boldı. Olardı qayta oqıtıp, birdeñe isteu kerek. Bwl mäseleni şeşpese, erteñ basqa jerde tağı “jarıladı”.

Azattıq radiolı

Related Articles

  • Sizdiñ ädisiñiz – qataldıq.

    Sizdiñ ädisiñiz – qataldıq. Sizdiñ jwmısıñız şıdamdılıq – bwl qwral. Aştıqqa, suıqqa töze bil, auırsınu, jıljımaytın mülik. Tek bwl qarsılasıñızdı barlıq jerde, tipti onıñ qorğanıs tereñinde de joyuğa mümkindik beredi. Qarsılas – añ-tañ. Onı baqılap, onı atıp tastañız. Dwşpanıñ işekşi – odan göri qasiret bol. Ol qatal, odan da qiın. Sizdiñ mamandığıñız – öner. © Ukraina Qarulı Küşteriniñ snayperden estelik

  • Batıs bergen qaru-jaraq Ukrainağa kömektese ala ma? Sarapşımen swhbat

    Rid STENDIŞ Äskeri berendi tehnikağa minip kele jatqan ukrain jauıngerleri. Ukraina qwrlıq äskeri baspasöz qızmeti 2022 jılğı 19 säuirde jariyalağan suret. Wlıbritaniyadağı Konservativtik partiyanıñ qauipsizdik mäseleleri jönindegi bwrınğı keñesşisi, Article 7 konsalting tobınıñ bas direktorı Garvan Uolş Batıstıñ äskeri tehnikası Ukrainağa qalay kömektese alatının, soğıstıñ endigi kezeñi nelikten logistikağa baylanıstı ekenin ayttı. Resey äskeri Ukrainanıñ şığısındağı şabuılın küşeyte bastağan şaqta, Batıs elderi Kievti quattı qaru-jaraqpen qamtamasız etuge tırısıp jatır. Ukraina bwl soğısta tabandılıqpen qarsılıq tanıtıp, Resey äskeri eldiñ soltüstiginen ketti. Biraq sarapşılar soğıstıñ endigi kezeñi Batıstıñ äskeri kömegi qanday bolatınına baylanıstı örbidi deydi. Juırda AQŞ Ukrainağa qauipsizdigin nığaytuğa 800 mln dollardıñ kömegin berudi maqwldağan. Slovakiya, Baltıq elderi, Kanada sekildi basqa memleketter

  • Qara teñizde Reseydiñ “Mäskeu” kreyseri suğa battı. Oğan ne boldı?

    Mark KRUTOV “Mäskeu” kreyseri Reseydiñ Qara teñizdegi äskeri flotınıñ flagmanı bolğan. 14 säuir keşke Resey qorğanıs ministrligi eldiñ Qara teñizdegi äskeri flotınıñ flagmanı – “Mäskeu” kreyseri suğa batqanın habarladı. Sarapşılar zımıran qaruı bar kreyserden ayırılu Resey flotına eleuli soqqı bolıp tietinin aytadı. 13 säuir keşke Ukrainanıñ Odessa oblıstıq äskeri äkimşiliginiñ basşısı, polkovnik Maksim Marçenko telegram-kanalına Reseydiñ Qara teñiz flotınıñ flagmanı (jolbasşı keme) sanalatın, zımıranmen jabdıqtalğan “Mäskeu” kreyserine Ukrainanıñ kemege qarsı eki “Neptun” zımıranı tigenin jazdı. Birneşe sağattan keyin Resey qorğanıs ministrligi TASS agenttigine kemede ört bolğanın rastadı. Äskeri vedomstvo “Ört saldarınan “Mäskeu” zımıran kreyserinde oq-däri qorı jarıldı. Kemege edäuir zaqım keldi. Ekipaj tolıqtay evakuaciyalandı” dep mälimdep, örttiñ şığu sebebi anıqtalıp jatqanın aytqan.

  • Resey äskeri Donbassqa şoğırlandı. Ukraina soğıstıñ jaña kezeñine qalay dayındalıp jatır?

    Rid STENDIŞ Donbasstağı separatister. AQŞ teñiz äskeriniñ otstavkadağı polkovnigi, Vaşingtondağı strategiyalıq jäne halıqaralıq zertteuler ortalığınıñ keñesşisi Mark Kansian Azattıqqa swhbat berdi. Ol Ukrainadağı soğıstıñ kelesi kezeñinde ne bolatının, nelikten Kievke oq-däri köbirek qajet ekenin jäne Resey äskeriniñ tığırıqqa tirelu sebepteri turalı ayttı. Ukrainadağı soğıs eldiñ şığısı men oñtüstigine oyısıp jatqanda, Kiev NATO elderinen Resey äskerin joyuğa qajet qaru-jaraq swradı. Juırda Çehiyanıñ Ukrainağa sovet kezinde jasalğan T-72 tankin, gaubica men brondalğan tehnikasın jibergeni belgili boldı. Osılayşa olar Kievtiñ ötinişine qwlaq asıp, qoldaudıñ jaña deñgeyine ötkenin bildirgendey boldı. Pol'şa, Wlıbritaniya sekildi elder de qaru-jaraq jiberip jatır. Ukrainağa jüzdegen million dollar jwmsağanın mälimdegen AQŞ ta qosımşa qwral-jabdıqtarın tasımaldap jatır. Degenmen Ukraina küşterine endi taktikanı özgertip,

  • ZAMANBEK NWRQADİLOVTİÑ WLI ÄKE KEGİN QAYTARMAQŞI

    ——————- «Seni öltiru şıbınnan da oñay»: Nwrqadilovtiñ wlı qwpiyanıñ şetin 17 jıldan keyin şığardı (VIDEO) Avtorı: Nwrlan Älinwr, 03.03.2022, “Türkistan” gazeti Zamanbek Nwrqadilovtiñ wlı Qayrat Nwrqadilov «Uaqıt körsetedi» bağdarlamasına alğaş ret swhbat berip, 17 jıl boyı aytpağan qwpiyasın jariyaladı dep habarladı turkystan.kz. Onıñ aytuınşa, endi äkesi Zamanbek Nwrqadilov turalı bar şındıqtı aytudıñ säti kelgen. Şındıqtı aytu meniñ parızım dep sanaydı. «Äkem sayasattıñ qwrbanı boldı. Eki ret jüreginen, bir ret mañdayınan atıp, öz-özine qol jwmsadı degenge kelispeymin. Qaytıs bolğanda departamenttegiler meni jäbirlenuşi bolıp, barlıq saraptama qwjattarğa sen qol qoyasıñ dedi. Bir jwma ötkennen keyin pal'to kigen wzın boylı organdağı eki jigit keldi. Olar «öz-özin öltirdi boladı, suicid dep jazamız, sen soğan

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: