Соңғы жылдары сыртқы саясат пен экономикада Қазақстанның Ресейге тәуелділігі артып бара жатқаны белгілі. Тіпті Кеден одағы мен Еуразиялық Экономикалық одақ сынды ұйымдар шеңберінде біздің еліміз жүздеген егеменді лауазымдарынан айрылғаны, оларды өз қолымен Мәскеуге бере салғаны жасырын емес. Бұл үрдіс Қазақстанның ұлттық мүделеріне де, дипломатиямыздағы ең негізгі қағидат – көпвекторлылыққа үзілді-кесілді қайшы. Алайда сыртқы саясатпен қатар Ресейге деген тәуелділік экономика, қоршаған ортаны сақтау, ішкі істер, ұлтаралық қатынастар, ақпараттық қауіпсіздік секілді маңызды салаларға да кері әсерін тигізуде.

Атап айтқанда, сөз болған интеграциялық ұйымдардың кесірінен мыңдаған кәсіпорындарымыз банкроттыққа ұшырады, жүз мыңдаған отандасымыз жұмыссыз қалды. Тек құлдыраған ресей рублі салдарынан ұлттық валюта – теңгенің бағамын ұстап тұруға 17 миллиард АҚШ доллары зая кетті. Қазақ жерінде орналасқан ресейлік 6 әскери база мен полигондар ұлан-қайыр аумақтағы жер мен суды улауда, соның салдарынан, жанауарлар мен адам өміріне зор қауіп-қатер төнген. Қызыл кітапқа енген киіктердің бір сәтте 150 мыңы қырылғаны нәубеттің қаншалықты кең құлаш жайғандығын аңғартады. Келітірілген жағдаяттар тек соңғы бір-екі айдың ішінде орын алғандары ғана, ал апат пен қасіреттердің барлығын тізе берсе, оншақты бетке де сыймайды.

Сорақысы сол, болған қылмыстарды әділ зерттеп, кінәлілірді жауапқа тартып, келеңсіздіктерге бұдан былай жол бермеудің орнына билік, құзіретті мекемелер құлықсыздық танытуда. Немесе сол қылмыстарды барынша бүркемелеп, шынайы себептерді жасыруда. Алайда, күн аманда мыңдаған киіктердің “шөпке тойып алғаннан қырылғанына” немесе жаздың аптап ыстығында жүздеген қара малдың “тоңып өлгеніне” кім сенбек? Бұндай түсіндірме-сымақтар мардымсыз болуынан бұрын тіпті күлкілі екендігі, қоғамның алаңдаушылығы мен билік орындарына сенімсіздігін одан әрі өсіретіні анық. Дәл осындай бөтен мемлекеттің мүддесін алдыға қойып, отандық арман-мұратты аяққа таптаған қатынас басқа да салаларда көрініс тапқан.

Әйтпесе, шетелдік “МузТВ” ән байқауын Астанада дүрілдетіп өткізуге, оның өзі Қазақтың ар-намысына тиіп, Елорда жұртын кемсіткеніне қарамастан,  миллиондаған доллар табылғанда, еліміздегі басты шара “Қазақ Хандығының 550-жылдығына” қаржы қалайша жетіспейді? Негізінен шетелдіктерге арналған ЭКСПО-ға қыруыр ақша жұмсалғанда, мектеп оқушыларының таңғы асына тиын-тебеннің болмағанын қалай түсінуге болады? “ЕлАрна” сияқты қазақ тіліндегі санаулы ғана ақпараттық көздің жабылып, есесіне “РБК” секілді ресейлік арналардың араны одан әрі ашыла бергенін, тіпті отандық “ОРТ”, “Білім және Мәдениет” арналарының басшылығына шетелдіктерді не қазақ тілінен жұрдай адамдарды қойғанды қалай бағаламақпыз?

Енді ол аздай, еліміздегі бір топ кремльшіл белсенді “Қазақстанда “Справедливость” атты көпұлтты партия құрып, оның ішкі саясатына тікелей ықпал жасаймыз” деп мәлімдеді. Тіпті “мемлекеттік орындарда қазақ еместердің санын арттырамыз” деген бастапқы мақсаттарын да паш етті. Бірақ билік орындары, халық есебінен күнелтіп отырған жауапты адамдар неге үнсіз? Есесіне ел қамын ойлаған шынайы ұлтжанды күштерге келгенде дәл сол билік бірінші шүйлігеді. Мәселен, гептилге қарсы наразылық білдірген азаматтарды соттау, Ресейге қатысты шындықты жазған БАҚ-тарды жазалау, әділдікке үндеген қоғам қайраткерлерін қудалау, тіпті Тәуелсіздік монументіне гүл шоғын қойғанына бола түрмеге жабу секілді әрекеттер болар ма еді?

Кезінде бастауын «Американдық ұлттан» алған «Қазақстандық ұлттың» күш алуына кедергі болған, құрамында 23 этнос өкілі және 100 мыңға тарта мүшесі бар, қажетті құжаттарын билікке толықтай тапсырған, “Халық рухы” партиясын, биліктің 9 жылға жуық уақыт бойына созуы, Заң талаптарын сақтай отырып, 60 мың адамның төлқұжатымен қоса тапсырылса да, Әділет министрлігі әлі күнге дейін неге тіркемей отыр? Біріккен Ұлттар Ұйымының бейбіт жиналыстар және бірлесу құқығы мәселелері жөніндегі өкілінің арнайы баяндамашысы Майна Киайдың Қазақстанға келген сапарында «Халық рухы» партиясын Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің осы күнге дейін себепсізден-себепсіз тіркемей отырғаны туралы да арнайы хат жолданды. БҰҰ өкілі бұл мәселені арнайы қарап, әділетті шешім шығартқызатынын жеткізді. Мүмкін БҰҰ көмегінен кейін шындық салтанат құрар деген үміттеміз.

Билік осы ашық хатта қойылған сұрақтарға бүкпесіз жауап беруі керек. Өйткені өз халқының емес, бөтен мемлекеттің қамын ойлаған саясат түбі сол биліктің қара басына ғана емес, тұтас мемлекеттің егемендігіне, халқының жарқын болашағына көлеңке түсірері хақ. Мұндай келеңсіздікке жол бермеу – әр адамның азаматтық борышы.

Қазақ Ұлттық Кеңесі

14 Шілде 2015 жыл

Abai.kz