Қазақ жастарын жазалаудан бас тартқан қырғыз сарбазы

| Dec 18, 2015

«Желтоқсанда шындық жырын шырқаймын деп шарқ ұрған» қыршындай қыз-жігіттер алаңда арнайы әскери жасақтың саперлік күрекпен, тоқпақпен ұрып жыққан, итке талатқан, қақаған аязда өрт сөндіргіш көліктерден мұздай су шашқан қатыгездігіне тап болды. Қызыл империяның сұрқия сценарийі бойынша «нашақор, маскүнем, ұлтшыл, басбұзар» атанып шыға келген жастар әскерилер тарапынан айуандықпен басып жаншылды.

Бақайшығына дейін қаруланған әскерилерден көрген азаптары аз болғандай, «қоғамдық тәртіпті орнықтырушы интернационалистердің» қырағы назарына ілініп, түрмеге тоғытылды, оқудан, қызметтен қуылды. Одақ көлемінде тұңғыш рет сынақтан «сәтті өткен» «Метель» операциясы кезінде жастарды басып-жаншуда белсенділік танытып, биік марапатқа ие болғандардың қатары жетіп-артылады екен. Ерекше ерлігі үшін Қазақ КСР-і Ішкі істер министрлігінің 5 қызметкері «Қызыл жұлдыз» орденін кеуделеріне тағынған. Ол аз десеңіз, тағы 5 адам «Үздік еңбегі үшін», 6 адам «Ерен еңбегі үшін», медальдарымен марапатталған. ІІМ-нің 160 қызметкері және 28 халық жасақшысы «Қоғамдық тәртіпті қорғаудың үздік қызметі үшін» медалінің иегері атанып, «абырой» жиған. Қысқасы, талай тағдыр үшін трагедияға айналған Желтоқсан оқиғасы енді біреулердің омырауына орден-медаль болып, иығына кезектен тыс жұлдыз болып қадалды, сөресіне Мақтау грамотасы болып қонды.

Алайда, Желтоқсан оқиғасы кезінде мұздай қаруланған әскери жасақтың сапында болғаны үшін берілген марапатты тәрк етіп, жазықсыз құрбан болған жастардың рухынан кешірім сұраған жандар да бар. Солардың ішінде алғашқы болып Қырғызстан азаматы Талайбек Ылаев Қазақ КСР-ы Жоғарғы Кеңесінің Құрмет грамотасынан бас тартты. 1986 жылдың желтоқсан айында ішкі істер әскерінің сапында Алматыда болған Талайбек Ылаев 1990 жылдың қазан айында алған мақтау қағазының сол жақ шекесіне «Мен мына бұйымды өздеріңізге қайтарамын. Себебі, ол менің үйімде сақтайтындай құнды емес. Мен өзімді фашист, мәңгүрт сезінгім келмейді», деп жазып тиісті мекемесіне салып жіберді.

Талайбек Ылаевтың осы әрекетінен кейін мұрты бұзылмай жатқан сеңге жарықшақ түсті. Бір «Қызыл жұлдыз» ордені, 1-«Ерен еңбегі үшін» медалі, «Қоғамдық тәртіпті қорғаудағы ерен еңбегі үшін» берілген 23 медаль, оннан астам мақтау қағазы қайтарылды.

Ұлт намысын ту етіп көтерген қыршындай ұл-қыздарымыздың ішінде Қайрат пен Ербол, Ләззат пен Сәбира жандарын құрбан етті. Өлім жазасына кесіліп, кейін жазасы жиырма жылға бас бостандығынан айырылсын деп өзгертілген Мырзағұл Әбдіқұлов сынды талай адам түрме дәмін татты. Оларды індетіп жүріп ізіне түскен кейбіреулердің сый-сияпат пен шен-шекпенге ие болғаны шындық. «Желтоқсанның мұзда жанған алауын» тұншықтыруға» ат салысқандар Талайбек Ылаевтың әрекетінен тағылым алса игі!

Нұртөре САМАРҚАН

skifnews.kz

Ғалым Боқаш мерейлі 50 жаста

kerey.kz

Altyn Magauina Бүгін Атамыздың ең жақын шәкірттерінің бірі, біздің бауырымыз, қазақтың мақтан тұтатын жастарының бірі Ғалым Боқаш мерейлі 50 жасқа толып отыр. Біз үшін бұл күн – жай ғана Ғалымның туған күн емес, бұл – оның жарты ғасырлық өнегелі өмір жолының, адал еңбегінің, биік парасат пен адамгершілігінің мерекесі. Біз Ғалымды тек терең білімі үшін емес, үлкен жүрегі үшін қадірлейміз. Ғалымның әлемнің ең беделді оқу орындарының бірі – Оксфорд университетінде білім алып, “Азаттық радиосында жемісті еңбек етіп, бүгінде Америка Құрама Штаттарының мемлекеттік қызметінде абыройлы жұмыс атқарып жүргені оның табандылығының, білімге құштарлығының және еңбекқорлығының айқын көрінісі. Алайда адамның шынайы бағасы оның қызметімен немесе жеткен жетістіктерімен ғана өлшенбесе керек. Адамның қадірі оның жүрегінде,
Қазақ этногенезінің дағдарысы һам жаңа концепция

kerey.kz

Арма ағайын! Шағын сараптама Бірінші, қазақ этногенезінің дағдарысы келе жатыр. Дағдарысқа қарсы қазақ этногенезінің жаңа концепциясының жасалмауы алаңдатады. Біз қазір 18 ғасырлардағы қазақ хан-сұлтандары қабылдаған этногенездік концепциясымен әлі өмір сүріп келе жатырмыз. Одан кейінгі үш ғасырда колонизациялық кіріптарлық этногенездік жаңа концепцияны қабылдауға һәм трансформациялауға мұрсат бермеді. Қолданыстағы қазақ шежіресін ашып қараңыз, рулар шежіресінің концепциясы 18 ғасырларда қабылданған мизамға сәйкес келеді. Тіпті шежіредегі аталық рулар сол ғасырдағы қандайда бір тарихи тұлғадан (батырдан) бастау алады немесе шежіредегі аты аталатын рулар 18- ғасырға барып тоқтайды, ары қарай үзік-үзік. Бұл 18- ғасырдағы жаугершілік заманның талабына сай сұрыпталған қазақ этногенезінің көрінісі еді. Яғни қазақ шежіресінің концепциясы қазақ этногенезінің моделін қалыптады. Екінші, саяси және мәдени шешімдердің
Саяси қуғын-сүргінге ұшыраған арғы беттің көрнекі тұлғалары мен зиялы қауым өкілдері

kerey.kz

Арма әлеумет! 31 мамыр саяси қуғын-сүргін және ашаршылық құрбандарын еске алу күні. Осыған байланысты іргелес елдерде соның ішінде Шығыс Түркістан өңірінде өмір сүріп жатқан Шыңжаң қазақтарының саяси, әлеуметтік һәм мәдени тарихын танып біліп жүргеніміз артық болмас. Алдымен суреттерге түсініктеме: Бірінші сурет: Шыңжаң өлкесінде 1934-44 жылдары өлке губернаторы болған Шэн Шицайдың (盛世才) бейнесі. Екінші сурет: Тайвань Тайпэйдегі Шэн Шицайдың мазары. 2024 жылы арнайы іздеп тауып басына барғандағы естелік. Ол туралы естелікті кейін оқисыздар. Үшінші сурет: Шыңжаң өлкесі Құмыл аймағының аймақ губернаторы болған Жолбарыс Бег-тің мазары. Тайвань Тайпэй қаласындағы мұсылмандар зиратында жерленген. 2024 жылы арнайы іздеп тауып басына барып қайттым. Төртінші сурет: 1944 жылы ұлт-азаттық көтерілісшілері Құлжа қаласын азат қылған соң қала
Ел қорғаны – Алмат Сардар

kerey.kz

Сардар Алмат Тобабергенұлы – өз дәуірінде ел басқарған, беделді тұлғалардың бірі болған. Ол Ырғызда болыс қызметін атқарып, халық арасында сыйлы адам ретінде танылған. Алмат Тобабергенұлының ерлік пен елдік тоғысқан дара жолын кейін балалары Самырат пен Төремұратта жалғыстырды. Ал оның шөбересі Ғалымжан Әбдісаламов Еуропа мен Орта Азияға танымал қазақтан шыққан тұңғыш скрипкашы болған. ХІХ ғасырдың басында дүниеге келіп, сол ғасырдың соңғы он жылдығында өмірден өткен алмат Тобабергенұлы басындағы билігі мен беделін елінің игілігіне, жұртының тұрмыс-тіршілігіне арналған өз заманының айтулы тұлғаларының бірі еді. «Аржағы да атақты ер…» Тағы бір жүз жыл әрі жылжып, ХVІІІ ғасыр тарихын парақтасақ, ол кезеңде ел басынан өткен қайғылы оқиғалар көп болғанын көреміз, «ақтабан шұбырынды, алқакөл сұлама» халқымызды
Тоқаев мырза тіл жайлы тағы бірдеңе депті

kerey.kz

Zhalgas Yertay Орыс тілінің мәртебесін еш төмендетпедік, оның бәрі күңкіл сөз деген екен. Қазақ тілінің де мәртебесі төмендеді деп байбалам салмаңдар деп ұрсыпты. Алдымен жауабы жоқ сұрақтардан бастайық. Тоқаев мырза, егер ештеңе өзгермесе, онда “тең” сөзінің “қатарға” ауысуы жай көз алдау әрекеті ме? Қоғамдағы градусты басуға талпыныс қана ма? Қазіргі мемлекеттік бюрократиялық аппараттың статус-квоны сақтап қалуға тырысуы деп бағаласа бола ма? Енді Тоқаев мырзаның әр сөзіне тоқталсақ.“Жаңа Конституция мәтінінің ресми құжат ретінде қазақ және орыс тілдерінде жариялануы көп нәрсені аңғартпай ма? Бұл жерде түсініктеме беріп, ақталудың өзі артық”Иә, қазіргі қазақ тілінің проблемасы да сол – қазақ тілі мен орыс тілінің құқықтық теңдігі мемлекеттік тілді кемсітіп тұр. Өйткені бюрократия құжаттарды орысша әзірлеп, кейін