| 
  • Jahan jañalıqtarı

    Auğanstandı Stalin de bağındırmaq boldı. Ne sebepti qolınan kelmedi?

    Modjahedtermen küreske jwmıldırılğan sovet jasağı. Ortalıq Aziya, 1920-jıldar 2001 jılğı lañkestik şabuıldan keyin AQŞ «äl-Qaida» men tälipterge soğıs jariyalap, Auğanstanğa basıp kirdi. Bwl soğıs 20 jılğa wlasıp, Batıs äskeriniñ ol elden ketuimen jäne tälipterdiñ bilikke oraluımen ayaqtaldı. Auğanstannıñ oñay şağılar jañğaq emes ekenin Stalinniñ täjiribesi de körsetken. Ol bwl eldi bağındıruğa üş märte talpınıp, üşeuinde maqsatına jete almağan. Sovet mektepterinde oquşılarğa agrarlıq Auğanstan Sovet odağın birinşi bolıp moyındadı dep üyretti. Biraq onıñ qanday jağdayda bolğanın naqtılamadı. 1919 jılı 27 naurızda Lenin ükimeti men Auğanstan arasında diplomatiyalıq qarım-qatınas ornadı. Bwl kelisimdi Auğanstan atınan Amanulla-han jasadı. Onıñ mwnday qadamğa baruına sebep bar edi. Sodan bir ay bwrın Auğanstanda bilik auısıp, Amanulla-han öz

    200
  • Tarih

    Gagarinniñ ğarışqa wşqanına 60 jıl. Adamzat kosmostı igere aldı ma?

    YUriy JIGALKIN Gagarinniñ ğarışqa wşuına 60 jıl toluına arnalğan banner. Sankt-Peterburg, 7 säuir 2021 jıl. Bügin, 12 säuir küni adam balasınıñ ğarışqa wşqanına 60 jıl tolıp otır. 1961 jılı osı küni Sovet ğarışkeri YUriy Gagarin Bayqoñır aylağınan Jer orbitasına wşqan edi. Osılayşa SSSR ğarıştı igerude Amerikadan ozğanday boldı. Gagarinniñ wşuı AQŞ-qa qalay äser etti? Alpıs jıl işinde ğarıştı igeru qay deñgeyge jetti? Ilon Mask kosmonavtika simvolına aynaldı ma? Azattıq radiosınıñ Orıs qızmeti osı jäne özge de swraqtardı Djordj Vaşington universitetiniñ professorı Djon Longsdonmen jäne Russianspaceweb saytınıñ jetekşisi Anatoliy Zakpen talqıladı. Amerikalıqtardıñ öz ğarış qaharmandarı bar jäne ğarış tarihı da bay. Al Resey halıqaralıq ğarış stanciyasına jasağan dramalıq qiın-qıstau saparlarımen eske tüsedi. Djon Logsdonnıñ aytuınşa, AQŞ-tıñ ğarıştı

    1789
  • Tarih

    Qatış döñi AZAPTI KÜNDERDEN QALĞAN İZ

    Jwmat ÄNESWLI 17-jıldıñ kezi edi, Patşa qwlağan. Uvqıtşa ökimetiniñ qwzırı jürip twrğan kez. Eldiñ soltüstüginde de, oñtüstiginde de köterilister bolıp, eldiñ alaspıran kezdi basınan ötkerip jatqan dı. Qarataudı jaylağan Qoñırattardıñ arasınan şıqqan Qabaqan esimdi kisi añşılıqpen ömiri ötkesin "QAPQAN" atanıp keten. Sol Qabekeñ er jetken wlı Sadaqbaydı, qızı Hadişanı, sosın on bes şaqtı jaqın tuıstarın ertip, elden bölinip, Qorday jaqtağı Tereñözek degen şağın köldi meken ektkenine de bir jılday bolıp qalğan. Tereñözektiñ mañı qalıqñ qarağay , adam ötetin jer şamalı, özekke keletin bir ğana jalğız ayaq jol bar. Qapan añşı adam ayağı basa bermeytin quıstı meken etip otırğanımen, tauğa şıqqanda , bir şama eldiñ anda sanda Qorday asıp bara jatqanın

    255
  • Köz qaras

    ĞWNDARDIÑ MWRAGERLERİ – QOÑIRATTAR

    (Qoñırat şejiresine baylanıstı şığatın jaña kitaptarğa arnalğan) Avtorı: Kökböri Mübarak Qizatwlı Täuke hannıñ twsında qanattas otırğan rular toptastırılıp, öz twrğan öñirleridegi jaña Jüz birlestigine kirdi. 1456jılı Qazaq handığı eñ alğaş qwrılğan jer Şu, Talas özenderiniñ boyı edi. Mine osı qaraşañıraqtıñ ornı men onıñ aynalasındağı Jetisu, Alatau, Qaratau aymaqtarındağı rular Wlı Jüz dep ataldı. Qazaq handığı qwrılğan kezden bastap şeşuşi rol atqarıp kele jatqan irgeli altı wlıs Orta Jüz bolıp biriktirildi. Olar Altay-Ertis, Tarbağatay, Sarı Arqa, Sibir, Balqaş, Sırdıñ orta ağısı öñirlerin alıp jattı. Qazaq handığınıñ qwramına keyinirek qosılğan Edil-Jayıqtağı rular Kişi Jüz bolıp toptastırıldı. Sol kezde Qoñırat wlısı Orta Jüz birlestigine endi. Bwl qazaq ülken imperiyanıñ qaraşañırağında otırğan wlt. Birlikke

    1219
  • Tarih

    Qazaqtıñ wlı dalası men elin, jerin qorğağan batırları

      (Qazaqstan täuelsizdiginiñ 30 jıldıq merey toyına arnaymın) Avtorı: tarihşı, fol'kloris, filolog, alaştanuşı Kerimbaywlı Talasbek Tauasar Eskertu: Bwl maqalanı baspağa bastıru jäne  sayıttarğa şığaru tek avtordıñ rwhsatımen boladı. 2021 j Qazaqtıñ wlı dalası men elin, jerin qorğağan batırları Biıl Qazaqstan täuelsizdiginiñ mereyli 30 jıldıq toyı. Ata – babalarımız san ğasırdan beri bilektiñ küşi men nayzanıñ wşı men wlı dala eliniñ jerin, halqın janqiyarlıqpen qorğap, qazaq dalasına şabuıl jasağan jauların jer jastandıra joydı. Ata- babalarımızdıñ « ….Köş jolınan köresiñ köşpendiniñ, tarihta qaldırğan öşpes izin….. », « Közi babamızdıñ bir körgende tüsken jeri, bilektiñ küşi, nayzanıñ wşı tigen jeri»  dep qazaqtıñ wlı dalasın qorğauı bizdi batırlar wrpağı ekenimizdi  barşa älemge päş etti.

    843
  • Tarih

    « Şaqantay» şejiresi( besinşi basılım , qosımşa jazbalar men tolıqtırular)

           Taytöleu Isqaqwlı Töltay                                   2003 – 2009 jıldarı  « Şaqantay»  şejire  kitabı  tört ret  800  danamen   basılıp  şıqtı . Soñğı  törtinşi  basılımın  kerey.kz  saytınan  tolıq  oqi  alasızdar .  Osı  basılımda  Şaqaña  qatıstı soñğı  kezde  kelip  tüsken aqparattar men  M. Mağauin, Ö. Ahmetov , S. Isqaqov , N. Sämenbetov – terdiñ keyingi jariyalanğan  derekteri qoldalındı . Besinşi basılım da sol atalğan saytqa  qoyıladı .   Meken-jayımız:  Almatı, 050010, Puşkin k. 83 üy, «RIEO» JŞS , Tel.,Faks:  8(7272) 912049 . Wyalı  tel. 87017177657 . e-mail: toltai 42 @mail.ru . MAZMWNI :    Şaqantaydıñ  

    642
  • Tarih

    ALJASQAN ĞASIR (Äñgime)

    “Aşarşılıqtı sayasilandırmau kerek” deu “dımıñdı şığarma” dep wlttı twnşıqtıru. Bwl tarih pen wltqa jasalatın qiyanat! “Ğasırğa sert! Adamzat balası ziyanda…” «Asır» süresi …közi jwmılmay, «bwnıñ ne?» degen tañdanıstı swraq anıq oqılatınday adırayıp, tas qoranıñ töbesine qarağan küyi qalıptı. Mwrınnan ketken qan eki wrttı sağalay barıp, kepken özenniñ arnasınday bılqıldap, toñğa aynala bastaptı. Sıpataydıñ da eki wrtınan bastap omırauına deyin – iñirdegi batıs kökjiektey qıp-qızıl. Entigin endi basıp, auzına kelgen dämniñ qoşqıl tatitının, onıñ qannıñ dämi ekenin tüysingen. Tüysingen sätte loqsıp qwsa bastadı. Bwnısı jetpis bes jasqa kelip, Täşkenttegi ağaş qorasına kirip, qayıs arqanğa asılıp barıp tınşu tapqanşa jalğasatın loqsu ekenin, ärine, ol kezde bilgen joq. Bir närseni türtip, tanıp alarğa

    169
  • Suretter söyleydi

    Baydilda Doskenov (1902-1974)

    1943-46 jj Şığıs Türkistandağı wlt-azatıq töñkeriske qatısqan. Sovet odağınıñ kömekke jibergen äskeri mamanı. B.Doskenov Qızılorda obl, Qızılözek eldi-mekeniniñ tuması. Ekinşi jahan soğısına qatısqan. 1943 jıldan keyingi ömiri qıtaydağı äskeri is-qimıldarda ötken. Keyin 1946 jılı elge oralğan. Qwljada qwrılğan uaqıtşa ükimet turalı ädebietterde (kitap, maqala) B.Doskenovtıñ atı kezdesip jatadı. Sol derekterdi oqıp otırğanda äsirese, Qojay Doqaswlı jazğan “Oficerdiñ qoyın däpterinen” kitabı men Hakim Bekişevtiñ “Azattıq mwratı” attı kitabında Baydilda Doskenovtıñ atı birqanşa jerde kezdesetin edi. Surettiñ alınğan siltemesi: https://www.moypolk.ru/kazahstan/soldiers?search=%D0%94… Jalpı, 1943-1946 jıldarı sovet odağı Altay, Tarbağatay, İledegi wlt-azattıq töñkeristi äskeri mamandarmen qamtamasız etti. Neşe mıñdağan äskerler şekaradan jasırın ötip ol jaqtağı partizandarmen birge küreske qatıstı. 1946 jılı kömekke kelgen äskeri mamandardıñ

    305
  • Tarih

    ÄBİLQAYIR. BİR HAT – BİR MEMLEKET TARIHI

    Bwl hattı osıdan eki jıl bwrın da salıp edim, orısşa. Endi şamam jetkenşe audarıp kördim. Tarihta qazaq “1731 jılı Reseyge bodan boldı” dep oqıtıp keledi. Osı üşin Äbilqayır handı jazğırğandar da köp. Jäne Peterbor arhivindegi nwsqa twzdıq bolıp keldi. Qazaqstandıq ğalım I. Erofeeva onı ısırıp qoyıp, Äbilqayırdıñ hatın tüpnwsqadan oqıp, qayta audardı. Sonda jalğan dünie jariya bolıp qaldı. 1731 jılı 8 qırküyekte Äbilqayır Reseydiñ qatın patşasına qwzırıña al, qızmetşiñ bolayın dep hat jazbağan eken. Sonda “üş ğasırlıq” degen äñgime beker bolıp şığadı. Eskertu: orısşa nwsqanı oqimın degen adam paraqşamnan tauıp alar. Al äzirge: 1) Irina Erofeeva audarması: 8 qırküyek 1730 jıl. Wlı da meyirimdi, joğarı memlekettiñ barlıq jerin bileuşi märtebeli

    195
  • Suretter söyleydi

    Künşığıs qazaqtarı (Ör Altay, Barköl)

    20. ğasırdıñ 30- jıldarındağı kürdeli sayasi kezeñderge baylanıstı künşığıs qazaqtarı (Ör Altay, Barköl) atamekeni Barköl, Qwmıldı artqa tastap Gansu jäne Cinhay ölkelerine qonıs audarğan edi. Bwl tarihi qwndı suretterdi Joseph Needham qıtayğa jasağan saparı keinde tüsirip alğan. Dr.J.Needham belgili sebepterge baylanıstı qıtaydıñ soltüstik-batıs aymağı dälirek aytqanda Czyayuguan' (嘉峪关), Çienfotung (千佛洞), Dun'huan (敦煌) okurgterinde bir ay ayaldaydı (1943.j 30-şı qırküyekten 29-ınşı qazanğa deyin). Gansu provinciyasınıñ atalmış audan okurgterinde qazaqtar da bar edi. Olar Elisqan Älipwlı bastağan köşten qalıp qoyğan az sandı qazaqtar edi. Negizinde 1943 jılı Elisqan Älipwlı bastağan birqanşa dürkin köş Tibettiñ sarı jondarın artqa aunatıp Bwlanay asıp Pakistanğa jetip qoyğan edi. suretterge qarap şoşaq tımaq kigen qazaqtardı aynıtpay tanıp

    362
load more

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: