| 
  • Köz qaras

    Keşegi swm soğısta bwl balanıñ otbasınan qanşa adam opat bolğanın bilmeymiz…

    1945 jılı Japoniyanıñ Nagasaki qalasında jarılğan atom bombası esteriñizde şığar? Djo O’Donnell degen amerikalıq jauınger köz aldarıñızdağı suretti sol bir qasiretti jağdaydan soñ (köp wzamay) tüsirgen eken. Kip-kişkentay inisiniñ mäyitin arqasına baylap, krematoriy aldında kezegin kütip twrğan jas balanıñ beynesinen japon xalqınıñ bükil bolmıs-minezin ayqın köruge boladı. Fotograftıñ esteligine jüginsek, bauırınıñ denesin köz aldında otqa jağıp jatqanda da miz qaqpastan qasqayıp twrıptı (keyipkerimiz). Eresek adamğa tän salqınqandılıq tınıtıp, aynalasındağılarğa emociyasın sezdirmepti. Tek tömengi ernin qantalağanşa tisteley bergenge wqsaydı. İşindegi tebirenisin körsetkisi kelmegen ğoy, sabazım. Sol sätterde onıñ jan-düniesinde bolıp jatqan alpauıt arpalıs pen küyiniş-qayğını tilmen jetkizu mümkin emes şığar? Kölkildegen köz jaspen şe? Keşegi swm soğısta bwl balanıñ otbasınan qanşa

    59
  • Jañalıqtar

    Sanaq: Qazaqstan halqı 19,1 mln adamğa jetti, qazaqtardıñ ülesi – 70 payız

    1 qırküyek pen 30 qazan aralığında jürgizilgen Wlttıq halıq sanağınıñ alğaşqı nätijesi boyınşa, Qazaqstan halqı 19 169 550 adamğa jetti. Sanaqtıñ nätijesi jöninde prezident Qasım-Jomart Toqaevqa bayandağan prem'er-ministr Asqar Mamin osılay dep mälimdedi. Qazaqstandıqtardıñ 48,71 payızı – erler, 51,29 payızı – äyelder. “Qazaqstan halqınıñ orta jası 31,94 jas dep körsetilgen. Jalpı halıqtıñ 33,97 payızı – 17 jasqa deyingi balalar, 19,72 payızı – 14-28 jas aralığındağı jastar. Elimizdegi qazaqtardıñ ülesi – 70,18 payızğa jetken. Halıqtıñ 59,05 payızı, yağni 11 320 410 adam eñbekke jaramdı dep tanılğan” delingen Aqorda habarlamasında. Qazaqstanda halıq sanağı on jılda bir ret ötedi. Bwğan deyingi sanaq 2009 jılı ötken edi. Sanaq qorıtındısı boyınşa eldegi halıq sanı 16

    755
  • Swhbattar

    Bökeyhanov jaylı kitap jazğan reseylik tarihşı: Mwnday iri twlğa kez kelgen wltta kezdese bermeydi

    Elnwr ÄLİMOVA “Alaşorda” avtonomiyası ükimetiniñ törağası Älihan Nwrmwhamedwlı Bökeyhanov. Qazaqstanda Alaş avtonomiyası ükimetiniñ törağası Älihan Bökeyhanovtıñ tarihi röli jetkilikti deñgeyde bağalanbağan. Ötken ğasırda ömir sürgen memleket qayratkeri turalı kitap jazğan reseylik ğalım, tarih ğılımdarınıñ doktorı Viktor Kozodoy osılay deydi. Azattıq kitap avtorımen birge Bökeyhanovtıñ ömirindegi köpşilikke belgisiz faktilerdi terip, tarihşıdan Resey sayasatkerleri körşi elge jerge baylanıstı talap ayta bastağan twsta Qazaqstannıñ memlekettigin qorğap pikir bildiruge ne sebep bolğanın swradı. “Alihan Bukeyhanov: çelovek-epoha” (“Älihan Bökeyhanov: däuir adamı”) – “Alaş” qozğalısınıñ köşbasşısı, publicist, memleket qayratkeri turalı reseylik ğalımnıñ qalamınan tuğan birinşi kitap. Viktor Kozodoy Älihan Bökeyhanov turalı monografiyasın öz qarjısına basıp şığarıp (tirajı – mıñ dana), Semey, Pavlodar, Nwr-Swltan, Qarağandı jäne Almatı

    731
  • Jahan jañalıqtarı

    Auğanstandı Stalin de bağındırmaq boldı. Ne sebepti qolınan kelmedi?

    Modjahedtermen küreske jwmıldırılğan sovet jasağı. Ortalıq Aziya, 1920-jıldar 2001 jılğı lañkestik şabuıldan keyin AQŞ «äl-Qaida» men tälipterge soğıs jariyalap, Auğanstanğa basıp kirdi. Bwl soğıs 20 jılğa wlasıp, Batıs äskeriniñ ol elden ketuimen jäne tälipterdiñ bilikke oraluımen ayaqtaldı. Auğanstannıñ oñay şağılar jañğaq emes ekenin Stalinniñ täjiribesi de körsetken. Ol bwl eldi bağındıruğa üş märte talpınıp, üşeuinde maqsatına jete almağan. Sovet mektepterinde oquşılarğa agrarlıq Auğanstan Sovet odağın birinşi bolıp moyındadı dep üyretti. Biraq onıñ qanday jağdayda bolğanın naqtılamadı. 1919 jılı 27 naurızda Lenin ükimeti men Auğanstan arasında diplomatiyalıq qarım-qatınas ornadı. Bwl kelisimdi Auğanstan atınan Amanulla-han jasadı. Onıñ mwnday qadamğa baruına sebep bar edi. Sodan bir ay bwrın Auğanstanda bilik auısıp, Amanulla-han öz

    443
  • Tarih

    Gagarinniñ ğarışqa wşqanına 60 jıl. Adamzat kosmostı igere aldı ma?

    YUriy JIGALKIN Gagarinniñ ğarışqa wşuına 60 jıl toluına arnalğan banner. Sankt-Peterburg, 7 säuir 2021 jıl. Bügin, 12 säuir küni adam balasınıñ ğarışqa wşqanına 60 jıl tolıp otır. 1961 jılı osı küni Sovet ğarışkeri YUriy Gagarin Bayqoñır aylağınan Jer orbitasına wşqan edi. Osılayşa SSSR ğarıştı igerude Amerikadan ozğanday boldı. Gagarinniñ wşuı AQŞ-qa qalay äser etti? Alpıs jıl işinde ğarıştı igeru qay deñgeyge jetti? Ilon Mask kosmonavtika simvolına aynaldı ma? Azattıq radiosınıñ Orıs qızmeti osı jäne özge de swraqtardı Djordj Vaşington universitetiniñ professorı Djon Longsdonmen jäne Russianspaceweb saytınıñ jetekşisi Anatoliy Zakpen talqıladı. Amerikalıqtardıñ öz ğarış qaharmandarı bar jäne ğarış tarihı da bay. Al Resey halıqaralıq ğarış stanciyasına jasağan dramalıq qiın-qıstau saparlarımen eske tüsedi. Djon Logsdonnıñ aytuınşa, AQŞ-tıñ ğarıştı

    1854
  • Tarih

    Qatış döñi AZAPTI KÜNDERDEN QALĞAN İZ

    Jwmat ÄNESWLI 17-jıldıñ kezi edi, Patşa qwlağan. Uvqıtşa ökimetiniñ qwzırı jürip twrğan kez. Eldiñ soltüstüginde de, oñtüstiginde de köterilister bolıp, eldiñ alaspıran kezdi basınan ötkerip jatqan dı. Qarataudı jaylağan Qoñırattardıñ arasınan şıqqan Qabaqan esimdi kisi añşılıqpen ömiri ötkesin "QAPQAN" atanıp keten. Sol Qabekeñ er jetken wlı Sadaqbaydı, qızı Hadişanı, sosın on bes şaqtı jaqın tuıstarın ertip, elden bölinip, Qorday jaqtağı Tereñözek degen şağın köldi meken ektkenine de bir jılday bolıp qalğan. Tereñözektiñ mañı qalıqñ qarağay , adam ötetin jer şamalı, özekke keletin bir ğana jalğız ayaq jol bar. Qapan añşı adam ayağı basa bermeytin quıstı meken etip otırğanımen, tauğa şıqqanda , bir şama eldiñ anda sanda Qorday asıp bara jatqanın

    304
  • Köz qaras

    ĞWNDARDIÑ MWRAGERLERİ – QOÑIRATTAR

    (Qoñırat şejiresine baylanıstı şığatın jaña kitaptarğa arnalğan) Avtorı: Kökböri Mübarak Qizatwlı Täuke hannıñ twsında qanattas otırğan rular toptastırılıp, öz twrğan öñirleridegi jaña Jüz birlestigine kirdi. 1456jılı Qazaq handığı eñ alğaş qwrılğan jer Şu, Talas özenderiniñ boyı edi. Mine osı qaraşañıraqtıñ ornı men onıñ aynalasındağı Jetisu, Alatau, Qaratau aymaqtarındağı rular Wlı Jüz dep ataldı. Qazaq handığı qwrılğan kezden bastap şeşuşi rol atqarıp kele jatqan irgeli altı wlıs Orta Jüz bolıp biriktirildi. Olar Altay-Ertis, Tarbağatay, Sarı Arqa, Sibir, Balqaş, Sırdıñ orta ağısı öñirlerin alıp jattı. Qazaq handığınıñ qwramına keyinirek qosılğan Edil-Jayıqtağı rular Kişi Jüz bolıp toptastırıldı. Sol kezde Qoñırat wlısı Orta Jüz birlestigine endi. Bwl qazaq ülken imperiyanıñ qaraşañırağında otırğan wlt. Birlikke

    1466
  • Tarih

    Qazaqtıñ wlı dalası men elin, jerin qorğağan batırları

      (Qazaqstan täuelsizdiginiñ 30 jıldıq merey toyına arnaymın) Avtorı: tarihşı, fol'kloris, filolog, alaştanuşı Kerimbaywlı Talasbek Tauasar Eskertu: Bwl maqalanı baspağa bastıru jäne  sayıttarğa şığaru tek avtordıñ rwhsatımen boladı. 2021 j Qazaqtıñ wlı dalası men elin, jerin qorğağan batırları Biıl Qazaqstan täuelsizdiginiñ mereyli 30 jıldıq toyı. Ata – babalarımız san ğasırdan beri bilektiñ küşi men nayzanıñ wşı men wlı dala eliniñ jerin, halqın janqiyarlıqpen qorğap, qazaq dalasına şabuıl jasağan jauların jer jastandıra joydı. Ata- babalarımızdıñ « ….Köş jolınan köresiñ köşpendiniñ, tarihta qaldırğan öşpes izin….. », « Közi babamızdıñ bir körgende tüsken jeri, bilektiñ küşi, nayzanıñ wşı tigen jeri»  dep qazaqtıñ wlı dalasın qorğauı bizdi batırlar wrpağı ekenimizdi  barşa älemge päş etti.

    952
  • Tarih

    « Şaqantay» şejiresi( besinşi basılım , qosımşa jazbalar men tolıqtırular)

           Taytöleu Isqaqwlı Töltay                                   2003 – 2009 jıldarı  « Şaqantay»  şejire  kitabı  tört ret  800  danamen   basılıp  şıqtı . Soñğı  törtinşi  basılımın  kerey.kz  saytınan  tolıq  oqi  alasızdar .  Osı  basılımda  Şaqaña  qatıstı soñğı  kezde  kelip  tüsken aqparattar men  M. Mağauin, Ö. Ahmetov , S. Isqaqov , N. Sämenbetov – terdiñ keyingi jariyalanğan  derekteri qoldalındı . Besinşi basılım da sol atalğan saytqa  qoyıladı .   Meken-jayımız:  Almatı, 050010, Puşkin k. 83 üy, «RIEO» JŞS , Tel.,Faks:  8(7272) 912049 . Wyalı  tel. 87017177657 . e-mail: toltai 42 @mail.ru . MAZMWNI :    Şaqantaydıñ  

    872
  • Tarih

    ALJASQAN ĞASIR (Äñgime)

    “Aşarşılıqtı sayasilandırmau kerek” deu “dımıñdı şığarma” dep wlttı twnşıqtıru. Bwl tarih pen wltqa jasalatın qiyanat! “Ğasırğa sert! Adamzat balası ziyanda…” «Asır» süresi …közi jwmılmay, «bwnıñ ne?» degen tañdanıstı swraq anıq oqılatınday adırayıp, tas qoranıñ töbesine qarağan küyi qalıptı. Mwrınnan ketken qan eki wrttı sağalay barıp, kepken özenniñ arnasınday bılqıldap, toñğa aynala bastaptı. Sıpataydıñ da eki wrtınan bastap omırauına deyin – iñirdegi batıs kökjiektey qıp-qızıl. Entigin endi basıp, auzına kelgen dämniñ qoşqıl tatitının, onıñ qannıñ dämi ekenin tüysingen. Tüysingen sätte loqsıp qwsa bastadı. Bwnısı jetpis bes jasqa kelip, Täşkenttegi ağaş qorasına kirip, qayıs arqanğa asılıp barıp tınşu tapqanşa jalğasatın loqsu ekenin, ärine, ol kezde bilgen joq. Bir närseni türtip, tanıp alarğa

    211
load more

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: