| 
  • جاھان جاڭالىقتارى

    قىتايداعى “دەموكراتيالىق تاڭداۋ كۇرەسى”

    وسى ۋاقىتقا دەيىن ءبىز قىتاي قوعامى مەن قىتاي بيلىگى اراسىندا ءارتۇرلى كۇردەلى توپتار مەن پىكىر، تانىمى ءبىر-بىرىنە كەلىسە بەرمەيتىن ساياسي، قارجىلىق شونجارلاردىڭ استىرتىن ايقاسى تۋرالى قىسىر كەڭەستىڭ باسىن شالىپ قويعان ەدىك. بۇگىن سونىڭ ازعانتاي بۇشپاعى رەتىندە تاريx بەتىندە قالعان تاعى ءبىر وقيعادان شاعىن شولۋ جاساماقشىمىز. ول قىتايداعى “دەموكراتيالىق تاڭداۋ كۇرەسى”. جالپى قىتاي قوعامى دەموكراتيالىق كۇرەستەردەن كوز اشپاعان قوعام، ءبىز سونى كوپ بىلە بەرمەيمىز، كۇرەستەردىڭ ءوز تاريxي كاتەگورياسى بار، بارلىق كۇرەستەردەن بۇل كۇرەس ءسال وزگەشە. ءبىزدىڭ باعانادان ايتقىمىز كەلىپ وتىرعان داتا 1989- جىلى پەكيندە بولعان تيان ءانمىن (天安门) وقيعاسى. تيان ءانمىن الاڭى الەمدەگى ەڭ ۇلكەن، ەڭ كەڭ الاڭداردىڭ قاتارىنا جاتادى. قىتايداعى دەموكراتيالىق قاندى كۇرەستىڭ ەڭ كورنەكتىسىنىڭ ءبىرى وسى الاڭدا ورىن العان.

    74
  • جاڭالىقتار

    اقتوبەدە انۇرانعا قۇرمەت كورسەتپەگەن ساقالدى جىگىتتەر كوپشىلىكتىڭ اشۋىنا ءتيدى (ۆيدەو)

    اقتوبەدە ورتالىق ستاديونداعى فۋتبول ويىنىنىڭ باسىندا قوسىلعان ەل əنۇرانىن ەلەمەگەن ساقالدى جىگىتتەردىڭ əرەكەتى كوپشىلىكتىڭ اشۋىنا ءتيدى.بۇل تۋرالى nur.kz حابارلايدى. تۇرعىندار مەملەكەتىمىزدىڭ əنۇرانى ويناعان كەزدە ورىندارىنان تۇرماعان ەكەۋدى ۆيدەوعا ءتۇسىرىپ، Instagram پاراقشاسىنا سالعان. اقتوبە مەن قايرات كوماندالارىنىڭ ويىنى كەزىندە وزدەرىن كوپشىلىكتەن بولەك ۇستاعان ءدىن وكىلدەرىنە قاتىستى قالالىق مەشىتتىڭ باس يمامى پىكىر ءبىلدىردى. ء“بىر جورىقتا مۇسىلمانداردىڭ əسكەرى از بولعان. كəپىرلەردىڭ əسكەرى وتە كوپ بولادى. ولاردى كورگەن كەيبىر ساحابالار تايسالىپ قالادى. سول كەزدە ابۋداردا əنۇران سەكىلدى ادامعا رۋح بەرەتىن سۋىرىپ سالما ولەڭىن ايتادى. سول كەزدە ساحابالار جىگەرلەنىپ، سوعىستا جەڭىپ شىعادى. وسى جەردە عالىمدار ءانۇراندى ايتۋعا دا، تىڭداۋعا دا بولاتىنىن ايتادى. تەك وندا شاريعاتقا قارسى كەلەتىن سوزدەر بولماۋ كەرەك. ال قازاق ەلىنىڭ əنۇرانىندا شاريعاتقا

    126
  • سۋرەتتەر سويلەيدى

    بالۋان شولاقتىڭ فوتوسۋرەتى جانە پالۋاننىڭ ءومىرىنىڭ بەلگىسىز تۇستارى تۋرالى

    جۇمات انەسۇلى بالۋان شولاقتىڭ فوتوسۋرەتى جانە پالۋاننىڭ ءومىرىنىڭ بەلگىسىز تۇستارى تۋرالى تومەندەگى بالۋان شولاقتىڭ قولدان سالىنعان سۋرەتى ەمەس، فوتوسۋرەتى. ءسابيت مۇقانوۆتان كەيىن جازۋشىلار ج.بەكتۇروۆ، ب.قويشىباەۆ جانە باسقالار شولاق اتامىزدىڭ فوتوسۋرەتى بولماعانىن جازىپ ءجۇردى. ال، مەن سوناۋ 90-جىلدارى تاۋىپ العان مىنا سۋرەت -ەسكى فوتسۋرەت كوشىرمەسى. مۇنىڭ فوتوسۋرەت ەكەندىگى ب.شولاقتىڭ ارتىنداعى شىمىلدىقتان كورىنىپ تۇر. ال، شتريحتاپ سالىنعان، نەمەسە، اكۆارەلمەن سالىنعان سۋرەت بولسا، ول انىق بايقالار ەدى. سونىمەن بۇل- بالۋان شولاقتىڭ فوتوسۋرەتى. بۇل فوتوعا بالۋان شولاق شامامەن 1917-جىلى جەتىسۋدا (الماتىدا،ۆەرنىيدا بولعان كەزىندە تۇسكەن دەپ شامالاۋعا بولادى.اۆتور) استىندا ب.شولاقتىڭ تۋعان، جانە قايتقان جىلى شامامەن 50-60- جىلدارى جازىلعان ءتارىزدى. شامامەن 2010-جىلدان كەيىن وسى فوتوپورترەتتەن قاراپ سالعان بالۋان شولاقتىڭ سۋرەتشىلەر جازعان پورترەتتەرى پايدا بولا باستادى، ءبىرى

    139
  • سۋرەتتەر سويلەيدى

    وا-داعى «دۇنيەنىڭ توبەسى»

    تاۋلى باداحشان – تاجىكستانداعى اۆتونوميالىق وبلىس. بۇل ءوڭىردىڭ اۋماعىندا شىعىس پامير تاۋلارى جاتىر. يسمويل سوموني (7495 مەتر) شىڭى دا وسىندا.  باداحشاننىڭ تەرىسكەيى قىرعىزستانمەن شەكتەسەدى، شىعىسىندا – قىتاي، كۇنگەيى مەن باتىسى – اۋعانستان.  سۋرەتتەر پامير تاس جولى بويىندا تۇسىرىلگەن. بۇل – الەمدەگى ەڭ بيىك تاۋلى جولداردىڭ ءبىرى. ول وشتان شىعىپ، حوروگ (باداحشان وبلىسى ورتالىعى) مەن دۋشانبەگە بارادى. سۋرەتتەر VSCO قوسىمشاسى ارقىلى وڭدەلگەن. ازاتتىقتىڭ قىرعىز قىزمەتىنىڭ فوتوگالەرەياسى. 1 ەل اۋزىنداعى بولجامدارعا قاراعاندا، «پامير» ءسوزى «دۇنيەنىڭ توبەسى» دەگەندى بىلدىرەدى. شىنىندا دا بۇل جەردە اسقار تاۋلار توبەسى كوككە ءتيىپ تۇرعانداي كورىنەدى.   2 پامير جولىنىڭ كوپ بولىگى تاجىكستان اۋماعىنان وتەدى. بۇل جول ەل استاناسى دۋشانبە قالاسىن باداحشان ءوڭىرىنىڭ ورتالىعى حوروگ قالاسىمەن جالعاپ جاتىر.  3

    72
  • ساياسات

    كۋريل ارالدارى جانە اياقتالماعان سوعىس

    رەسەي ءۇشىن كۋريل ارالدارى – اسكەري ولجا، ال جاپونيا ءۇشىن – باتىستىڭ ارالاسۋى جانە سوۆەتتىك باسقىنشىلىق سالدارىنان ايىرىلىپ قالعان تەرريتوريا. ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا سوڭعى رەت قارۋ اتىلعالى بەرى 70 جىلدان استام ۋاقىت ءوتتى. بىراق ءتورت ارالدىڭ ماسەلەسى ءالى كۇنگە دەيىن بەيبىتشىلىك ءبىتىمىن جاساسپاعان رەسەي مەن جاپونيا اراسىنداعى جەر داۋىنا اينالعان. 1 Reuters فوتوگرافى كۋناشير ارالىندا تۇسىرگەن ءيتتىڭ سۋرەتى. بۇل رەسەي يەلەنىپ العان ءتورت ارالدىڭ ءبىرى، جاپونيا ونى سولتۇستىكتەگى ءوز تەرريتورياسى سانايدى. كۋناشير ارالى جاپونيانىڭ نەگىزگى تەرريتورياسىنان نەبارى 20 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان. 2 كۋناشير ارالىندا كولىكتە ەرنىن بوياپ وتىرعان ورىس ايەلى. ارالدارعا قاتىستى داۋ رەسەي مەن جاپونيانىڭ ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس اياقتالعانىن رەسمي بەكىتەتىن بەيبىت كەلىسىمگە ءالى كۇنگە دەيىن قول قويماعانىن بىلدىرەدى.

    198
  • سۋرەتتەر سويلەيدى

    قاراوتكەلدى كوتەرگەن قوسشىعۇلوۆتار اۋلەتى

    قازاق ساۋداسىنىڭ تاريحى قازاق اراسىندا ءبىز ساۋداعا بەيىم حالىق ەمەسپىز دەگەن ۇعىم قالىپتاسقان. ونىڭ سەبەبىن كەيبىر باۋىرلارىمىز كوشپەلى ءومىر سالتىنان، جالقاۋلىعىمىزدان، نە تابيعي كەڭدىگىمىزدەن ىزدەيدى. بۇل ەشقانداي تاريحي نەگىزى جوق بوس اڭگىمە. 1509 جىلى مۇحامەد شايباني حانعا ەرىپ قازاق دالاسىنا كەلگەن فازلاللاح رۋزبيحان بىلاي دەپ جازادى: «يح كۋپتسى (اڭگىمە قازاق ساۋداگەرلەرى تۋرالى –ج.ا.) پوستوياننو پوسەششالي ي پوسەششايۋت ستارنى يسلاما، راۆنو ي كۋپتسى ەتيح ستران ەزديات ك نيم. كۋپتسى ەتوي سترانى ۆحوجي ۆ يح سرەدۋ، زاۋچيۆايۋت پرەدپيسانيا يسلاما، ي سەيچاس ۆمەستە س حانامي ي سۋلتانامي-مۋسۋلمانە. وني چيتايۋت كوران، يسپولنيايۋت موليتۆى، وتدايۋت سۆويح دەتەي ۆ شكولۋ، پوستياتسيا، ۆستۋپايۋت ۆ براك ي ۆوۆسە نە جەنياتسيا بەز براچنوگو دوگوۆورا (اڭگىمە نەكە تۋرالى-ج.ا.)» (فازلاللاح رۋزبيحان

    106
  • سۋرەتتەر سويلەيدى

    شارقي تۇركىستان اتتى اسكەرى جايلى نە بىلەمىز؟

    شارقي (شىعىس) تۇركىستان ۇلتتىق اسكەرى دەگەندە كوز الدىڭىزعا اتقا قونىپ جاۋعا شاپقان كىسىنىڭ الدە ءبىر ەلەسى پايدا بولسا، وندا ءسىز دۇرىس پايىمداعان بولاسىز. شىنىمەن دە شارقيدىڭ جۇزدە سەكسەن پايىزى (80%) اتتى اسكەر بولعان. قولعا قارۋ الىپ ات جالىن ۇستاپ ءمىنىپ جاۋعا شۇيلىگۋ قاي xالىقتىڭ قانىنا سىڭگەن ءومىر تاڭداۋى ەكەنىن تاريx ءوزى اشىپ ايتار ۋاقىتى كەلىپ شىندىعى ايپاراداي اشىلعاندا. وتىز مىڭعا دەيىن كوبەيگەن ۇلتتىق اسكەردىڭ 60-70 پايىزى قازاق بولعانى قىتاي دەرەكتەرىندە دە انىق تۇر. وكىنىشتىسى، كوتەرلىس باستاپ ەلدى ازاتتىققا شىعارعان اسكەردىڭ كوبىن قۇلجاداعى باي-شونجارلار «راقمەتىن ايتىپ» اۋىلدارىنا قايتارىپ جىبەرگەنىن بىرەۋ بىلسە بىرەۋ بىلمەيدى. سونداي قايتارۋمەن كەلگەن ءبىر-ەكى اقساقال ءبىزدىڭ اۋىلدا دا بار ەدى. مەن بالا كەزىمدە كۇزەۋلىكتە سولاردى كورۋشى ەدىم. قانجىلىك

    206
  • سۋرەتتەر سويلەيدى

    قاراقالپاقستان قازاقتارى

    ۋميدا احمەدوۆا وزبەكستاننىڭ قاراقالپاقستان ايماعىندا ەجەلگى حورەزمنىڭ كوپتەگەن قالا-بەكىنىستەرىنىڭ ءىزى قالعان. سولاردىڭ اراسىنداعى ەڭ ىرىلەرى توپىراققالا، ايازقالا مەن قىزىلقالا ماڭىندا باعزى زاماننان تۇراتىن قازاقتار ديقانشىلىق، مال باعۋ، بالىق اۋلاۋمەن اينالىسادى. قىزىلقالادا جەرگىلىكتى قازاق راقىمباي اقساقال بىزگە بەكەت اتانىڭ بەسىنشى ۇرپاعى كوكەن قويباعارۇلىنىڭ مازارىن كورسەتتى. 1 قىزىلقالانىڭ توڭىرەگىندە نەگىزىنەن قازاقتار تۇرادى، ونشاقتى قازاق اۋىلى بار. العاباس اۋىلى ماڭىندا قوي باعىپ جۇرگەن سادۋاقاس اتا ءوزىن “كىشى ءجۇز قازاعىمىن، قوجامىن” دەپ تانىستىردى. 2 جەرگىلىكتى قازاقتاردىڭ ءبىرى 77 جاستاعى راقىمباي اقساقال بۇرىن تراكتور ايداعان. ول وسى ماڭدا بەكەت اتانىڭ بەسىنشى ۇرپاعى كوكەن قويباعارۇلىنىڭ مازارى بارىن ايتتى. اقساقال مازاردى كورۋگە تىلەك بىلدىرگەن ءبىزدى ول جەرگە باستاپ بارۋعا كەلىستى. 3 سوۆەت كەزىندە “قىزىل قازاقستان” اتالعان اۋىل

    220
  • سۋرەتتەر سويلەيدى

    تەگىنە تارتقان تەرەڭدىك

    گيمالاي تاۋىن كەسىپ ءوتىپ، بەس مىڭ شاقىرىم جولدى ارتقا تاستاپ كاشميرگە جەتكەن قىتاي قازاقتارىنىڭ تاعدىر-تالايى گازەت-جۋرنالدارعا جاريالانعان شاعىن ماقالالاردان باستاپ، توم-توم روماندارعا دا جۇك بولعانى بەلگىلى. بىراق، ونىڭ كوبى سول وقيعادان ءبىرشاما كەيىن جازىلدى. ال «National Geographic» جۋرنالىنا ميلتون دج. كلارك ەسىمدى امەريكالىق 1954 جىلى اعىلشىن تىلىندە ماقالا جاريا­لاپتى. اۆتور ماقالاسىن «كاشميردەگى اتاقتى شريناگارعا كەلگەن بوسقىنداردىڭ اراسىندا ءبىر جىلىمدى وتكىزدىم» دەپ باستايدى. وسى ءبىر جىلدىڭ ىشىندە ول قازاق ءتىلىن ۇيرەنەدى. قازاقتارمەن بىرگە شريناگاردا ءومىر ءسۇرىپ، تىنىس-تىرشىلىگىن ابدەن زەرتتەپ العان سوڭ الگى ماقالانى جاريالايدى. وعان قوسا رۋ كوسەمدەرىنىڭ سۋرەتتەرىنەن تارتىپ قىز-كەلىنشەكتەردىڭ، جاس سابيلەردىڭ ءوزى تۇسىرگەن ونشاقتى سۋرەتىن قوسا شىعارادى. ءوت­كەن جىلى وسى «National Geograhpic» جۋر­­نالى تۇڭعىش رەت قازاق تىلىندە جارىق كور­­گەن بولاتىن.

    136
  • سۋرەتتەر سويلەيدى

    مايدان شەبىندەگى اۆدەەۆكا

    ۋكراينانىڭ شىعىسىنداعى اۆدەەۆكا قالاسى مەن ونىڭ شەتىندەگى وندىرىستىك ايماقتا – كۇندە سوعىس. قالا شەتىندە وق تيمەگەن، جارىلىس بولماعان جەر قالماعان. قالانى سەپاراتيستەر مەن رەسەي جاساقتارىنان ۋكراينا اسكەرىنىڭ 72-مەحانيكالاندىرىلعان بريگاداسى قورعاپ تۇر. ازاتتىقتىڭ ۋكراينا قىزمەتىنىڭ فوتوگالەرەياسى. 1 مايدان شەبىندە وزدەرىمەن بىرگە تۇرىپ جاتقان مىسىقتى ۇستاپ تۇرعان اسكەري قىزمەتكەر. 2 وندىرىستىك ايماق. 3 اۆدەەۆكانى كۇن سايىن تانكىلەر اتقىلايدى. بىراق ۋكراينا سولداتتارىنىڭ ايتۋىنشا، كەيىنگى كۇندەرى تانكىلەر ازىراق اتقىلايتىن بولعان. سۋرەتتە: تانكىنىڭ تولىق جارىلماي قالعان وعى. 4 وندىرىستىك ايماقتاعى قويمالاردىڭ ءبارى وسىلاي قيراعان. 5 سنارياد تيگەن كولىك. 6 7 كۇندەلىكتى اتىس بولاتىنىنا قاراماستان، سولداتتار بەكىنگەن جەرلەرىن جىلىتۋ ءۇشىن وتىن بۇتايدى. 8 بۇل جاۋىنگەر سوعىسقا نە ءۇشىن كەلگەنىن “5 جاسار قىزىم بار، ول كەيىن “سەن

    85
load more

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: