قىتاي مەن قازاقستان اراسىنداعى ۇڭىرەيىپ تۇرعان بوستىقتى قازاق بيزنەسمەندەرى مونوپولداپ الۋى كەرەك
kerey.kz
قىتاي ورتالىق ازيا مەن تۇركيا بازارىنا ەندەپ كىرۋ ءۇشىن شىڭجاڭداعى ۇيعىر باۋىرلارىمىزدىڭ ورتا جانە شىعىن بيزنەسىنە ميلليونداپ قارجى اجىراتتى. سونىڭ ارقاسىندا 1991-جىلدان باستاپ ۇيعىر بيزنەسمەندەرى جاڭبىردان كەيىنگى ساڭىراۋقۇلاقتاي ءدۇر ەتە ءتۇستى. وعان ءبىر جاعى قىتايداعى الەۋمەتتىك، ەكونوميكالىق جاڭا رەفورمالار باپ بولدى. قىسقا ۋاقىت ىشىندە ۇيعىر باۋىرلارىمىزدىڭ ورتا جانە شىعىن بيزنەسى قارىشتاپ دامىپ شاعىن مونوپولدانعان ۇلتتىق كومپانيالار بوي كوتەرە باستادى. قىتاي سىرتقى ەكونوميكا مەن ساۋدا-بيزنەستە ۇيعىر باۋىرلارىمىزدى الدىعا ساپ قويىپ پەردە ارتىندا وزدەرى تۇرىپ الىس-جاقىن كورشى ەلدەردىڭ بازار نارىعىنا ۇيعىر كاسىپكەرلەرى ارقىلى مونوپوليا ساياساتىن جۇرگىزە باستاعان ەدى. تاياۋ ءبىر ەكى جىلدان بەرى شىڭجاڭداعى ساياسي تۇراقسىزدىققا بايلانىستى، قىتايدىڭ بۇل ستراتەگيالىق ساياساتى ۋاقىتشا توقىراپ تۋرالاپ قالدى. ۇيعىر بيزنەسمەن، كاسىپكەرلەرىنىڭ دەسى باسىلىپ، وڭىردەگى ساۋدا شەڭبەرىندەگى ورنى تومەندەپ ءتىپتى ەڭ تومەنگى كورسەتكىشكە دەيىن جەتتى. سونىمەن، وڭىردەگى بيزنەستىڭ ورنى ۇڭىرەيىپ وگەيسىپ تۇر، قايتپەك كەرەك:
ءبىرىنشى، قىتايمەن اراداعى ساۋدا-بيزنەس ورنى ءسال بوساپ قاڭعىراپ تۇرعاندا، ونى ەل بوپ جۇمىلىپ قازاقتىڭ جاڭا بيزنەسمەندەرىنىڭ مونوپولداۋىنا جاعداي جاراتۋ كەرەك. بولماسا قىتاي باسقا تاكتيكاعا كوشەدى;
ەكىنشىسى، قىتاي ۇيعىر باۋىرلارىمىزدىڭ ورتا جانە شىعىن بيزنەستەرىن قايتا جانداندىرىپ قازاقستانعا استىرتىن “ساۋدا سوعىسىن” اشسا قازاق بيزرەسمەندەرى باسەكەگە وتە قابىلەتتى بولۋى كەرەك. وڭىردەگى بيزنەس الپاۋىتى قازاقتىڭ قولىنا ءوتۋى ءتيىس;
ءۇشىنشىسى، قازاق بيزنەسمەندەرى ەكى ەل اراسىندا باسىم تۇسسە، قازاقتىڭ بيزنەس ءتىلى شىڭجاڭدا ماڭىزدى تىلگە اينالۋى مۇمكىن. مىسالى، قىتايداعى ۋنيۆەرسيتەتتەردە “بيزنەس قازاق ءتىلى” پاندەرى اشىلۋى مۇمكىن (بۇرىن “بيزنەس ورىس ءتىلى” ماماندىعى بولدى). بۇل جاعداي شىڭجاڭ قازاقتارىنىڭ ءوزىن ۇلت رەتىندە سەزىنۋىنە ۇلكەن رۋحاني كۇش بولار ەدى جانە شىڭجاڭداعى قازاقتاردىڭ ورتا جانە شاعىن بيزنەسمەندەرى قازاقستانعا يەك ارتىپ ميلليارد قىتاي بازارىنا شىعۋدىڭ جاڭا ۇلگىلەرى مەن فورماتتارىن تاپقان بولار ەدى. بۇل ءتىپتى، قازاقستانعا ۇلكەن مۇمكىندىك!
قورتىندى، قىتاي مەن قازاقستان اراسىنداعى ۇڭىرەيىپ تۇرعان بوستىقتى قازاق بيزنەسمەندەرى مونوپولداپ الۋى كەرەك. ول ءۇشىن ۇلى رەفورمالار جاسالۋى ءتيىس، كەش قالساق ەشنارسەدەن ءۇمىت كۇتۋدىڭ قاجەتى جوق.
پىكىر قالدىرۋ