1944-جىلى قۇرىلعان شارقي تۇركىستان رەسپۋبيليكاسىنىڭ الدى-ارتىندا الماتى مەن تاشكەن قالالارىنان ارعى بەتتەگى قازاقتار مەن ۇيعىرلار ءۇشىن “قازاق ەلى” مەن “شىعىس اقيقاتى” اتتى جۋرنالدارى تاراعان ەدى. 1946-جىلى شارقي تۇركىستان رەسپۋبيليكاسى قۇلعان سوڭ جۋرنالداردىڭ مازمۇندىق يدەيالوگياسى دا وزگەرىسكە ۇشىرادى. بۇل قيىقتار “قازاق ەلى” جۋرنالىنىڭ 1946-جىلعى سانىنان الىندى.
شامامەن ەكى جىلدىڭ الدىندا “شارقي تۇركىستان مەن چين تۇركىستاننىڭ كۇرەسى” تۋرالى ءبىر ماقالا جازعان ەدىم. الىستاعى نان كين (南京) ۇكىمەتى ماسكەۋدىڭ “شارقي تۇركىستان پروەكتىسىن” يدەيالوگيالىق جاقتان قۇرىقتاۋ ءۇشىن جانە اقپاراتتىق كۇرەس جۇرگىزۋ ءۇشىن شارقي تۇركىستان پروەكتىسىنە قارسى “چين تۇركىستان پروەكتىسىن” استىرتىن قولعا الادى جانە “چين تۇركىستان اۋازى”، “چين تۇركىستان” اتتى جۋرنالدار شىعارا باستايدى. ءسويتىپ كوممۋنيست قىتاي بيلىگى كەلىپ مينگو (民国) ۇكىمەتى وتستاۆكاعا كەتكەنگە دەيىن قىرعيقاباق استىرتىن ايقاسقا تۇسەدى.
ءۇرىمجى قالاسى (ول كەزدە ديxۋا جەپ اتالدى) وسى ەكى يدەيالوگيانىڭ (شارقي تۇركىستان/چين تۇركىستان) وشاعىنا اينالدى. سول جىلدارى ياعني 1946-49 جىلدارى ون مىڭعا جۋىق اتتى قازاقتار ءۇرىمجى كوشەلەرىندە ميتينگ-كە شىقتى، ماسكەۋدىڭ شارقي تۇركىستان جوباسىنداعى ۇلت تەڭسىزدىگىن ايىپتاپ جارقاعازدار (افيشا) تاراتتى. سونىمەن قاتار ماسكەۋ تاعايىنداعان نانكين قۇرىلتايىنىڭ كەزەكتى دەپۋداتتارىنا كەلىسپەيتىنىن ايتىپ قازاق دەپۋداتتارىنىڭ ءتىزىمىن جاسادى. قوش، نە كەرەك، ەكى يدەيالوگيالىق (شارقي جانە چين) ارپالىستىڭ اياسىندا قازاقتار ساياسي پوتەنتسيالىن كورسەتەبىلدى.

kerey.kz