|  | 

Suretter söyleydi

“Qazaq Eli” jurnalınıñ 1946-jılğı sanı

54369245_1332245426939041_2800434069878341632_n
Eldes Orda
1944-jılı qwrılğan Şarqi Türkistan Respubilikasınıñ aldı-artında Almatı men Taşken qalalarınan arğı bettegi qazaqtar men wyğırlar üşin “Qazaq Eli” men “Şığıs Aqiqatı” attı jurnaldarı tarağan edi. 1946-jılı Şarqi Türkistan Respubilikası qwlğan soñ jurnaldardıñ mazmwndıq ideyalogiyası da özgeriske wşıradı. Bwl qiıqtar “Qazaq Eli” jurnalınıñ 1946-jılğı sanınan alındı.
Şamamen eki jıldıñ aldında “Şarqi Türkistan men Çin Türkistannıñ Küresi” turalı bir maqala jazğan edim. Alıstağı Nan Kin (南京) ükimeti Mäskeudiñ “Şarqi Türkistan Proektisin” ideyalogiyalıq jaqtan qwrıqtau üşin jäne aqparattıq küres jürgizu üşin Şarqi Türkistan proektisine qarsı “Çin Türkistan Proektisin” astırtın qolğa aladı jäne “Çin Türkistan Auazı”, “Çin Türkistan” attı jurnaldar şığara bastaydı. Söytip kommunist qıtay biligi kelip Mingo (民国) ükimeti otstavkağa ketkenge deyin qırğiqabaq astırtın ayqasqa tüsedi.
Ürimji qalası (ol kezde Dixua jep ataldı) osı eki ideyalogiyanıñ (Şarqi Türkistan/Çin Türkistan) oşağına aynaldı. Sol jıldarı yağni 1946-49 jıldarı on mıñğa juıq attı qazaqtar Ürimji köşelerinde miting-ke şıqtı, Mäskeudiñ Şarqi Türkistan jobasındağı wlt teñsizdigin ayıptap jarqağazdar (afişa) tarattı. Sonımen qatar Mäskeu tağayındağan NanKin Qwrıltayınıñ kezekti depudattarına kelispeytinin aytıp Qazaq depudattarınıñ tizimin jasadı. Qoş, ne kerek, eki ideyalogiyalıq (Şarqi jäne Çin) arpalıstıñ ayasında qazaqtar sayasi potenciyalın körsetebildi.
kerey.kz
55704725_1332245423605708_2144503430322847744_n 55869291_1332245433605707_2215870874655916032_n

Related Articles

  • Si Czin'pinniñ qıtay äskeri basşılığın “tazalauı” neni bildiredi?

    Si Czin'pinniñ qıtay äskeri basşılığın “tazalauı” neni bildiredi?

    Rid STENDIŞ Resey prezidenti Vladimir Putin (oñ jaqta) elge saparmen kelgen qıtay generalı Çjan YUsyamen qol alısıp twr. 2017 jıl. Ötken aptanıñ ayağında Qıtaydıñ Ortalıq äskeri komissiyası törağasınıñ orınbasarı qızmetinen äri Qıtay kommunistik partiyası sayasi byurosınıñ müşeliginen bosatıldı. Äskeri basşılıqtağı mwnday joğarı şendi twlğanıñ ornınan alınuı Pekinniñ Tayvan'ğa qatıstı josparına, AQŞ-pen bäsekesine jäne aymaqtağı twraqtı oyınşı retindegi röline qatıstı birqatar swraq tuğızıp otır. 24 qañtar küni Pekin qızmetten bosatılğan general Çjan YUsya (Qıtay basşısı Si Czin'pinniñ köp jıldan bergi senimdi serigi bolğan) tergeuge alındı dep habarladı. Tosın şeşimnen keyin Si Czin'pin äskeri basşılıq şıñında jalğız özi qaldı. Qıtaydı zertteuşi sarapşılar mwnıñ bilik sabaqtastığına eleuli saldarı boladı deydi. Al Pekinniñ seriktesteri

  • Tek tilge baylanıstı…

    Tek tilge baylanıstı…

    Qazaq Respublikasında bir ğana memlekettik til bar. Ol- qazaq tili. Qazaq tilinen basqa eşbir ekinşi tilge memlekettik märtebe berilmeui kerek! Otız jıldan astam uaqıttan beri geosayasi ahualdı sıltauratıp keldik. Endi bizdiñ de minezimizdi häm mısımızdı körsetetin uaqıt keldi. QR-nıñ azamatı häm salıq tapsıruşı qatardağı twrğını retinde talap etemin! Aldağı bes jılda Qazaq Respublikasında eleuli demografiyalıq özgerister boladı. Atap aytqanda 2030 jılınan keyin qazaqtardıñ respublikadağı jalpı ülesi 80-85% ke deyin artadı. Slavyan halıqtarınıñ ösimi azayıp 10%-ğa deyin tüsedi. Esesine eldegi türkitildes özbek, tatar, wyğırlardıñ ösimi eselep ösip tipti 10-15 jılda orıstardıñ ornın basıp ozuı mümkin. Sol kezde Qazaq Respublikasındağı jalpı türkitildes halıqtardıñ üles salmağı 85-90% ke jetedi. Nätijesinde qazaq mektepteriniñ sanı,

  • Oljas Süleymenov. Men bilem!.. 

    Oljas Süleymenov. Men bilem!.. 

    Serik Erğali Suretter: madeniportal.kz jäne S.Erğali mwrağattarınan alındı. «YA znayu!..» kitabınan üzindi-audarma. OSIRIS ZAÑI I Biz adamzat tarihın öte naşar bilemiz. XIX ğasırdıñ basında Napoleon älemge Mısırdı aştı, al ğalımdar bwl eldiñ qirandıların zerttep, onıñ şamamen b.z.d. III mıñjıldıqqa tiesili ekenin anıqtadı. Sol kezde adamzat tarihı tağı da qos mıñjıldıqqa tereñdey tüsti. Birneşe mıñjıldıq bwrın (men bilem) adamzat (nemese onıñ keybir böligi) tañbalı jazudı qoldanıp, jazıp jürgen. Bwl bilimderdi qalpına keltiru arqılı biz XX ğasırdıñ basında jasandı türde üzilgen tilimizdiñ tarihına qatıstı qoljeter şındıqtı qayta tanuımızğa tura keldi. 1926 jılı Bakude ötken alğaşqı türkologiyalıq kongresten keyin türkologiya ğılım retinde qalıptasa almadı… …2018 jılı Nazarbaev meni äñgimelesu üşin Aqordağa şaqırdı. Ülken üsteldiñ basında

  • Alaştıñ beymälim beynesi tabıldı

    Alaştıñ beymälim beynesi tabıldı

    Quanıştı, süyinişti jañalıq! Alaştıñ beymälim beynesi tabıldı Arma, qadirli oqırman! «Iskrı» jurnaldıñ 1907 jılğı bir sanında qazaq qayratkerleriniñ bizge beymälim beynesi saqtalğan. Ayta keteyik, «Iskrı» suretti jurnalı 1901-1917 jıldarı «Russkoe slovo» gazetiniñ qosımşası retinde şığıp twrğan. “Dumadağı mwsılman frakciyası” dep atalatın suretti habarda patşalıq Resey qwramındağı mwsılman deputattarınıñ beynesi körsetilgen. İşinde dumağa müşe bolğan qazaq deputattarı da bar. Atap aytsaq tört tarihi twlğanıñ beynesi saqtalıptı: Birinşi suret: M. Tınışbaywlı, Jetisu oblısı; Ekinşi suret: B. Qarataywlı, Oral oblısı; Üşinşi suret: A. Birimjanwlı, Torğay oblısı; Törtinşi suret: Ş. Qosşığwlwlı, Aqmola oblısınan. Wlıstıñ wlı merekesi qwttı bolsın! Eldes ORDA 19.03.2025

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: