قازاق پرەزيدەنتى توقاەۆ جانە وزبەك پرەزيدەنتى ميرزيوەۆتىڭ بىرلەسكەن مالىمدەمەسى
kerey.kz
2019 جىلعى 14-15 ساۋىردە وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيوەۆتىڭ شاقىرۋىمەن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ وزبەكستانعا مەملەكەتتىك ساپارى ءوتتى.
وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيوەۆ قاسىم-جومارت توقاەۆتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى لاۋازىمىنا كىرىسۋىمەن جىلى جانە شىن كوڭىلمەن قۇتتىقتاپ، قازاقستاننىڭ قازىرگى زامانعى دامۋىنا جانە شەت مەملەكەتتەرمەن كوپجاقتى بايلانىستارىنا لايىقتى ۇلەس قوسقان حالىقارالىق اۋقىمداعى ساياساتكەر جانە مەملەكەتتىك قايراتكەر رەتىندەگى مول تاجىريبەسىن اتاپ ءوتتى.
مەملەكەت باسشىلارى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان ءابىشۇلى نازارباەۆتىڭ ەكى ەل اراسىنداعى باۋىرلاستىق بايلانىستار مەن ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتى، ونىڭ ىشىندە ورتالىق ازياداعى بەيبىتشىلىكتى، تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدەگى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا قوسقان كورنەكتى ءرولىن ايرىقشا اتاپ كورسەتتى.
وسى تۇرعىدا، پرەزيدەنت ق.توقاەۆ پرەزيدەنت ش.ميرزيوەۆتى قازاقستان-وزبەكستان قاتىناستارى مەن وڭىرلىك ىقپالداستىقتى كەڭەيتۋگە جانە نىعايتۋعا باعىتتالعان قازاقستاننىڭ قازىرگى سىرتقى ساياسي باعىتىنىڭ ساقتالاتىنىنا سەندىردى.
كەلىسسوزدەر بارىسىندا پرەزيدەنتتەر ءداستۇرلى دوستىق، ءوزارا سىيلاستىق، سەنىم مەن اشىق رۋحتا ەكى جاقتى قاتىناستاردىڭ نەگىزگى ماسەلەلەرىن، ءوزارا مۇددەلىلىك تانىتىلعان وزەكتى وڭىرلىك جانە حالىقارالىق پروبلەمالاردى تالقىلاپ، ەكى ەل اراسىنداعى كەڭفورماتتى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى تەرەڭدەتۋ مەن كەڭەيتۋدىڭ پەرسپەكتيۆالارىن قاراستىردى.
مەملەكەت باسشىلارى تەرەڭ تاريحي جانە رۋحاني بايلانىستارعا، تاتۋ كورشىلىك پەن ءوزارا قولداۋعا نەگىزدەلگەن قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن وزبەكستان رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى جاقىن ءارى مىعىم دوستىق قاتىناستاردىڭ وسپەلى سيپاتىن ريزاشىلىقپەن اتاپ ءوتىپ، ەكىجاقتى قاتىناستاردى جاڭا ساپالىق دەڭگەيگە كوتەرۋ ەكى باۋىرلاس ەلدىڭ مۇددەلەرىنە جاۋاپ بەرەتىنىنە سەنىم ءبىلدىردى.
پرەزيدەنتتەر، قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن وزبەكستان رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى 1998 جىلعى 31 قازانداعى ماڭگىلىك دوستىق تۋرالى شارت پەن 2013 جىلعى 14 ماۋسىمداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن وزبەكستان رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك تۋرالى شارتتا بەكىتىلگەن پرينتسيپتەر مەن مىندەتتەمەلەرگە بۇلجىماس بەرىكتىگىن راستاي وتىرىپ، تومەندەگىلەر تۋرالى مالىمدەيدى:
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى جانە وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى 2017-2019 جىلدارعا ارنالعان ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ ستراتەگياسىن جۇيەلى ورىنداۋ ەكى ەلدىڭ ستراتەگيالىق مۇددەلەرىنىڭ بىرلىگىنە نەگىزدەلگەن، ەكونوميكا سالاسىنداعى ءوزارا ءتيىمدى جانە جەمىستى ىقپالداستىقتى ۇلعايتۋعا قىزمەت ەتەدى.
ەكىجاقتى ساۋدانىڭ وڭ قارقىنىن ريزاشىلىقپەن اتاپ وتە وتىرىپ، مەملەكەت باسشىلارى ەكىجاقتى ساۋدا كولەمىن 2020 جىلدىڭ سوڭىنا 5 ملرد.دوللارعا دەيىن ءوسىرۋدى، ونىڭ قۇرىلىمىن ءارتاتاپتاندىرۋدى، سونداي-اق وڭىرارالىق ىقپالداستىقتى قوسا العاندا، ەكونوميكالىق كووپەراتسيا مەن ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ ۇزاق مەرزىمدى جاڭا نىساندارىن دامىتۋدى قامتاماسىز ەتۋگە ءوز ۇمتىلىستارى بويىنشا ورتاق پىكىردە.
تاراپتار قازاقستان مەن وزبەكستان اراسىنداعى 2018 جىلعى 16 قاراشادا شىمكەنت قالاسىندا وتكەن العاشقى وڭىرارالىق ىنتىماقتاستىق فورۋمىنىڭ جانە 2019 جىلعى 15 ناۋرىزدا تاشكەنت قالاسىندا وتكەن ورتالىق ازيا ەلدەرىنىڭ ءبىرىنشى وڭىرلىك ەكونوميكالىق فورۋمىنىڭ قورىتىندىلارىن وڭ باعالادى.
مۇنداي فورماتتار ەكىجاقتى جانە وڭىرلىك دەڭگەيلەردە ءوزارا ءتيىمدى ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ مەن ۇلعايتۋعا، ساۋدا، ينۆەستيتسيالار، لوگيستيكا سالالارىنداعى جاڭا پەرسپەكتيۆتى جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا، ينتەگراتسيالانعان ونەركاسىپتىك تەحنوپاركتەر، عىلىمي-يننوۆاتسيالىق كلاستەرلەر مەن ەركىن ەكونوميكالىق ايماقتاردى قۇرۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى.
پرەزيدەنتتەر ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىق جونىندەگى بىرلەسكەن ۇكىمەتارالىق كوميسسيانىڭ قىزمەتىن جانداندىرۋ مەن جەتىلدىرۋدىڭ، سونداي-اق ەكى ەلدىڭ ۇكىمەت باسشىلارىن تەڭ توراعالار ەتىپ تاعايىنداۋ جولىمەن ونىڭ ستاتۋسىن كوتەرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
مەملەكەت باسشىلارى حالىقارالىق ساياساتتىڭ ءوزارا مۇددەلى، ماڭىزدى ماسەلەلەرى بويىنشا تاراپتار ۇستانىمدارىنىڭ ۇقساستىعىن راستادى جانە ورتالىق ازيانىڭ گۇلدەنۋى مەن حالىقتارىنىڭ يگىلىگى ءۇشىن تۇراقتىلىق پەن قاۋىپسىزدىك اتموسفەراسىن نىعايتۋعا قولعابىس ەتۋگە ەكى جاقتىڭ دا ۇمتىلىسىن اتاپ كورسەتتى. تاراپتار شىۇ، تمد، اوسشك مەن باسقا دا حالىقارالىق جانە وڭىرلىك ۇيىمدار شەڭبەرىندە ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتى جالعاستىرۋعا ۋاعدالاستى.
وزبەكستان ليدەرى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2017-2018 جىلدارداعى بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەسى رەتىندە ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىنىڭ ورتاق مۇددەلەرىن حالىقارالىق ارەنادا ىلگەرىلەتۋ ماسەلەلەرىندەگى قىزمەتىنە جوعارى باعا بەردى.
ەلدەردىڭ باسشىلارى بۇۇ جانە باسقا حالىقارالىق ۇيىمدار شەڭبەرىندە ەكى تاراپتىڭ حالىقارالىق باستامالارىن ءوزارا قولداۋ بويىنشا ەكى ەل ۇستانىمدارىنىڭ مىزعىماستىعىن راستادى.
تاراپتار وڭىردە جانە جالپى الەمدە قالىپتاسىپ وتىرعان احۋالدى باعالاۋداعى ورتاق ۇستانىمداردى اتاپ كورسەتىپ، وڭىردەگى قازىرگى زامانعى سىن-تەگەۋرىندەر مەن قاتەرلەرگە قارسى تۇرۋ مەن ولاردىڭ الدىن الۋعا باعىتتالعان، ەڭ الدىمەن ەكىجاقتى فورماتتا جانە كوپجاقتى قۇرىلىمدار شەڭبەرىندە حالىقارالىق تەرروريزمگە، ءدىني ەكسترەميزمگە، ەسىرتكى ترافيگىنە، ترانسۇلتتىق ۇيىمداسقان قىلمىسقا، زاڭسىز كوشى-قونعا جانە باسقا دا پروبلەمالارعا قارسى كۇرەستە بىرلەسكەن شارالار قابىلداۋدى جاقتاپ سويلەدى.
مەملەكەت باسشىلارى اۋعانستان يسلام رەسپۋبليكاسىن (اير) قالپىنا كەلتىرۋ ۇدەرىسىندەگى كۇش-جىگەرلەردى بىرىكتىرۋگە ماڭىز بەرەدى. قازاقستان مەن وزبەكستاننىڭ پرەزيدەنتتەرى اير ەكونوميكاسىن جاڭارتۋعا بەيىلدىلىكتەرىن راستادى جانە اۋعانستانمەن ۇزاق مەرزىمدى تاتۋ كورشىلىك ىنتىماقتاستىقتى ورىستەتۋ، سونىڭ ىشىندە كولىك كوممۋنيكاتسيالارى، ءبىلىم بەرۋ مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنداعى ءىرى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ جولىمەن دامىتۋ قاجەتتىگىن جاقتايدى.
اۋعان باسشىلىعى جۇزەگە اسىرىپ جاتقان بەيبىتشىلىك پەن تاتۋلاسۋعا قاراي قادامداردى قولداۋ ءۇشىن «بەيبىت ۇدەرىس، قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق جانە وڭىرلىك ءوزارا ىقپالداستىق» اتتى اۋعانستان جونىندەگى تاشكەنت كونفەرەنتسياسىن قوسا العاندا، وڭىرلىك جانە حالىقارالىق فورۋمداردىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ كورسەتە وتىرىپ، ەكى ەل باسشىلارى اۋعانستانداعى بەيبىت ۇدەرىسكە مۇددەلى حالىقارالىق قوعامداستىق پەن كورشى مەملەكەتتەردىڭ كۇش-جىگەرلەرىنە جاردەمدەسۋدى جاقتادى.
قازاقستان پرەزيدەنتى 2020 جىلى تاشكەنتتە يسلام ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ (يىۇ) عىلىم جانە تەحنولوگيالار بويىنشا ەكىنشى ءسامميتىن وتكىزۋگە قولداۋ ءبىلدىردى. تاراپتار 2017 جىلعى قىركۇيەكتە استانادا وتكەن يىۇ عىلىم جانە تەحنولوگيالار بويىنشا ءبىرىنشى ءسامميتىنىڭ جۇمىسىن جوعارى باعالاپ، ونىڭ قورىتىندىلارى مەن شەشىمدەرىن جۇزەگە اسىرۋدى يىۇ ەكىنشى ءسامميتى شەڭبەرىندە جالعاستىرۋعا ۋاعدالاستى.
مەملەكەت باسشىلارى قورعانىس جانە اسكەري-تەحنيكالىق سالاداعى، سونداي-اق عارىشتىق زەرتتەۋلەر مەن ازىرلەنىمدەر سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋعا جاردەمدەسۋ نيەتتەرى تۋرالى مالىمدەدى.
ەكى مەملەكەتتىڭ باسشىلارى ارال تەڭىزى باسسەينىندەگى ناقتى باعدارلامالار مەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋ بويىنشا ءوڭىر ەلدەرىنىڭ حالىقارالىق ۇيىمدار، قارجىلىق جانە ەكولوگيالىق ينستيتۋتتارمەن ىقپالداستىعىن كەڭەيتۋ ارقىلى ارالدى قۇتقارۋدىڭ حالىقارالىق قورى شەڭبەرىندەگى ىنتىماقتاستىقتى جانداندىرۋعا ءوزارا مۇددەلىلىكتى راستادى.
قازاقستان مەن وزبەكستان حالىقتارىنىڭ مادەني، تاريحي جانە رۋحاني بىرلىگىن اتاپ وتە وتىرىپ، ق.توقاەۆ پەن ش.ميرزيوەۆ عىلىم، ءبىلىم بەرۋ، مادەنيەت، ونەر، تۋريزم، سپورت جانە باسقا دا سالالارداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى قارقىندى دامىتۋعا بەيىلدىلىكتەرىن راستادى.
تاراپتار 2018 جىلى قازاقستانداعى وزبەكستان جىلىنىڭ ءساتتى وتكىزىلۋىن جانە 2019 جىلعى 15 ساۋىردەگى وزبەكستانداعى قازاقستان جىلىنىڭ سالتاناتتى اشىلۋىنا ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىردى. مۇنداي ءىس-شارالار قازاق جانە وزبەك حالىقتارىنىڭ باۋىرلاستىعى مەن رۋحاني تۋىستىعىنىڭ، ەكى ەلدىڭ شىنايى دوستىعى مەن تاعدىرلارىنىڭ اجىراماس جاقىندىعىنىڭ نىشانى بولىپ تابىلاتىنىن، سونداي-اق حالىقتار اراسىنداعى تاتۋ كورشىلىك قاتىناستارىن نىعايتۋعا، ءوزارا تۇسىنىستىك پەن سەنىمدى، كورشىلىك قولداۋدى تەرەڭدەتۋگە جاردەمدەسەدى دەپ اتاپ ءوتتى.
مەملەكەت باسشىلارى قازاقستان مەن وزبەكستان اراسىنداعى مەملەكەتتىك شەكارانى دەماركاتسيالاۋ ۇدەرىسىنىڭ ءساتتى ءجۇرىپ جاتقانىن، سونداي-اق ەكى ەلدىڭ شەكارا ماڭىنداعى تۇرعىندارىنىڭ تۇرمىس-تىرشىلىگىن جاقسارتۋدى، ترانسشەكارالىق ەكونوميكالىق بايلانىستار مەن گۋمانيتارلىق الماسۋلاردى جانداندىرۋدى، ازاماتتاردىڭ ءوزارا ساپارلارىن ارتتىرۋعا سەپتىگىن تيگىزەتىن وتكىزۋ بەكەتتەرى قىزمەتىنىڭ تيىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋدى قۇپتادى.
ەكى ەلدىڭ پرەزيدەنتتەرى ءوز اۋماعىندا تۇراتىن ەكىنشى تاراپ وكىلدەرىنىڭ ەتنيكالىق، تىلدىك جانە ۇلتتىق مادەنيەتتەرىن ساقتاۋ مەن دامىتۋ ءۇشىن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا، تاراپتاردىڭ زاڭنامالارىنا سايكەس ولاردىڭ وكىلدەرىنىڭ قوعامدىق-ساياسي، مادەني جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ومىرىنە بەلسەندى قاتىسۋىنا جاعداي جاساۋعا نيەتتەرىن راستادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن وزبەكستان رەسپۋبليكاسى ەكىجاقتى جانە كوپجاقتى قول قويىلعان شارتتاردى ۋاقىتىلى جانە ساپالى جۇزەگە اسىرۋدىڭ، سونداي-اق ەكى مەملەكەت اراسىنداعى شارتتىق-قۇقىقتىق بازانى ودان ءارى كەڭەيتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ كورسەتتى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى شاۆكات ميرزيوەۆكە، بۇكىل وزبەك حالقىنا جىلى قابىلداۋ مەن قوناقجايلىق ءۇشىن العىسىن ءبىلدىردى جانە وزبەكستان باسشىسىن وعان ىڭعايلى ۋاقىتتا قازاقستانعا ساپارمەن كەلۋگە شاقىردى. ساپاردىڭ مەرزىمدەرى ديپلوماتيالىق ارنالار ارقىلى كەلىسىلەدى.
تاشكەنت، 2019 جىلعى 15 ءساۋىر
aqorda.kz
1 پىكىر
Ghaliy Baysimaq
Özbek-Qazaq qatinasi keyingi jilldari jaqsara tüskenine shin quwanishtimin. Ölkelerimiz sauda-sattiq äriptestikten köptegen tabisqa jeteri aniq. Bizder ekonomiykaliq äleumettik jaghinan bir-birimizdi ünemi toliqtirip turatin eldermiz. Beyne bir qustign qos qanatinday. Äri qiyinshiliq almaghayip zamanda özara gumanitarliq kömek qolin sozatin bolamiz. Eshkim jer jahanda saqtandirilmaghan ghoy. Sondiqtan irgemizde jatqan baurlas körshimizben tatou tätti ömir keshiw bizder üshin qalipti äri abiroyli jaqday bolmaq. Özbek – öz agham desek olardign bir sözi bar Joldasign Qazaq bolsa – adaspaysign, degen. Bizder Orta Azianign küre tamiri äri jüregimiz. Regionaldiq dengeyde qos eldign sayasiy ekonomiy salmaghi basim. Taghi bir quwantarliq jagnaliq Qazaq-Özbek shekarasinda OA’liq aymaq qalashiq qurilatini bizdi qatti quwantti. Demek osi ghasirda qos elge de damiwgha ülken mümkindik bar. Tek sonda ghana bizder maqsat tutqan armangha jete alamiz degen senim uyalaydi. Qos taraptign qatinasinan buqara haliqtign ömir sapasi arta tüspese esh kemimeydi. Bizderge biznesti qarqindi türde damitiw kerek. Iri-iri milliarderler kerek. Solar aynalip kelgende memlekettign tiregi bolmaq. Tek qana agrarli el retinde qalip qoymay technologiani jetik mengergen oziq memleketke aynalsaq qana bolashaqimiz jarqin bolari aniq.