بىلق-سىلق جاۋاپ… بىلق-سىلق ىستەر…
kerey.kz
بۇدان بۇرىن ماجىلىستەگى «حالىقتىق كوممۋنيستەر» فراكتسياسىنىڭ اتىنان دەپۋتات
ايقىن قوڭىروۆتىڭ ءدارى-دارمەك باعاسىن رەتتەۋ تۋرالى دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى
ەلجان بىرتانوۆقا جولداعان ساۋالى تۋرالى جازعان بولاتىنبىز. («ءدارى-دارمەكتىڭ باعاسى
قاشان رەتتەلەدى، ءبىرتانوۆ مىرزا؟».، «كەرەي كز، 18.04.2019 جىل.)
وندا دەپۋتات قولدانىستاعى زاڭناماعا ءدارى-دارمەك باعاسىن مەملەكەتتىك رەتتەۋ
بويىنشا وزگەرىستەر ەنگىزىلگەنىن، وسىعان بايلانىستى مينيسترلىكتىڭ قانداي شارالار
قولداناتىنى سۇرالعان. «وتكەن جىلدىڭ العاشقى توقسانىمەن سالىستىرعاندا، 2019
جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا ءدارى-دارمەكتەر باعاسى 8,4%-عا قىمباتتاعان. بۇل باسقا
باعالاردىڭ وسۋىنەن 1,7 ەسە ارتىق. بۇل جاعداي ءدارى-دارمەكتەر باعاسى قىمباتتاۋىنىڭ
وبەكتيۆتى جانە سۋبەكتيۆتى سەبەپتەرىن شۇعىل تۇردە انىقتاۋدى قاجەت ەتەدى. بۇعان قوسا
بولشەكتىك نارىقتا پايدا ءتۇسىمى از ارزان ءدارى-دارمەكتەردى ىعىستىرىپ، قىمبات ءدارى-
دارمەك ساۋداسىن دامىتۋ قاۋپى دا بار. ستاتيستيكا كوميتەتىنىڭ مالىمەتى بويىنشا، وتكەن
جىلى ورتاشا ەسەپپەن ءبىر وتباسى ءدارى-دارمەكتەرگە 26300 تەڭگە جۇمساعان. جالپى
مەملەكەت بويىنشا بۇل 120 ميلليارد تەڭگە دەگەن ءسوز. الايدا وسىنىڭ ءوزى تومەن دەپ
سانايمىز.
ءدارى-دارمەكتەرمەن قاتار امبۋلاتورلىق قىزمەتتىڭ قىمباتتاۋى دا بايقالىپ وتىر.
حالىقتىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋعا جۇمساپ وتىرعان شىعىنى مەديتسينا سالاسى قىزمەتكەرلەرى
جالاقىلارىنىڭ وسۋىنە اكەلىپ وتىرعان جوق. بۇل جاعدايدا نارىق قاتىسۋشىلارى عانا
پايداعا كەنەلىپ وتىر» دەلىنگەن ەدى ساۋالدا. سونىمەن قاتار دەپۋتات تەڭگە باعامىنىڭ
باسەڭدەۋى جاعدايىندا يمپورتتالاتىن ءدارى-دارمەكتەردىڭ قىمباتتاۋىنا جول بەرمەۋ
بويىنشا قانداي ۇسىنىستار جاسالاتىنىن سۇراعان.
وسى ساۋالعا ءمينيستردىڭ مىندەتىن اتقارۋشى و.ابىشەۆ قول قويعان تومەندەگىدەي
جاۋاپ كەلدى:
«دارىلىك زاتتاردىڭ باعالارىن رەتتەۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى» مينيسترلىكتىڭ
2019 جىلعى 19 ساۋىردەگى بۇيرىعى (بۇدان ءارى – قاعيدالار) قابىلدانعان. وسى
قاعيدالارمەن دارىلىك زاتتاردى كوتەرمە جانە بولشەك ساۋدادا وتكىزۋ، سونداي-اق تەگىن
مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمىنىڭ (بۇدان ءارى – تمككك) جانە مىندەتتى
الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ (بۇدان ءارى – ءمامس) شەڭبەرىندە باعا بەلگىلەۋ
مەحانيزمى بەلگىلەنگەن. باعالاردى رەتتەۋ مەحانيزمى رەفەرەنتتىك ەلدەردە دارىلىك ءتۇرىن،
كونتسەنتراتسياسىن جانە دوزاسىن ەسكەرە وتىرىپ، سونداي-اق اكەلىنەتىن باعالارىن، ىلەسپەلى
شىعىستارىن (كولىك، كەدەندىك، ماركەتينگتىك جانە قاۋىپسىزدىگى مەن ساپاسىن باعالاۋ) جانە
رەگرەسسيالىق شكالا بويىنشا ءتيىستى ۇستەمە باعانى ەسكەرە وتىرىپ، بىردەي بەلسەندى زاتى
2
بار دارىلىك زاتتى ءوندىرۋشىنىڭ باعاسىمەن ءوندىرۋشىنىڭ باعاسىن سالىستىرمالى تالداۋدى
قامتيدى.
جوعارىدا كورسەتىلگەندەي، كوتەرمە جانە بولشەك ساۋدا دا وتكىزۋ ءۇشىن شەكتى باعالار
جىلىنا ەكى رەت، 10 شىلدەگە دەيىن جانە 10 قاڭتارعا دەيىن بەكىتىلەدى. وسىعان بايلانىستى،
قازىرگى ساتتە قابىلدانعان قاعيدالاردىڭ شەڭبەرىندە شەكتى باعالاردى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن
فارماتسەۆتيكالىق قىزمەتتىڭ سۋبەكتىلەرىنەن باعانى تالداۋ جانە قۇجاتتاردى قابىلداۋ
جۇزەگە اسىرىلادى. ءوندىرۋشىنىڭ نەمەسە تىركەۋ كۋالىگىن ۇستاۋشىنىڭ باعالاردى تىركەۋى
رەفەرەنتتىك ەلدەرمەن سالىستىرعاندا باعالاردى تىركەۋ كەزەڭىندە جاساندى ارتتىرۋعا
مۇمكىندىك بەرمەيدى جانە رەگرەسسيۆتىك شكالاعا سايكەس بەلگىلى ءبىر كوتەرمە جانە بولشەك
ۇستەمە باعالار مەن وتكىزىلەتىن بولادى. بۇل شارا بۇكىل رەسپۋبليكا بويىنشا بىرىڭعاي
باعاعا اكەلەدى، سونداي-اق دارىلىك زاتتىڭ باسەكەلەستىك باعاسى بەكىتىلگەن كوتەرمە جانە
بولشەك ۇستەمەلەردەن تومەن باعادا وتكىزىلۋى مۇمكىن. شەكتى باعالاردى بەكىتكەننەن كەيىن
ولاردى ارتتىرماۋ بويىنشا اكىمشىلىك اسەر ەتۋ شارالارى قابىلداناتىن بولادى.
دارىلىك پرەپاراتتاردىڭ بولشەك باعاسى ءوندىرۋشىنىڭ باعاسىنا، كوتەرمە جانە
بولشەك ۇستەمە باعاسىنا، سۇرانىسىنا، لوگيستيكالىق قىزمەتتەرمەن جانە پرەپاراتتاردى
ءتيىستى ساقتاۋمەن بايلانىستى شىعىندارعا تاۋەلدى بولادى. تمككك شەڭبەرىندە جانە
ءمامس جۇيەسىندە امبۋلاتوريالىق دەڭگەيدە كورسەتىلەتىن مەديتسينالىق قىزمەتتەر
امبۋلاتوريالىق-ەمحانالىق كومەكتىڭ بازالىق جان باسىنا شاققانداعى كەشەندى ءنورماتيۆى
بويىنشا قارجىلاندىرىلادى، 2018 جىلى قايتا قارالىپ ول 819,21 تەڭگەگە دەيىن
ۇلعايتىلعان.
تەڭگەنىڭ كۋرسى تومەندەگەن كەزدە يمپورتتالاتىن دارىلەردىڭ قىمباتتاۋىن
بولدىرماۋ ءۇشىن قازاقستاندا بارلىق دارىلىك زاتتارعا باعانى مەملەكەتتىك رەتتەۋ
ءوندىرۋشىنىڭ باعاسىن قالىپتاستىرۋدان، ديستريبيۋتوردىڭ ۇستەمە باعاسىنان جانە
ءدارىحانانىڭ ۇستەمە باعاسىنان باستاپ باعانى بەلگىلەۋدىڭ اشىق جۇيەسىن بەلگىلەۋ
ماقساتىن بەلگىلەيدى. وسى قاعيدالارمەن وتەۋ باعاسىن رەفەراتتاۋ جانە
فارماەكونوميكالىق دەرەكتەردى باعالاۋ، سونداي-اق بارلىق مۇددەلى تۇلعالار ءۇشىن باعالار
تۋرالى اقپاراتتىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن شەكتى باعالاردىڭ ءتىزىلىمىن
جاساۋ ارقىلى دارىلىك پرەپاراتتارعا باعانىڭ نەگىزدىلىگىن ەكونوميكالىق ساراپتاۋ
كۇشەيتىلگەن.».
ءبىز جاۋاپتىڭ باسىنداعى قولدانىستاعى زاڭداردى تىزبەلەگەن جانە ىشىندەگى كەيبىر
كوبىگىن الىپ تاستاپ، ناقتى ايتىلعان تۇستارىن وزگەرتپەي بەرىپ وتىرمىز. سونىڭ وزىنەن
بىلق-سىلق جاۋاپ بىلق-سىلق ءىستىڭ ناتيجەسى ەكەنى كورىنىپ تۇر. ناقتى سۇراققا ناقتى جاۋاپ
بەرە الماۋدىڭ ءوزى ىسكەرلىكتىڭ تومەندىگىن كورسەتىپ تۇر ەمەس پە؟
س.ەلەۋ، ساراپشى
Kerey.kz
پىكىر قالدىرۋ