|  | 

ادەبي الەم

اپورتتىڭ جۇپار يىسى(اڭگىمە، بولعان وقيعانىڭ ىزىمەن)

جۇمات انەسۇلى
الماتى قالاسى كۇنى قارساڭىنا وراي

b5de8538f9cbeb554ea97fb1bde
وسىدان ەلۋ جىلداي بۇرىن بولعان وقيعا. 65-جىلدارى
قوستاناي وبلىسىنان باكىش دەگەن بالا الماتىعا وقۋعا تۇسۋگە
اتتانادى. پوەزعا ءمىنىپ، الماتى ۆوكزالىنان تۇسەدى. بالا
تاكسيگە وتىرىپ، باراتىن ادرەسىن ايتادى. تاكسيشى بالامەن
اناۋ اقسايعا دەيىن بارىپ، قازىرگى ءال فارابي كوشەسىمەن
زۋىلداتىپ كەلە جاتادى. ول كەزدە فارابي كوشەسىنىڭ ارعى بەتى
اقسايدان وسى كۇنگى دوستىق كوشەسىنە دەيىن «گورنىي گيگانت»
سوۆحوزىنىڭ الما باعى. بالانىڭ كوزى جول بويىندا سامساعان
قىزىل المالاردى كورىپ، اۋزىنان سىلەكەيى اعادى. بالا باكىش
تاكسيستكە :
– اعا اناۋ الما اعاشتارىنان ءبىر ەكى الما السام بولا ما ؟
ءتاسيشى ماشينەسىن توقتاتىپ،:
–بولادى- دەيدى. بالا سەكىرىپ بارىپ، اعاشتان ءبىر ەكى المانى
جۇلىپ الىپ تاكسيگە وتىرادى. ۇلكەن ەكى قىزىل الما بالانىڭ
ەكى الاقانىنا ارەڭ سيىپ تۇر. باكىش بالا سوعان تاڭ قالىپ :
–اعا، مىنا المالاردىڭ بىرەۋى ءبىر وبەدكە جاراعانداي عوي!-
دەيدى. تاكسيست ءوزىنىڭ قالتاسىنان بەرگەندەي قوپايىپ :
ء–يا، بۇل الماتىنىڭ اتاقتى اپورتى- دەيدى.
سونىمەن بۇلار بالانىڭ ىزدەگەن ادرەسىنە كەلەدى.. تاكسيشى
– جيىرما سوم تولەيسىڭ -دەيدى بالا وعان تاڭعالىپ:
–اعا، ءبىزدىڭ اۋىلدا ون سومعا قىرىق بولكە نان الىپ، قىرىق
كۇن كۇن كورەدى. ءسىز مەنەن جيىرما سوم الىپ، سەكسەن كۇن
كورگىڭىز كەلە مە! ءبىز ءبىر ساعات قانا جۇردىك قوي -دەپتى. تاكسيشى
بالانىڭ العىرلىعىنا ءتانتى بوپ،:
–جارايدى، ون سوم بەرسەڭ بولادى، بەنزين كوپ كەتتى- دەگەن
ەكەن.
سونىمەن نە كەرەك، باكىش بالا كاز پيگە دوكۋمەنت تاپسىرىپ،
سوڭىندا وتپەي قالادى. سوسىن باكىش اۋىلعا قۇر قول
قايتپايىن دەپ، بازارعا بارىپ ون شەلەك ساتىپ الىپ، باياعى
تاكسيست كورسەتكەن الما باعىنا كەلىپ، جايعاسىپ ءجۇرىپ، ون

شەلەك ىلعي قىپ قىزىل، ءىرى اپورت المالارىن جيناپ الادى.
"ەندى بولادى اۋ" دەي بەرگەندە بالانىڭ ۇستىنەن باقشانىڭ
كۇزەتشىسى شىعا كەلەدى
-ءيا، بالا، مۇنىڭ نە؟ بۇل سوۆحوزدىڭ باقشاسى عوي -دەيدى.
باكىش بالا ساسىپ قالىپ، انا كىسىگە:
–اعا ءبىزدىڭ اۋىلدا مۇنداي الما بولماعاسىن، شەشەمدى ءبىر
قۋانتايىن دەپ ەدىم…
–قاي جاقتانسىڭ؟
–قوستاناي جاقتان، ءبىزدىڭ اۋىلدا مۇنداي الما وسپەيدى.
-سولتۇستىكتە مۇنداي اپورت وسپەيدى عوي. جارايدى، ءبىراز
ەڭبەكتەنگەن ەكەنسىڭ، ءارى الىستان كەلگەن ەكەنسىڭ، ءبىر شەلەگىڭدى
تاستا دا، قالعانىن الىپ جۇرە بەر -دەپ كۇزەتشى رۇقسات بەرىپتى.
باكىش بالا سول قۋانعاننان ، جەلپىنىپ وتىرىپ، توعىز شەلەك
اپورتپەن اۋىلىنا جەتەدى.
باكىش بالا جولدان شارشاعاسىن ، ۇيدە ءبىراز تىنىعىپ،
جاتقان. «بالاڭ امان ساۋ الماتىدان كەلىپتى.، بازارلىق اكەلىپ
پە؟" دەپ سۇراپ جاتقان كورشى ايەلدەردىڭ داۋىستارىن ەمىس ەمىس
ەستىگەن. كەشكە قاراي الماتىنىڭ جاڭالىعىن ايتايىن دەپ،
باكىش قۇرداستارىنىڭ ءۇيىن ارالاۋدى باستاعان. ويىندا
ەشتەڭە جوق، باكىش ءبىر قۇرداسىنىڭ ۇيىنە كىرگەن بەتتە
اپورتتىڭ جۇپار ءيىسى مۇرنىنا بۇرق ەتە قالدى. "اپىراۋ،
بۇلاردا الماتىعا بارىپ كەلگەن بە؟" دەگەن وي كەلگەندە
قويعان باكىشكە. سوسىن سول ۇيدەگى قۇرداسىنا الماتىدا وقۋعا
تۇسپەي قالعانىن ايتىپ شىعىپ كەتتى. باكىش اياڭداپ وتىرىپ،
ەكىنشى كلاستاسىنىڭ ۇيىنە كىرگەن. باكىش "اپىراۋ، مۇندا دا
المانىڭ ءيىسى بۇرقىراپ تۇر عوي!" دەپ ىشتەي تاڭعالعان. .سودان
باكىش تاعى ءبىر كلاستاسىنىڭ ۇينە كىرسە، مۇندا دا اپورتتىڭ
جۇپار ءيىسى اڭقىپ تۇر ەكەن. باكىش قۇرداسىنا الماتىدا كوپ
بولا الماعان مۇڭىن ايتىپ، ءبىرازدان سوڭ، ۇيىنە قايتىپ كەلدى..
كەشكى ءشاي ۇستىندە باكىش شەشەسىنەن :
-اپا ، اۋىلداعىلاردىڭ ءبارى الماتىعا بارىپ كەلگەن بە ؟،
ءبارىنىڭ ۇيندە اپورتتىڭ جۇپار ءيىسى اڭقىپ تۇر -دەيدى. شەشەسى
كۇلىپ،:
–بالام اۋ، مانا سەن ۇيىقتاپ جاتقاندا وسى اۋىلدىڭ
ايەلدەرى كەلىپ:
–بالاڭ الماتىدان كەلىپتى ، قۇتتى بولسىن!" دەپ جانىمدى
شىر پىر قىلعان جوق پا! سوسىن بارلىعىنادا سەن اكەلگەن
المالاردى تاراتىپ بەرگەنمىن! -دەگەندە، باكىش بالا سوعان
شىن جۇرەگىمەن قۋاندى.

–دۇرىس ىستەگەنسىڭ، اپا! جاڭا عانا كلاستاستارىمنىڭ ۇيلەرىنە
كىرىپ شىقسام ، ءبارىنىڭ ۇيىنەن اپورتتىڭ جۇپار ءيىسى اڭقىپ
تۇردى- دەگەن الماتىدان وقۋعا تۇسە الماي كەلگەن باكىش بالا.
جۇمات انەسۇلى، اقىن، جازۋشى، ارداگەر
جۋرناليست

Related Articles

  • اتتىعا جول، اۋىزدىعا ءسوز بەرمەگەن تۇرىم باتىر

    ءار داۋىردە حالىقتىڭ پانا تۇتار، قورمال سانار قۇرمەتتى ازاماتتارى بولادى، سولاردىڭ ءبىرى زامانى اتتىعا جول، اۋىزدىعا ءسوز بەرمەيتىن، باتىرلىعىمەن حالقى جاقتا تۇرىپ، مىناۋ ورتاسى مەن مەكەنىن قورعاۋ جولىندا سىرت جاۋعا سەس بولىپ كەلگەن تۇرىم باتىردى تۋعان حالقى ماڭگى ۇماتپايدى. تۇرىم بالا كۇنىنەن بالۋاندىعىمەن، قامشىگەرلىگىمەن اتى شىققان، ەسەيىپ ات جالىن تارتىپ مىنە كوز الارتقان جاۋلارىنىڭ بەتىن قايتارىپ كوزگە تۇسكەندىكتەن «بۇل وڭىردە تۇرىم بار» دەپ سىرت جاۋلار اتتاپ باسپايتىن بولعان. تۇرىم ءومىرىنىڭ سوڭىندا زيراتىن قازىپ، قابىرىن تۇرعىزىپ قويىپ قاجىلىق ساپارعا اتتانىپ، قايتارىندا بۇگىنگى سەمەي ءوڭىرى ماڭىنا كەلگەندە تۇيىقسىز دۇنيە سالىپ، جول جولداستارى سۇيەكتە بۇزباي سارتەرەكتەگى ءوزى ازىرلەپ كەتكەن قابىرعا جەتكىزىپ، ەل، جۇرتىنا تابىس ەتىدى. يتەلى رۋىنىڭ ءبىر مۇنشا اتاسى اجى گۇڭ بولىپ

  • «سەن ەسىركە، تىنىش ۇيىقتات، باق سوزىمە!» /اباي/

    «سەن ەسىركە، تىنىش ۇيىقتات، باق سوزىمە!» /اباي/

    ءبىزدىڭ قازاقتا «مالعا دوستىڭ مالدان باسقا مۇڭى جوق» – «مالدان بوعى عانا بوتەن» تالاي جارىمەس ابايدىڭ اتىنا نەشە ءتۇرلى ءسوز ايتقان. ونىڭ ىشىندە ساۋداگەر عانا ەمەس، ءوزىن ء“سوز ۇستاعان”، “ەل ۇستاعان” سانايتىندار دا بولدى. بۇلارعا ابايدىڭ ءوزى جاۋاپ بەرىپ كەتكەن: «تىنىش ۇيىقتات، سەن ەسىركە، باق سوزىمە!». ال، اناۋ جىگىت «مالدىڭ بۋىمەن» نەگىزگى ويىن دۇرىس جەتكىزە الماعان سياقتى. ول، «قۇنەكەڭ مالىن شىعىنداپ، ابايدى وقىتىپ، جاعداي جاساماعاندا قالاي بولار ەدى… ءبىز دە سول قۇنەكەڭ سياقتىمىز…» دەگەندى ايتپاقشى بولدى – اۋ دەيمىن… قۇنەكەڭ قايدا، سەن قايدا… «قۋاتى كۇشتى نۇرلى ءسوز، قۋاتىن بىلگەن ابايلار…» – دەيدى اباي. ءسوزدىڭ قۋاتىن بىلمەگەن وتە قيىن، كۇيىپ قالۋىڭ مۇمكىن… وسى ارادا بريتانيانىڭ پرەمەر – ءمينيسترى بولعان بەندجامين ديزراەليدىڭ

  • مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى

    مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى

    جەكە ارحيۆىمنەن تابىلعان قۇندى مۇراعات «مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى) بۇل ولەڭدى 1980 – جىلى ءور التايدىڭ كوكتوعاي اۋدانىنا قاراستى دۇرە اۋىلىندا 61 جاستاعى قاۋان ورىنباسارۇلى دەگەن اقساقال ايتقانىنان جەكە ارحيۆىمدە ساقتالىپ قالعانىنان تاۋىپ وقىرمانمەن ءبولىسىپ وتىرمىن. اي، قۇداي – اۋ، اققا جاق، ءوزىڭى ايان مەن ناقاق. اقيقات دەگەن جولىڭنىن، ابىرويىڭدى اشپا حاق. اياتبەنەن قادىسقا، اللا نيەت اق ىسكە. جان الماسام جوق ەدى-اۋ، جازا تارتسىن دەگەن باق. مەنى سوتتاپ بايلاتىپ، زىعىرداندى قايناتىپ. ماسايراسىن ءماز بولىپ، قيناعاندى ءوزىڭ تاپ جاقىن جەردەن جاۋ شىعىپ، ماقۇل ىستەن داۋ شىعىپ. دۇشپان ءۇستاپ قولىمنان، يتتەر تىستەپ تونىمنان. جامان توسۋ بولعان شاق، تۇتقىن بولىپ تارىعىپ، جالعىز جاتىپ زارىعىپ، اشۋ قىسىپ ويدى الىپ، دەرت ءجايىلىپ بويدى

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

    مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

     سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz سايتتارىنان الىندى. اتا زاڭ جوباسىنىڭ تالقىسى قازاقستانداعى ەڭ سەزىمتال، ەڭ ۇزاق تالقىلانىپ كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءبىرى — مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ناقتى مارتەبەسى. كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل دەپ جازىلعانىنا وتىز جىلدان استى. الايدا قوعامداعى شىنايى سۇراق ءالى دە اشىق: قازاق ءتىلى — باسقارۋدىڭ ءتىلى مە، الدە سيمۆولدىق مارتەبەدەگى ءتىل مە؟ ءتىل ماسەلەسى نەلىكتەن شەشىلمەي كەلەدى؟ سەبەبى ءبىز ۇزاق ۋاقىت بويى تىلگە: – مادەني قۇندىلىق رەتىندە عانا قاراپ كەلدىك; – ونى مەملەكەتتىك باسقارۋ ءتىلى رەتىندە ناقتى بەكىتپەدىك. ناتيجەسىندە: – كونستيتۋتسيادا ءبىر ءماتىن، – تاجىريبەدە باسقا جاعداي قالىپتاستى. بۇل قايشىلىق ءتىلدىڭ ەمەس، كونستيتۋتسيالىق ايقىندىقتىڭ السىزدىگىنەن تۋىندادى. 9-باپتاعى باستى ءتۇيىن جوبا بويىنشا: 1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق ءتىلى. 2. مەملەكەتتىك ۇيىمداردا

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: