|  | 

Ädebi älem

APORTTIÑ JWPAR IİSİ(Äñgime, bolğan oqiğanıñ izimen)

Jwmat ÄNESWLI
Almatı qalası küni qarsañına oray

b5de8538f9cbeb554ea97fb1bde
Osıdan elu jılday bwrın bolğan oqiğa. 65-jıldarı
Qostanay oblısınan Bäkiş degen bala Almatığa oquğa tüsuge
attanadı. Poezğa minip, Almatı vokzalınan tüsedi. Bala
taksige otırıp, baratın ädresin aytadı. Taksişi balamen
anau Aqsayğa deyin barıp, qazirgi Äl Farabi köşesimen
zuıldatıp kele jatadı. Ol kezde Farabi köşesiniñ arğı beti
Aqsaydan osı küngi Dostıq köşesine deyin «Gornıy gigant»
sovhozınıñ alma bağı. Balanıñ közi jol boyyında samsağan
qızıl almalardı körip, auzınan silekeyi ağadı. Bala Bäkiş
taksistke :
– Ağa anau alma ağaştarınan bir eki alma alsam bola ma ?
Tasişi maşinesin toqtatıp,:
–Boladı- deydi. Bala sekirip barıp, ağaştan bir eki almanı
jwlıp alıp taksige otıradı. Ülken eki qızıl alma balanıñ
eki alaqanına äreñ siıp twr. Bäkiş bala soğan tañ qalıp :
–Ağa, mına almalardıñ bireui bir obedke jarağanday ğoy!-
deydi. Taksist öziniñ qaltasınan bergendey qopayıp :
–Iä, bwl Almatınıñ ataqtı aportı- deydi.
Sonımen bwlar balanıñ izdegen ädresine keledi.. Taksişi
– Jiırma som töleysiñ -deydi Bala oğan tañğalıp:
–Ağa, bizdiñ auılda on somğa qırıq bolke nan alıp, qırıq
kün kün köredi. Siz menen jiırma som alıp, seksen kün
körgiñiz kele me! Biz bir sağat qana jürdik qoy -depti. Taksişi
balanıñ alğırlığına tänti bop,:
–Jaraydı, on som berseñ boladı, benzin köp ketti- degen
eken.
Sonımen ne kerek, Bäkiş bala Kaz Pige dokument tapsırıp,
soñında ötpey qaladı. Sosın Bäkiş auılğa qwr qol
qaytpayın dep, bazarğa barıp on şelek satıp alıp, bayağı
taksist körsetken Alma bağına kelip, jayğasıp jürip, on

şelek ılği qıp qızıl, iri aport almaların jinap aladı.
"Endi boladı au" dey bergende balanıñ üstinen baqşanıñ
küzetşisi şığa keledi
-Iä, bala, mwnıñ ne? Bwl sovhozdıñ baqşası ğoy -deydi.
Bäkiş bala sasıp qalıp, ana kisige:
–Ağa bizdiñ auılda mwnday alma bolmağasın, şeşemdi bir
quantayın dep edim…
–Qay jaqtansıñ?
–Qostanay jaqtan, bizdiñ auılda mwnday alma öspeydi.
-Soltüstikte mwnday aport öspeydi ğoy. Jaraydı, biraz
eñbektengen ekensiñ, äri alıstan kelgen ekensiñ, bir şelegiñdi
tasta da, qalğanın alıp jüre ber -dep küzetşi rwqsat beripti.
Bäkiş bala sol quanğannan , jelpinip otırıp, toğız şelek
aportpen auılına jetedi.
Bäkiş bala joldan şarşağasın , üyde biraz tınığıp,
jatqan. «Balañ aman sau Almatıdan kelipti., bazarlıq äkelip
pe?" dep swrap jatqan körşi äyelderdiñ dauıstarın emis emis
estigen. Keşke qaray Almatınıñ jañalığın aytayın dep,
Bäkiş qwrdastarınıñ üyin aralaudı bastağan. Oyında
eşteñe joq, Bäkiş bir qwrdasınıñ üyine kirgen bette
aporttıñ jwpar iisi mwrnına bwrq ete qaldı. "Apırau,
bwlarda Almatığa barıp kelgen be?" degen oy kelgende
qoyğan Bäkişke. Sosın sol üydegi qwrdasına Almatıda oquğa
tüspey qalğanın aytıp şığıp ketti. Bäkiş ayañdap otırıp,
ekinşi klastasınıñ üyine kirgen. Bäkiş "Apırau, mwnda da
almanıñ iisi bwrqırap twr ğoy!" dep iştey tañğalğan. .Sodan
Bäkiş tağı bir klastasınıñ üyne kirse, mwnda da aporttıñ
jwpar iisi añqıp twr eken. Bäkiş qwrdasına Almatıda köp
bola almağan mwñın aytıp, birazdan soñ, wyine qaytıp keldi..
Keşki şäy üstinde Bäkiş şeşesinen :
-Apa , auıldağılardıñ bäri Almatığa barıp kelgen be ?,
bäriniñ üynde aporttıñ jwpar iisi añqıp twr -deydi. Şeşesi
külip,:
–Balam au, mana sen wyıqtap jatqanda osı auıldıñ
äyelderi kelip:
–Balañ Almatıdan kelipti , qwttı bolsın!" dep janımdı
şır pır qılğan joq pa! Sosın barlığınada sen äkelgen
almalardı taratıp bergenmin! -degende, Bäkiş bala soğan
şın jüregimen quandı.

–Dwrıs istegensiñ, apa! Jaña ğana klastastarımnıñ üylerine
kirip şıqsam , bäriniñ üyinen APORTTIÑ JWPAR IİSİ añqıp
twrdı- degen Almatıdan oquğa tüse almay kelgen Bäkiş bala.
JWMAT ÄNESÜLI, AQIN, JAZUŞI, ARDAGER
JURNALIST

Related Articles

  • Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ

  • Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

    Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

     Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda

  • Ateister men täñirşilderge mıñ alğıs! 

    Ateister men täñirşilderge mıñ alğıs! 

    Eldes Orda Suret: Avtordıñ jeke arhivinen alındı. Qazaq qoğamında jaña intellektualdıq kezeñ tuıp keledi. Birinşi, qazirgi qazaq qoğamında senim mäselesine qatıstı pikirtalastardıñ küşeyui kezdeysoq qwbılıs emes. Bwl degeniñiz äleumettik jelilerdiñ, aşıq aqparattıq keñistiktiñ jäne jahandıq intellektualdıq ağımdardıñ ıqpalımen qalıptasqan jaña qoğamdıq oylau formasınıñ körinisi. Ateistik közqarastardıñ aşıq aytıluı, täñirşildik ideyalardıñ qayta jañğıruı jäne dästürli dini orta arasındağı pikir qaqtığısı ziyalı ortada alañdauşılıq tudırğanımen, şın mäninde bwl qwbılıs qoğamnıñ ruhani älsireuin emes, sanalı izdeniske bet bwrğanın körsetedi. Ekinşi, wzaq uaqıt boyı qazaq qoğamındağı dini diskurs negizinen MONOLOGTIQsipatta boldı. Uağız aytıldı, al tıñdauşı tarap onı talqılausız qabıldauğa tiis edi. Swraq qoyu kümänmen, kümän älsiz imanmen teñestirildi. Mwnday ortada senim däleldeudi emes, qaytalaudı talap etti. Ğılımi

  • Oljas Süleymenov. Men bilem!.. 

    Oljas Süleymenov. Men bilem!.. 

    Serik Erğali Suretter: madeniportal.kz jäne S.Erğali mwrağattarınan alındı. «YA znayu!..» kitabınan üzindi-audarma. OSIRIS ZAÑI I Biz adamzat tarihın öte naşar bilemiz. XIX ğasırdıñ basında Napoleon älemge Mısırdı aştı, al ğalımdar bwl eldiñ qirandıların zerttep, onıñ şamamen b.z.d. III mıñjıldıqqa tiesili ekenin anıqtadı. Sol kezde adamzat tarihı tağı da qos mıñjıldıqqa tereñdey tüsti. Birneşe mıñjıldıq bwrın (men bilem) adamzat (nemese onıñ keybir böligi) tañbalı jazudı qoldanıp, jazıp jürgen. Bwl bilimderdi qalpına keltiru arqılı biz XX ğasırdıñ basında jasandı türde üzilgen tilimizdiñ tarihına qatıstı qoljeter şındıqtı qayta tanuımızğa tura keldi. 1926 jılı Bakude ötken alğaşqı türkologiyalıq kongresten keyin türkologiya ğılım retinde qalıptasa almadı… …2018 jılı Nazarbaev meni äñgimelesu üşin Aqordağa şaqırdı. Ülken üsteldiñ basında

  • Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı»

    Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı»

    Bwl Dağandel, Baqanas ölkesinen şıqqan bi Üysinbay Janwzaqwlı haqında qwrastırılıp jazılğan kitap. Tıñ tolıqtırılğan eñbekte bolıs Äldeke Küsenwlı, Dağandeli bolısınıñ basşıları men bilerimen qatar Äbdirahman Älimhanwlı Jünisov sındı aytulı twlğalar jaylı äñgime qozğalğan. Olardıñ el aldındağı eñbekteri, bilik, kesim – şeşimderi, halıq auzında qalğan qanattı sözderi men ömir joldarı, ata – tek şejiresi qamtılğan. Sonımen qatar mwrağat derekterindegi mälimetter keltirilgen. Kitapqa esimi engen erlerdiñ zamanı, üzeñgiles serikteri turalı jazılğan key maqalalar, jır –dastandar, üzindiler engen. Kitap qalıñ oqırman qauımğa arnalğan. Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı», - Jebe baspası, Şımkent qalası.134 bet tolıq nwsqasın tömendegi silteme arqılı oqi alasız. Üysinbay kitap kerey.kz

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: