|  | 

Ädebi älem

APORTTIÑ JWPAR IİSİ(Äñgime, bolğan oqiğanıñ izimen)

Jwmat ÄNESWLI
Almatı qalası küni qarsañına oray

b5de8538f9cbeb554ea97fb1bde
Osıdan elu jılday bwrın bolğan oqiğa. 65-jıldarı
Qostanay oblısınan Bäkiş degen bala Almatığa oquğa tüsuge
attanadı. Poezğa minip, Almatı vokzalınan tüsedi. Bala
taksige otırıp, baratın ädresin aytadı. Taksişi balamen
anau Aqsayğa deyin barıp, qazirgi Äl Farabi köşesimen
zuıldatıp kele jatadı. Ol kezde Farabi köşesiniñ arğı beti
Aqsaydan osı küngi Dostıq köşesine deyin «Gornıy gigant»
sovhozınıñ alma bağı. Balanıñ közi jol boyyında samsağan
qızıl almalardı körip, auzınan silekeyi ağadı. Bala Bäkiş
taksistke :
– Ağa anau alma ağaştarınan bir eki alma alsam bola ma ?
Tasişi maşinesin toqtatıp,:
–Boladı- deydi. Bala sekirip barıp, ağaştan bir eki almanı
jwlıp alıp taksige otıradı. Ülken eki qızıl alma balanıñ
eki alaqanına äreñ siıp twr. Bäkiş bala soğan tañ qalıp :
–Ağa, mına almalardıñ bireui bir obedke jarağanday ğoy!-
deydi. Taksist öziniñ qaltasınan bergendey qopayıp :
–Iä, bwl Almatınıñ ataqtı aportı- deydi.
Sonımen bwlar balanıñ izdegen ädresine keledi.. Taksişi
– Jiırma som töleysiñ -deydi Bala oğan tañğalıp:
–Ağa, bizdiñ auılda on somğa qırıq bolke nan alıp, qırıq
kün kün köredi. Siz menen jiırma som alıp, seksen kün
körgiñiz kele me! Biz bir sağat qana jürdik qoy -depti. Taksişi
balanıñ alğırlığına tänti bop,:
–Jaraydı, on som berseñ boladı, benzin köp ketti- degen
eken.
Sonımen ne kerek, Bäkiş bala Kaz Pige dokument tapsırıp,
soñında ötpey qaladı. Sosın Bäkiş auılğa qwr qol
qaytpayın dep, bazarğa barıp on şelek satıp alıp, bayağı
taksist körsetken Alma bağına kelip, jayğasıp jürip, on

şelek ılği qıp qızıl, iri aport almaların jinap aladı.
"Endi boladı au" dey bergende balanıñ üstinen baqşanıñ
küzetşisi şığa keledi
-Iä, bala, mwnıñ ne? Bwl sovhozdıñ baqşası ğoy -deydi.
Bäkiş bala sasıp qalıp, ana kisige:
–Ağa bizdiñ auılda mwnday alma bolmağasın, şeşemdi bir
quantayın dep edim…
–Qay jaqtansıñ?
–Qostanay jaqtan, bizdiñ auılda mwnday alma öspeydi.
-Soltüstikte mwnday aport öspeydi ğoy. Jaraydı, biraz
eñbektengen ekensiñ, äri alıstan kelgen ekensiñ, bir şelegiñdi
tasta da, qalğanın alıp jüre ber -dep küzetşi rwqsat beripti.
Bäkiş bala sol quanğannan , jelpinip otırıp, toğız şelek
aportpen auılına jetedi.
Bäkiş bala joldan şarşağasın , üyde biraz tınığıp,
jatqan. «Balañ aman sau Almatıdan kelipti., bazarlıq äkelip
pe?" dep swrap jatqan körşi äyelderdiñ dauıstarın emis emis
estigen. Keşke qaray Almatınıñ jañalığın aytayın dep,
Bäkiş qwrdastarınıñ üyin aralaudı bastağan. Oyında
eşteñe joq, Bäkiş bir qwrdasınıñ üyine kirgen bette
aporttıñ jwpar iisi mwrnına bwrq ete qaldı. "Apırau,
bwlarda Almatığa barıp kelgen be?" degen oy kelgende
qoyğan Bäkişke. Sosın sol üydegi qwrdasına Almatıda oquğa
tüspey qalğanın aytıp şığıp ketti. Bäkiş ayañdap otırıp,
ekinşi klastasınıñ üyine kirgen. Bäkiş "Apırau, mwnda da
almanıñ iisi bwrqırap twr ğoy!" dep iştey tañğalğan. .Sodan
Bäkiş tağı bir klastasınıñ üyne kirse, mwnda da aporttıñ
jwpar iisi añqıp twr eken. Bäkiş qwrdasına Almatıda köp
bola almağan mwñın aytıp, birazdan soñ, wyine qaytıp keldi..
Keşki şäy üstinde Bäkiş şeşesinen :
-Apa , auıldağılardıñ bäri Almatığa barıp kelgen be ?,
bäriniñ üynde aporttıñ jwpar iisi añqıp twr -deydi. Şeşesi
külip,:
–Balam au, mana sen wyıqtap jatqanda osı auıldıñ
äyelderi kelip:
–Balañ Almatıdan kelipti , qwttı bolsın!" dep janımdı
şır pır qılğan joq pa! Sosın barlığınada sen äkelgen
almalardı taratıp bergenmin! -degende, Bäkiş bala soğan
şın jüregimen quandı.

–Dwrıs istegensiñ, apa! Jaña ğana klastastarımnıñ üylerine
kirip şıqsam , bäriniñ üyinen APORTTIÑ JWPAR IİSİ añqıp
twrdı- degen Almatıdan oquğa tüse almay kelgen Bäkiş bala.
JWMAT ÄNESÜLI, AQIN, JAZUŞI, ARDAGER
JURNALIST

Related Articles

  • Attığa jol, auızdığa söz bermegen Twrım batır

    Är däuirde halıqtıñ pana twtar, qormal sanar qwrmetti azamattarı boladı, solardıñ biri zamanı Attığa jol, auızdığa söz bermeytin, batırlığımen halqı jaqta twrıp, mınau ortası men mekenin qorğau jolında sırt jauğa ses bolıp kelgen Twrım batırdı tuğan halqı mäñgi wmatpaydı. Twrım bala küninen baluandığımen, qamşıgerligimen atı şıqqan, eseyip at jalın tartıp mine köz alartqan jaularınıñ betin qaytarıp közge tüskendikten «bwl öñirde Twrım bar» dep sırt jaular attap baspaytın bolğan. Twrım ömiriniñ soñında ziratın qazıp, qabırın twrğızıp qoyıp qajılıq saparğa attanıp, qaytarında bügingi Semey öñiri mañına kelgende twyıqsız dünie salıp, jol joldastarı süyekte bwzbay Sarterektegi özi äzirlep ketken qabırğa jetkizip, el, jwrtına tabıs etidi. Iteli ruınıñ bir mwnşa atası Ajı güñ bolıp

  • «Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

    «Sen esirke, tınış wyıqtat, baq sözime!» /ABAY/

    Bizdiñ qazaqta «malğa dostıñ maldan basqa mwñı joq» – «maldan boğı ğana böten» talay jarımes Abaydıñ atına neşe türli söz aytqan. Onıñ işinde saudager ğana emes, özin “söz wstağan”, “el wstağan” sanaytındar da boldı. Bwlarğa Abaydıñ özi jauap berip ketken: «Tınış wyıqtat, sen esirke, baq sözime!». Al, anau jigit «maldıñ buımen» negizgi oyın dwrıs jetkize almağan siyaqtı. Ol, «Qwnekeñ malın şığındap, Abaydı oqıtıp, jağday jasamağanda qalay bolar edi… Biz de sol Qwnekeñ siyaqtımız…» degendi aytpaqşı boldı – au deymin… Qwnekeñ qayda, sen qayda… «Quatı küşti nwrlı söz, Quatın bilgen abaylar…» – deydi Abay. Sözdiñ quatın bilmegen öte qiın, küyip qaluıñ mümkin… Osı arada Britaniyanıñ Prem'er – ministri bolğan Bendjamin Dizraelidiñ

  • Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

    Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi

    Jeke arhivimnen tabılğan qwndı mwrağat «Mırjaqıp Dulatov türmede jatqanda jazğan öleñi) Bwl öleñdi 1980 – jılı Ör Altaydıñ Köktoğay audanına qarastı Düre auılında 61 jastağı Qauan Orınbasarwlı degen aqsaqal aytqanınan jeke arhivimde saqtalıp qalğanınan tauıp oqırmanmen bölisip otırmın. Ay, qwday – au, aqqa jaq, Öziñi ayan men naqaq. Aqiqat degen jolıñnın, Abıroyıñdı aşpa haq. Ayatbenen qadısqa, Alla niet aq iske. Jan almasam joq edi-au, Jaza tartsın degen baq. Meni sottap baylatıp, Zığırdandı qaynatıp. Masayrasın mäz bolıp, Qinağandı öziñ tap Jaqın jerden jau şığıp, Maqül isten dau şığıp. Dwşpan üstap qolımnan, Itter tistep tonımnan. Jaman tosu bolğan şaq, Tütqın bolıp tarığıp, Jalğız jatıp zarığıp, Aşu qısıp oydı alıp, Dert jäyilip boydı

  • Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Qazaq etnogeneziniñ dağdarısı ham jaña koncepciya

    Arma ağayın! Şağın saraptama Birinşi, qazaq etnogeneziniñ dağdarısı kele jatır. Dağdarısqa qarsı qazaq etnogeneziniñ jaña koncepciyasınıñ jasalmauı alañdatadı. Biz qazir 18 ğasırlardağı qazaq han-swltandarı qabıldağan etnogenezdik koncepciyasımen äli ömir sürip kele jatırmız. Odan keyingi üş ğasırda kolonizaciyalıq kiriptarlıq etnogenezdik jaña koncepciyanı qabıldauğa häm transformaciyalauğa mwrsat bermedi. Qoldanıstağı qazaq şejiresin aşıp qarañız, rular şejiresiniñ koncepciyası 18 ğasırlarda qabıldanğan mizamğa säykes keledi. Tipti şejiredegi atalıq rular sol ğasırdağı qandayda bir tarihi twlğadan (batırdan) bastau aladı nemese şejiredegi atı atalatın rular 18- ğasırğa barıp toqtaydı, arı qaray üzik-üzik. Bwl 18- ğasırdağı jaugerşilik zamannıñ talabına say swrıptalğan qazaq etnogeneziniñ körinisi edi. YAğni qazaq şejiresiniñ koncepciyası qazaq etnogeneziniñ modelin qalıptadı. Ekinşi, sayasi jäne mädeni şeşimderdiñ

  • Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

    Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

     Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: