|  |  |  | 

كوز قاراس ساياسات شوۋ-بيزنيس

وتىرىك اكادەميكتەردىڭ ءوز ەركىمەن كەتىپ قالۋىنا ءۇش كۇن بەرسە جەتەدى

93_bigباستى قاتىرماي ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىن قايتا اشۋ كەرەك تە، بۇكىل عىلىمي ينستيتۋتتاردى سوعان بەرىپ، ديرەكتورىن عالىمداردىڭ وزدەرى سايلايتىن ەتۋ قاجەت. وتىرىك اكادەميكتەردىڭ ءوز ەركىمەن كەتىپ قالۋىنا ءۇش كۇن بەرسە جەتەدى.
اۋىل اكىمىن سايلاۋ كەرەك دەسە “ويباي، سەپاراتيزم پايدا بولۋى مۇمكىن” دەيدى.
وقۋدىڭ تۇبىنە جەتكەن عالىمدارعا ءوز ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورلارىن سايلاۋعا نەگە مۇمكىندىك بەرىلمەيدى؟ ونى نەگە مينيسترلىكتە وتىرعان كوميتەت-ساميتەتتىڭ شەنەۋنىكتەرى تاعايىنداۋى ءتيىس؟ شەنەۋنىك ارالاسقان جەر وڭبايدى.
قازىر مەملەكەتتىڭ عىلىمعا بولەتىن اقشاسى جالپى ىشكى ءونىمنىڭ ءبىر پايىزىنا دا جەتپەيدى. سونى ءۇش پايىز قىلسىن دا اكادەمياعا، عالىمداردىڭ وزىنە بەرسىن. ءارى قاراي بيلىك عىلىم شارۋاسىنا ارالاسپاسىن. عىلىم بيلىكتەن تاۋەلسىز بولعاندا عانا داميدى. اكادەميا پرەزيدەنتى تەك قازاقستان پرەزيدەنتىنە عانا باعىنىشتى بولسىن.
قازىر نە؟ عىلىمي ينستيتۋت باسشىلارىنىڭ كۇنى توپاس شەنەۋنىكتەردىڭ قاس-قاباعىن اڭدۋمەن وتەدى. الگى شەنەۋنىكتەر ءوزى سياقتى بىرەۋدى ديرەكتور قىلسا، ينستيتۋتىڭ قۇرىدى دەي بەر. سولاي سورلاپ قالعان ينستيتۋتتار بار. ول ديرەكتوردىڭ اق دەگەنى العىس، قارا دەگەنى قارعىس. ونىمەن قويماي ورتا مەكتەپ وقۋلىعىنىڭ بارىنە اۆتور بولىپ (بەساسپاپ ەپتەيالمايت(( قىرۋار اقشا الىپ، بالالارىمىزدى ساۋاتسىز قىلىپ جاتقان ديرەكتورلار دا بار. ۇيالسا قايتەدى؟
عىلىممەن اينالىسادى دەگەن عالىمدار ينستيتۋتتا ازعانتاي اقشامەن امالداپ، جوعارى وقۋ ورىنا زىر جۇگىرىپ، ناپاقا تاۋىپ ءجۇر. عىلىمي زەرتتەۋشى توق بولۋى كەرەك. اش عالىم جالتاق بولادى، ديرەكتور، رەكتور نە ايتسا سونى ىستەيدى. ءوزى سياقتى جالتاق، جاعىمپاز ستۋدەنتتەر ازىرلەپ شىعادى. جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ رەكتورلارى قۇداي ەمەس، قۇدايدان بىلاي دا ەمەس. بۇلار وقۋ ورىندارى ەمەس، بار بولعانى رەكتورلاردىڭ بيزنەستەرى عانا. ەرىككەن رەكتورلار افريكاعا بارىپ، ارىستان اۋلايتىن دەڭگەيگە جەتكەن.
بۇكىل جوعارى وقۋ ورىندارىن دا مينيسترلىكتەن قارجىلاندىرماي، جەكەگە جىبەرە سالۋ كەرەك، ونسىز دا اركىمنىڭ قالتاسىندا جۇرگەن نارسە، ءوز كۇندەرىن وزدەرى كورسىن، تاراسا تاراپ كەتسىن. ءبىلىم مينيسترلىگى ورتا مەكتەپتەرمەن عانا اينالىسسا جەتەدى. اناۋ اسحات بۇگىن ءبىرىنشى سىنىپتىڭ، ەرتەڭ اكادەميكتىڭ ماسەلەسىمەن شۇعىلدانىپ وتىرادى. اسحاتتىڭ باسى التىن بولسا دا ونىڭ بارىنە بىردەي جەتپەيدى. وسى مينيسترلىككە قارايتىن ءبىلىم بىردەڭەسى، ءبىلىم سىردەڭەسى دەگەن قاپتاعان پارازيت مەكەمەلەردى جەدەل جاۋىپ، ءبىلىم سالاسىن اقشا كوزىنە اينالدىرعان وتىرىك وليمپيادالاردى دەرەۋ توقتاتىپ، وقۋلىقتى ۇزدىك مۇعالىمدەرگە قاراپايىم، تۇسىنىكتى تىلدە جازدىرتۋ كەرەك، بولدى.

اسىلحان ماماشۇلى

Related Articles

  • قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    Zhalgas Yertay قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق. ول حالىقتىڭ ىشكى كۇشى مەن بيلىكتىڭ ساياسي ەركىنە قارايلاپ تۇر ەرتەرەكتەن باستايىق. باياعىدا قازاقتىڭ باستى پروبلەماسى سانىندا ەدى، ول راس. قازاقتار ءوز جەرىندە ازشىلىققا اينالعان-دى. ال قالادا قازاقشا ەستۋ قيىن بولاتىن. مەكتەپتەردە، ۋنيۆەرسيتەتتەردە، مەملەكەتتىك باسقارۋدا، بيزنەستە قازاق ءتىلى شەتتەتىلدى. سول كەزدە قازاق ءتىلىنىڭ تاعدىرى دەموگرافياعا تاۋەلدى ەدى. بۇل لوگيكا ۇزاق ۋاقىت دۇرىس سانالعان. بىراق بۇگىنگى قازاقستانعا قاراساق، جاعداي وزگەردى. قازاقتار كوپشىلىككە اينالدى. قازاق ءتىلىن تۇسىنەتىندەر مەن سويلەيتىندەر سانى بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەڭگەيگە جەتتى. قازاق مەكتەبىنە باراتىن بالالاردىڭ سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. قازاق ءتىلى كۇندەلىكتى ءومىردىڭ نەگىزگى تىلىنە اينالدى. بىراق نەگە ءتىل ماسەلەسى ءالى وزەكتى بولىپ تۇر؟ ماسەلە سانعا ەمەس، ساناعا

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان ارعى بەتتىڭ كورنەكى تۇلعالارى مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى

    ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان ارعى بەتتىڭ كورنەكى تۇلعالارى مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى

    ارما الەۋمەت! 31 مامىر ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى. وسىعان بايلانىستى ىرگەلەس ەلدەردە سونىڭ ىشىندە شىعىس تۇركىستان وڭىرىندە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان شىڭجاڭ قازاقتارىنىڭ ساياسي، الەۋمەتتىك ءھام مادەني تاريحىن تانىپ ءبىلىپ جۇرگەنىمىز ارتىق بولماس. الدىمەن سۋرەتتەرگە تۇسىنىكتەمە: ءبىرىنشى سۋرەت: شىڭجاڭ ولكەسىندە 1934-44 جىلدارى ولكە گۋبەرناتورى بولعان شەن شيتسايدىڭ (盛世才) بەينەسى. ەكىنشى سۋرەت: تايۆان تايپەيدەگى شەن شيتسايدىڭ مازارى. 2024 جىلى ارنايى ىزدەپ تاۋىپ باسىنا بارعانداعى ەستەلىك. ول تۋرالى ەستەلىكتى كەيىن وقيسىزدار. ءۇشىنشى سۋرەت: شىڭجاڭ ولكەسى قۇمىل ايماعىنىڭ ايماق گۋبەرناتورى بولعان جولبارىس بەگ-ءتىڭ مازارى. تايۆان تايپەي قالاسىنداعى مۇسىلماندار زيراتىندا جەرلەنگەن. 2024 جىلى ارنايى ىزدەپ تاۋىپ باسىنا بارىپ قايتتىم. ءتورتىنشى سۋرەت: 1944 جىلى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسشىلەرى قۇلجا قالاسىن ازات قىلعان سوڭ قالا

  • عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاق رۋحانياتىندا ەرەكشە باسىلىمدار بولدى. اتاپ ايتساق، اتىراۋ شارىندە شىققان «التىن وردا» گازەتى بولسا، ودان كەيىنگىسى الماتى قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «جاس قازاق»، سونداي-اق «شەتەل ادەبيەتى» سىندى گازەتتەر ەدى. «التىن وردا» گازەتىنە مەيىرحان اقداۋلەتۇلى، ال قالعان ەكەۋىنە تالعات ەشەن مەن ارداق نۇرعازى ىسپەتتى قازاقتىڭ ينتەللەكتۋال ازاماتتارى باس رەداكتور بولعان ەدى. ءبارى  دە ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم، عاجايىپ اقىندار. باز بىرەۋلەردىڭ: «جۋرناليست بولماسا، اقىن ەشقاشان جارىتىپ گازەت شىعارا المايدى»، – دەگەن سىپسىڭ سوزدەرىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىپ، الگى اپەرباقان تۇسىنىكتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن دە وسى تالانتتى قالامگەرلەر بولدى.  «ادەبيەت پورتالى» «ۋاقىت پەن كەڭىستىك…» ايدارىمەن  تەك اتالعان وسى باسىلىمدار عانا ەمەس، جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن نەبىر جىلىكتى جازبالار مەن تانىمدىق

  • ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا ء«ان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    ناۋرىز مەرەكەسى قۇرمەتىنە پانفيلوۆ كوشەسىندەگى ساحنادا «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى ءداستۇرلى ونەردە جۇرگەن جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءان كەشى ءوتتى.

    بۇگىن الماتى قالاسى اكىمدىگى مادەنيەت باسقارماسىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن پانفيلوۆ كوشەسى بويىنداعى ساحنادا ناۋرىز مەرەكەسىنە ارنالعان «ءان قاناتىنداعى ناۋرىز» اتتى جاس ورىنداۋشىلاردىڭ ءداستۇرلى ءان كەشى جوعارى دەڭگەيدە ءوتتى. الماتى قالاسى حح عاسىردىڭ 30-جىلدارىنان باستاپ ۇلت مادەنيەتىنىڭ ۇيىتقىسى، ورداسى قىزمەتىن اتقارىپ كەلەدى. ءداستۇرلى ونەردىڭ ءىرى وكىلدەرى، زەرتتەۋشىلەرى وسى قالادا تۇرىپ، ەڭبەك ەتتى. قازىر دە پروفەسسيونالدىق تيپتەگى ءداستۇرلى مۋزىكانىڭ ەڭ ءىرى وشاعى – الماتى. مۇندا ەتنومۋزىكانىڭ بەلگىلى قايراتكەرلەرى، ءداستۇرلى دومبىراشى، قوبىزشى، سىبىزعىشى، ءانشى-تەرمەشىلەر ازىرلەيتىن ارناۋلى ورتا جانە جوعارى وقۋ ورىندارى، ونەر ۇجىمدارى شوعىرلانعان. قازاق كونە مۋزىكا اسپاپتارىنىڭ جەر بەتىندەگى جالعىز مۋزەيى مەن ەلىمىزدەگى جالعىز ءداستۇرلى ونەر تەاترى دا وسىندا. سوڭعى ۋاقىتتارى الماتى قالاسىندا ءداستۇرلى ونەردى ناسيحاتتاپ جۇرگەن جاس ونەرپازداردىڭ ارنايى ءان كەشى وتپەپ ەدى.

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: