رەسەي قازاعى: بالالارىمىز انا ءتىلىن ءپان رەتىندە وقيدى
kerey.kz
رەسەيدىڭ استراحان وبلىسىندا تۇراتىن ەتنيكالىق قازاق بالسۇلۋ قيسىمەتقىزى سول ايماقتاعى قانداستارىنىڭ مادەني-الەۋمەتتىك احۋالى جايىن «ازاتتىق» تىلشىسىنە اڭگىمەلەپ بەردى.
استراحانداعى قازاقتاردىڭ «جولداستىق» مادەني قوعامىنىڭ مۇشەسى بالسۇلۋ قيسىمەتقىزى اتىراۋ وبلىسىندا تۋعان. ول الماتىداعى جۇرگەنوۆ اتىنداعى ونەر اكادەمياسىن ءبىتىرىپ، 1990 جىلى استراحان وبلىسى ۆولودار اۋدانىنا جۇمىسقا بارىپ، سول جاقتا تۇراقتاپ قالعان.
– استراحانعا بارعان كەزدە اۋەلى اۋداندىق ورتا مەكتەپتە قازاق تىلىنەن ساباق بەرگەن ەكەنسىز. كەيىن قانداي كاسىپ اتقاردىڭىز؟
– 1990 جىلى استراحان قازاقتارىنىڭ مادەنيەتى مەن ءداستۇرىن دامىتۋ ماقساتىندا «جولداستىق» قوعامى قۇرىلعان ەدى. ودان كەيىن ءبىر جىلدان سوڭ «شالقىما» اتتى قازاق ۇلتتىق اسپاپتار انسامبل قۇرىلعاندا سوندا ءبيشى بولىپ جۇمىس جاسادىم. كەيىن سول قوعامنىڭ جانىندا «اتامەكەن» اتتى تەلەباعدارلاما اشىلىپ، سونى جۇرگىزدىم. 1995 جىلى ۆولوداردا ەكى تىلدە حابار تاراتاتىن اۋداندىق تەلەارنا اشىلعاندا سوندا قازاقشا باعدارلاما جۇرگىزدىم. اۋداندىق «اق ارنا» گازەتىنىڭ جانىنان اشىلعان تەلەارنا كەيىن ليتسەنزيالىق باعىتىنا بايلانىستى توقتاپ قالدى. ال گازەت ءالى كۇنگە دەيىن شىعىپ كەلەدى. قازىر استراحان قازاقتارى قازاقشا حابارلاردى قازاقستاننان تاراتىلاتىن «وتاۋ-تۆ» سپۋتنيكتىك تەلارناسىنان كورەدى.
– استراحان قازاقتارىنىڭ «جولداستىق» قوعامىنا 25 جىل تولعانىن ايتتىڭىز. بۇل قوعام شيرەك عاسىردا قانداي جۇمىستار اتقاردى؟
– 25 جىلدا وتە كوپ جۇمىستار اتقاردىق. «جولداستىق» قوعامىنىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن قۇرمانعازى ساعىربايۇلىنا كەسەنە سالىندى. كەيىن كۇيشىنىڭ اتىنداعى مۋزەي، ورتالىق، ساز مەكتەبى اشىلدى. ودان باسقا وبلىستىق پەداگوگيكالىق كوللەدجدە قازاق ءتىلى ءبولىمى اشىلدى. اۋىلدىق جەرلەردەگى ورتا مەكتەپتەردە دە قازاق سىنىپتارى تۇراقتى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. مەكتەپتەردە دومبىرا ۇيىرمەلەرى جۇمىس ىستەيدى. سونداي-اق، قازاق تىلىنەن وبلىستىق، اۋداندىق وليمپيادالار وتكىزىلىپ تۇرادى. مۇنىڭ ءبارى – وسى «جولداستىق» قوعامىنىڭ تىندىرىپ جاتقان جۇمىستارى.
– استراحاندا قازىر قانشا قازاق تۇرادى؟ ولاردىڭ الەۋمەتتىك جانە مادەني احۋالدارى قانداي؟
– 2012 جىلعى ساناق بويىنشا، استراحاندا 170 مىڭداي قازاق بار. ولاردىڭ اراسىندا قازاقستانعا ورالىپ جۇمىس ىستەگىسى كەلەتىندەر دە، كوشىپ جاتقاندارى دا بار. ونداعى قازاقتاردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى جاقسى. ستۋدەنتتەر وقۋىن وقىپ، [جۇمىسى بارلار] جۇمىستارىن جاساپ، جۇمىسسىزدار بيرجا ارقىلى جۇمىس تاۋىپ، اركىم ءوزىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن ءارتۇرلى شەشىپ جاتىر.
استراحاندا وقۋشىلار باستاۋىش سىنىپتان باستاپ 9-سىنىپقا دەيىن قازاق ءتىلىن ءپان رەتىندە وقيدى. ارينە، بالالار قازاق ءتىلىنىڭ كەرەمەت مامانى بولىپ شىقپاسا دا، انا تىلدەرىن جاقسى كورىپ، مەرەكەلەردە ءان سالىپ، بي بيلەيتىن دەڭگەيلەرى بار.
– تاريحي وتانىڭىزدان شەتتە جۇرگەننىڭ كەسىرىنەن ورىندالماي قالعان ارماندارىڭىز بار ما؟
بالسۇلۋ قيسىمەتقىزى: – ماماندىعىم اكتەرلىك ەدى. استراحاندا قازاق تەاترى بولماعاندىقتان اكتريسا بولسام دەگەن ارمانىم ورىندالماي قالدى. ينديرا مەن ەلميرا ەسىمدى ەگىز قىزدارىمنان كەيىن تۋعان ماحامبەت ەسىمدى ونەرگە جاقىن ۇلىم بار. ءوزى الماتىداعى ونەر اكادەمياسىندا وقىعىسى كەلەدى. بولاشاقتا مەنىڭ ورىندالماعان ارمانىمدى سول بالام ورىنداۋى مۇمكىن. قازىر «استراحاندا قازاق تەاترىن اشسام» دەگەن ماقساتىم بار. ول جوسپارىم ۋاقىتىندا ىسكە اسا جاتار.
– سۇحباتىڭىزعا راحمەت.
پىكىر قالدىرۋ