|  |  | 

ساياسات الەۋمەت

«انتيگەپتيل» بيلىك ورگاندارىن سوتقا بەرۋى مۇمكىن

 «شىندىق ەكسپەديتسياسىن» ۇيىمداستىرۋشىلار استانادا  پرەزيدەنتكە، ۇكىمەت جانە پارلامەنت باسشىلارىنا ارنايى حات جولداپ، بىرنەشە تالاپ قويدى. «شىن ءسوز» دەپ اتالعان حاتقا 14 قوعامدىق ۇيىم، 211 جەكە تۇلعا قول قويعان.

شىندىق ىزدەۋشىلەر ءوز حاتتارىندا ءبىراز شىندىقتىڭ بەتىن اشقانىن ايتا كەلە، «قازاقستان اۋماعىندا وسى جىلدىڭ 10 مامىرىنان باستاپ 134 مىڭ  كيىك قىرىلدى دەگەن رەسمي اقپارات تاراتىلعان ەدى، الايدا قىرىلعان كيىكتەردىڭ ناقتى سانى  150 مىڭنان اسادى. قر ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگىنىڭ اەروعارىش كوميتەتىجانە وعان قاراستى «عارىش-ەكولوگيا» مەكەمەسى باسشىلارى  قوستاناي جانە اقتوبە وبلىستارىنا پروتون زىمىرانىنىڭ بولشەكتەرى قۇلامايدى دەپ مالىمدەگەن بولاتىن، شىندىعىندا، سوڭعى بەس جىلدا قوستاناي وبلىسىنىڭ امانگەلدى، جانگەلدين اۋداندارىنىڭ، اقتوبە وبلىسىنىڭ ىرعىز اۋدانىنىڭ اۋماعىنا پروتون زىمىرانىنىڭ بولىكتەرى ۇدايى قۇلايتىنى دالەلدەندى» دەپ جازعان.

سونىمەن بىرگە ەكسپەديتسيا مۇشەلەرى كيىكتەردىڭ، جابايى اڭدار مەن ءتورت تۇلىك مالدىڭ جاپپاي قىرىلىپ جاتقانىنا گەپتيلدىڭ اسەرى بار ەكەنىنە سەنىمدى ەكەندەرىن جەتكىزدى.

حات سوڭىندا بەلسەندىلەر پرەزيدەنتكە، ۇكىمەت جانە پارلامەنت باسشىلارىنا سەگىز تالاپ قويدى. ولاردىڭ قاتارىندا «بايقوڭىر» عارىش ايلاعىنان پروتون زىمىرانىن ۇشىرۋدى تەز ارادا مۇلدە توقتاتۋ، قازاقستان اۋماعىنداعى بارلىق اسكەري-جاتتىعۋ پوليگوندارىن جابۋ، وسىعان دەيىن پروتون زىمىرانىنىڭ بولشەكتەرى قۇلاعان، اسكەري سىناق جۇرگىزىلگەن  ايماقتارداعى تۇرعىنداردىڭ دەنساۋلىعىنا تولىقتاي تەكسەرۋ جۇرگىز جانە زارداپ شەككەندەرگە وتەماقى تاعايىنداۋ، پروتون زىمىرانىنىڭ ۇشىرىلۋىنان، اسكەري قارۋلار سىناۋدان قورشاعان ورتاعا كەلگەن زيان كولەمىن تولىقتاي انىقتاۋ تاعى باسقا ماسەلەلەر قامتىلعان.

ۇيىم جەتەكشىلەرى ءسوز سوڭىندا 2013-جىلدىڭ 2-شىلدەسىندە «بايقوڭىر» عارىش ايلاعىندا  پروتون زىمىرانىنىڭ قۇلاۋىنان بولعان زارداپتار ءۇشىن وتەماقى رەتىندە رەسەي فەدەراتسياسى تولەۋگە مىندەتتەلگەن 90 ملن. دوللاردى تەز ارادا الىپ، كيىكتىڭ، مالدىڭ جاپپاي قىرالۋ سەبەبىن انىقتاۋ مەن  زارداپ شەككەندەرگە وتەماقى رەتىندە بەرۋدى ۇسىندى.

«150 مىڭ كيىكتىڭ، جۇزدەگەن مالدىڭ، اڭدار مەن قۇستاردىڭ جاپپاي قىرىلعانى ءۇشىن ناقتى لاۋازىم يەلەرىن جاۋاپقا تارتۋدى، ونىڭ ىشىندە ەلىمىزدەگى ەكولوگيا مەن قورشاعان ورتانى قورعاۋعا تىكەلەي جاۋاپتى قر ەنەرگەتيكا ءمينيسترى ۆلاديمير شكولنيكتى، عارىش سالاسىنا تىكەلەي جاۋاپتى قر ينۆەستيتسيا جانە دامۋ ءمينيسترى اسەت يسەكەشەۆتى لاۋازىمدىق قىزمەتىنەن بوساتۋدى تالاپ ەتەمىز» دەدى ءوز سوزىندە «انتيگەپتيل» قوزعالىسىنىڭ جەتەكشىسى ماقسات ءىلياسۇلى.

«ءبىزدىڭ بيلىكتىڭ جازعان حاتقا، جولداعان حابارعا جاۋاپ بەرمەي قوياتىن دەرتى بار. وسى جولى دا ءبىزدىڭ حاتىمىزعا زاڭدامدا كورسەتىلگەن مەرزىمدە جاۋاپ بەرمەسە، بيلىك ورگاندارىن سوتقا بەرەمىز» دەدى ول.

 

Abai.kz

Related Articles

  • اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    اقش يراننىڭ حارك ارالىن باسىپ الا ما؟ 

    كيان شاريفي يران يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالى. امەريكا مەن ءيزرايلدىڭ يرانعا اۋە شابۋىلدارى جالعاسىپ جاتقان تۇستا اقش-تاعى ساياسي ورتادا يسلام رەسپۋبليكاسىنا تيەسىلى حارك ارالىن باسىپ الۋ يدەياسى تالقىلانا باستادى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا، ۆاشينگتون يرانداعى مۇناي ەكسپورتىنىڭ نەگىزگى وشاعى سانالاتىن حارك ارالىن نىساناعا الۋى ابدەن مۇمكىن. بۇل سانكتسيالار قۇرساۋىنداعى يران ەكونوميكاسىن قۇلاتپاي ۇستاپ تۇرعان باستى تابىس كوزىن جاۋىپ تاستاۋى ىقتيمال. الايدا يران مۇناي ەكسپورتىنىڭ 90 پايىزىن قامتاماسىز ەتەتىن پارسى شىعاناعىنداعى شاعىن ارالدى باسىپ السا، بۇل اقش پەن ءيزرايلدىڭ يرانعا قارسى سوعىسىن ءتىپتى ۋشىقتىرىپ جىبەرۋى مۇمكىن. مۇنىڭ ءوزى دە يران ەكونوميكاسىن تولىق قۇردىمعا جىبەرە المايدى دەيدى ساراپشىلار. 7 ناۋرىزدا Axios باسىلىمى اقش اكىمشىلىگى حارك ارالىن باسىپ الۋ مۇمكىندىگىن تالقىلاعانىن حابارلادى . يران بۇل ارالعا

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

  • قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    قازىرگى بيلىكتىڭ ەڭ ۇلكەن قورقىنىشى…

    Zhalgas Yertay كونستيتۋتسيادان ورىس ءتىلىن الىپ تاستاساق، رەسەي بىزگە سوعىس اشا ما؟ بيلىك وسىلاي قورقىتا باستادى. بىراق ول سۇراققا قىسقا جاۋاپ – جوق. سەبەبى، رەسەيگە قارسى ءازىربايجان دا، ارمەنيا دا نەشە ءتۇرلى ارەكەتكە باردى، بارىپ تا جاتىر، بىراق ولارعا قازىر سوعىس قاۋپى ءتونىپ تۇرعان جوق. بۇل ءادىستى ساياسي مانيپۋلياتسيا دەيدى، شىن مانىندە، بۇنى قازىرگى ستاتۋس-كۆو جاعدايىن ساقتاپ قالعىسى كەلەتىن جۇيەنىڭ اسىعىس ويلاپ تاپقان ارگۋمەنتى دەۋگە بولادى. ويلاپ كورىڭىزشى، رەسەيگە ءبىزدىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار قاي تىلدە ءىس-قاعاز جۇرگىزەتىنى ەمەس، لويال بولعانىمىز كەرەك. ەندەشە، رەسەي ءبىزدىڭ لويالدىعىمىزدى ساقتاپ قالعىسى كەلسە، كونستيتۋتسياداعى ءتىل ماسەلەسىنە قارسى بولماۋى كەرەك. سەبەبى بۇل ىشكى تۇراقتىلىق ماسەلەسى. دەنى ساۋ ەلدىڭ بيلىگى ءوز كورشىسىنە وسىنداي قارسى ارگۋمەنت ايتار ەدى. ەندى

  • «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    «ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم»: قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورى مالىمدەمە جاسادى

    قازىرگى اتا زاڭنىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرى، اكادەميك مايدان سۇلەيمەنوۆ كونستيتۋتسيا رەفورماسىن سىنادى. ول زاڭنىڭ ءماتىنىن شاعىن ءبىر توپ الدەقاشان جازىپ قويعانىن، ال كوميسسيا جاي عانا ماقۇلدايتىنىن ايتادى. ونىڭ سوزىنشە، عالىمدار مەن ساراپشىلاردىڭ ۇسىنىستارى ەسكەرىلمەيدى. بۇل تۋرالى اكادەميك Facebook-تە جازدى: كەيىنگى كەزدە مەنەن كونستيتۋتسيانى تالقىلاپ جاتقاندا، نەگە ءۇنسىز قالعانىمدى ءجيى سۇراپ جاتىر. قىسقا قايىرسام: ماعىناسىز جۇمىستان شارشادىم. ءيا، مەن قازىرگى كونستيتۋتسيانىڭ اۆتورلارىنىڭ ءبىرىمىن. تالقىلاۋ كەزىندە ەكى ماسەلە ءۇشىن كۇرەستىم: كونستيتۋتسيالىق سوتتى ساقتاۋ جانە پارلامەنتتىڭ وكىلەتتىگىن شەكتەمەۋ. بىراق ەكەۋى دە قابىلدانبادى. سوعان قاراماستان، مەن بۇل كونستيتۋتسيادان ۇيالمايمىن. مەن نازارباەۆ پەن ونىڭ وتباسىنىڭ جەكە بيلىگىن نىعايتۋعا باعىتتالعان كەيىنگى تۇزەتۋلەردەن ۇيالامىن. نازارباەۆتىڭ كەزىندە-اق وسى ماسقارا تۇزەتۋلەردىڭ بارلىعىن تالداپ، كونستيتۋتسيانى جەتىلدىرۋ بويىنشا بىرقاتار ۇسىنىستار ەنگىزۋ تۋرالى

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: