امەريكانىڭ Bloomberg قارجى كومپانياسى سايتىندا تەڭگە قۇلدىراعاننان كەيىنگى جاعداي تالدانعان. ساراپشىلار «تەڭگە باعامىن ەركىنە جىبەرۋ – قىتاي يۋاندى دەۆالۆاتسيالاپ، الەم نارىعىن دۇرلىكتىرگەننەن كەيىن دامۋشى ەلدەر ءوز ۆاليۋتالارىن قورعاۋدان باس تارتاتىنىن بىلدىرەتىن جاڭا بەلگى» دەپ اتاعان.

«قازاقستان – ورتالىق ازياداعى ەڭ ءىرى مۇناي ەكسپورتتاۋشى ەل. سوندىقتان بىلتىر قاراشادا رەسەي رۋبل باعامىن رەتتەۋدەن باس تارتقاننان بەرى ەلدەگى شيكىزات وندىرۋشىلەر زارداپ شەگىپ كەلەدى. مۇناي باعاسىنىڭ بىلتىر 55 پايىزعا ارزانداۋى جانە جۋىرداعى يۋان دەۆالۆاتسياسىنىڭ قىسىمدى كۇشەيتۋى رەسەي جانە قىتايمەن اراداعى ساۋدا-ساتتىققا سۇيەنەتىن ەلدەردى باسەكەگە قابىلەتتىلىك جولدارىن ىزدەۋگە ماجبۇرلەدى» دەپ جازادى Bloomberg.

امەريكانىڭ Citigroup Inc قارجى كومپانياسى ساراپشىلارى تەڭگەنىڭ قۇلدىراۋ قارقىنى وسى اپتاداعى بەيسەنبى – 20 تامىزداعى دەۆالۆاتسيامەن توقتامايدى، تەڭگەنىڭ ءبىر دوللارعا شاققانداعى باعامى 267 تەڭگەگە دەيىن قۇنسىزدانۋى مۇمكىن دەگەن بولجام جاسايدى.

ماقالادا Morgan Stanley قارجى كومپانياسى ساراپشىلارىنىڭ يۋاندى دەۆالۆاتسيالاۋ قىتايمەن ساۋدا جۇرگىزەتىن ەلدەردىڭ ۆاليۋتالارىنا قاتەر توندىرەدى دەگەن پىكىرىن كەلتىرگەن. ساراپشىلار ۆاليۋتاسى ەڭ وسال ەلدەر رەتىندە برازيليا، پەرۋ، وڭتۇستىك كورەيا، تايلاند، تايۆان، وڭتۇستىك امەريكانى اتاعان.

ال تەڭگەنىڭ قۇلدىراۋى ورتالىق ازيانىڭ وزگە ەلدەرىنىڭ دە ۆاليۋتالارىنا اسەر ەتۋى ىقتيمال. شۆەتسياداعى SEB AB قارجى توبى ساراپشىلارىنىڭ ايتۋىنشا، ەندى قۇلدىراۋ كەزەگى قىرعىز سومى، تۇركىمەن ماناتى جانە تاجىك سومانيىنە تيمەك. Bloomberg اگەنتتىگى SEB AB بانكىنىڭ دامۋشى ەلدەر نارىعى بويىنشا باس ساراپشىسى پەر حاممارلۋندتىڭ «قازىر ولار الداعى 3-6 اي ىشىندە نەمەسە ءتىپتى ودان دا ەرتەرەك ۆاليۋتاسىن 10-20 پايىزعا قۇنسىزداندىرۋعا ماجبۇرلەيتىن قوسىمشا قىسىمعا تاپ بولدى» دەگەن سوزدەرىن كەلتىرگەن.

ۇلىبريتانيانىڭ Financial Times گازەتىنىڭ قارجى بلوگىندا ءتىلشى دەۆيد كيوحەين تەڭگە باعامىن ەركىنە جىبەرۋ – «قازاقستان ءۇشىن ءتيىمدى ءارى ۋاقىت ۇتۋ ءۇشىن جاسالعان پراكتيكالىق قادام» دەگەن پىكىر بىلدىرگەن. ول قازاقستاندا «جاعدايدى باقىلاۋدان مۇلدە شىعارىپ الماۋعا» كومەكتەسە الاتىن 100 ميلليارد دوللار كولەمىندە ۆاليۋتا قورى بارىن ەسكەرتەدى.

«قازاقستاننىڭ بۇل قادامى بۇكىل تمد ەلدەرى جۇرتىنىڭ نازارىنا ىلىگىپ، كوپ ۇزاماي ولار دا ابىرجي باستايدى. ونىڭ ۇستىنە، ايماقتاعى گەوساياساتتاعى مۇناي جانە وزگە تاۋار باعاسىن دا ەسكەرۋ كەرەك» دەپ جازادى دەۆيد كيوحەين.

Financial Times گازەتىنىڭ تاعى ءبىر ماقالاسى تەڭگەنىڭ قۇلدىراۋى قازاقستاننىڭ جەز وندىرەتىن KAZ Minerals كومپانياسى اكتسيالارىنىڭ باعاسىنا قالاي اسەر ەتكەنىن تالداپ، بەيسەنبى كۇنى كومپانيا اكتسيالارى باعاسى 20 پايىزعا قىمباتتاعانىن جازعان. تەڭگەنىڭ قۇلدىراۋى KAZ Minerals كومپانياسىنا وزىندىك قۇنىن ازايتۋعا كومەكتەسەدى دەپ جازادى باسىلىم. 2015 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىنىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا جۋىردا جاريالانعان ەسەپكە سايكەس، ءوندىرۋدىڭ وزىندىك قۇنى ازايىپ، ءبىر فۋنت 260-280 اقش تسەنتى دەپ باعالانعان. ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە، تەڭگە قۇلدىراعاننان كەيىن شيكىزات ءوندىرۋدىڭ وزىندىك قۇنى 11 پايىزعا دەيىن تاعى قىسقارۋى مۇمكىن.

امەريكانىڭ New York Times گازەتى قازاقستان تەڭگەسىنىڭ قۇلدىراۋىن «ەلدىڭ نەگىزگى ەكسپورت كوزى – مۇنايدىڭ ارزانداۋى مەن نەگىزگى ساۋدا ارىپتەستەرى رەسەي مەن قىتايداعى دەۆالۆاتسياعا بايلانىستى قابىلدانعان كۇتپەگەن قادام» دەپ اتايدى. ماقالادا پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «سوڭعى ەكى جىلدا تەڭگە باعامىن ۇستاۋعا 28 ميللياردتاي دوللارداي جۇمسالدى، ال قىتايدا يۋان دەۆالۆاتسيالانعان تۇستا ونى ەركىنە جىبەرمەۋ التىن-ۆاليۋتا قورىنىڭ ازايىپ كەتۋىنە ۇلاسىپ، جەرگىلىكتى وندىرۋشىلەرگە زيانى تيەدى» دەگەن سوزدەرىنە سىلتەمە جاساعان.

New York Times گازەتى ساراپشىلاردىڭ «كوپ ۇزاماي قازاقستاننىڭ ورتالىق ازياداعى كورشىلەرى – 50 ميلليوننان اسا حالىق تۇراتىن كەدەي ايماقتاعى ەلدەردىڭ» ۆاليۋتالارى دا (قىرعىز سومى، تۇركىمەن ماناتى جانە تاجىك ءسومانيى) قۇلدىراۋى مۇمكىن» دەگەن پىكىرىن كەلتىرگەن.

اننا كلەۆتسوۆا

azattyq.org