|  | 

كوز قاراس

سانجار كەرىمبايدىڭ نە ءۇشىن بەيسەن قۇرانبەكتەن كوڭىلى قالدى؟

Sanzhar Beysenبەيسەن قۇرانبەكتىڭ پەندەلىگى نەمەسە سانجار كەرىمبايدىڭ نە ءۇشىن بەيسەن قۇرانبەكتەن كوڭىلى قالدى؟
جالپى تۆ سالاسىندا بەس جىل ىستەگەن كەزدە-اق ەفيردىڭ جاقسى ەمەس ەكەنىن ابدەن بىلگەم. تانىمالدىق ادام تابيعاتىن بۇزباي قويمايدى. ەفيردەن جىلتىراپ كورىنگەن جۇلدىزداردىڭ شىندىعىندا پەندەلىك كەم-كەتىككە تولى ءجاي عانا كوپ جاننىڭ ءبىرى ەكەنىن كوپشىلىك بىلە بەرمەيدى. “ايتۋعا وڭاي” دە تۋرا سونداي باعدارلاما. رەيتينگىسى وتە جوعارى. بەيسەن – سونىڭ جۇلدىزى. سول تانىمالدىق بالانى بۇزىپتى. باسقا، باسقا بىراق ءدال بەيسەننەن وسىنداي السىزدىك كۇتپەگەن ەدىم. تۆ-نىڭ جامان جاعى سول – ادامنىڭ ءالسىز تۇسىن جاسىرىپ، تەك جاقسى جاعىن عانا كورسەتەدى. ادامدار سودان زارداپ شەگەدى. نەگىزى مەن ونىڭ وسى “ناشار” قاسيەتىن بىلتىر “سالت-ءداستۇر سويلەيدى” كىتابىن ساتىپ العاندا دا بايقاعام. سول كەزدە ايىبىن بەتىنە باسىپ، ايتىپ-ايتىپ تاستايىن دەپ تۇردىم دا “قوي، ەل سيلاعان ازامات قوي” دەپ ءۇنسىز قالعام. بەكەر ءسويتىپپىن. سول كەزدە-اق ماسەلەنىڭ باسىن اشىپ الۋ كەرەك ەدى. البەتتە، بەيسەندى بالاسىنان ارتىق جاقسى كورەتىن ادامدار وتە-موتە كوپ. بىراق، جاقتاۋشىلارى كوپ ەكەن دەپ شىندىقتى ايتپاي وتىرا بەرۋ دە دۇرىس ەمەس قوي، سولاي ما؟ قۇداي ءۇشىن ماعان: “قازاقتار سەندەرگە نە بولدى، جەلىدە ءبىر ءبىرىڭنىڭ ايىپتارىڭدى اشىپ؟ وسەتىن ەلدىڭ بالالارى ءبىرىن ءبىرى باتىر دەپ قولداۋ كەرەك. قازاق دەسەڭ وزىڭە تيەدى. وسىلارعا نە جەتپەيدى؟” دەگەن سىڭايداعى اقىلدارىڭىزدى ايتپاي تۇرىپ، اۋەلى ءمان-جايدى ءبىلىپ الساڭىزدار جاقسى بولۋشى ەدى. ەگەر مەن ونىڭ پەندەلىگىن سىناماسام، ونى شىنىمەن دە اتپال ازامات دەپ تانيتىن قازاقتار اداسقان ۇستىنە اداسىپ كەتە بەرەدى. پلاتون مەنىڭ دوسىم، بىراق اقيقات ودان قىمبات دەگەندەي، اقيقات بەيسەننىڭ بەدەلىنەن جوعارى تۇرۋى كەرەك، مەنىڭشە. سونىمەن وقيعا بىلاي بولدى. بەيسەن ماعان “ساكە، سيار مەن ءالدي الامىن” دەگەن. مەن كەلىسىم بويىنشا كەزدەستىم. ول: – 100 دانا سيار 100 دانا ءالدي الامىن دەدى. مەن:- ونىڭ ءبارىن نە ىستەيسىڭ؟-دەدىم. 
- ساكە، سەنىڭ نە شارۋاڭ بار؟ ءوزىم بىلەم عوي
- بەيسەكە، ءسىز ءبىر ءوزىڭىز 200 كىتاپ الساڭىز باسقا جۇرت نە وقيدى؟ 
- ساكە، مەن سىزگە ناقتى ەسەپتەسسەم بولدى ەمەس پە؟ 
- سوندا ءسىز باسقا جۇرتتى ويلامايسىز با؟ اشەيىندە تۆ-دا ەلدىڭ قامىن جەپ جۇرەسىز عوي؟
- ول تۆ-دا عوي. بۇل ناقتى ءومىر. ساۋدادا دوستىق جوق دەگەن. مەن كىتاپ ساتىپ الىپ جاتقاندا ەسكى دوستىقتى كولدەنەڭ تارتپاڭىز
- مەن باسقا ەلگە دە كىتاپ قالسىن دەپ جاتىرمىن
- مەن سىزدەر سياقتى كورىنگەن ادامعا ساتا بەرمەيمىن. مەن ماشيناما سالىپ الامىن دا ء“اي، وسى كىتاپتىڭ قادىرىنە جەتەتىن ادام اۋ” دەپ كوڭىلىم سۇيگەن كىسىگە نەمەسە تۋىسىما سىيعا تارتامىن. 
- سوندا نە سىزدەن باسقانىڭ تانىسى مەن تۋىسى جوق پا؟
- بار بولسا، بار شىعار. مەنىڭ ولاردا نە شارۋام بار؟ مەن ءوز اعايىن-تۋىسىم مەن ارالاساتىن ورتام تۋرالى ايتىپ وتىرمىن.
- ال، مەن كۇللى قازاقتىڭ قامىن جەپ تۇرمىن.
- ساكە، كۇللى قازاقتىڭ قامىن جەۋدى جاقىن اعايىن-تۋىس پەن تانىس-تامىردى قۋانتۋدان باستالادى،-دەپ ماعان مات قويدى. – — جارايدى، سىزدىكى-اق دۇرىس دەلىك. بىراق، بەيسەسكە، ايتپادى دەمەڭىز مەن ءسىزدىڭ مىنا كىتاپقا تويمايتىن “قوماعايلىعىڭىز مەن تويىمسىز تابەتىڭىز” تۋرالى جاقسىلاپ تۇرىپ پوست جازام. ەلدىڭ الدىندا اشكەرە قىلامىن،-دەدىم. 
- ساكە، اق جول. جازساڭ جازا بەر. كور دە تۇر. بارىبەر ەلدىڭ ءبارى مەنىڭ وسى “ناشار” قاسيەتىمدى قولداپ، پىكىر جازادى. كەرەك دەسەڭ ماعان ءۇن قوسۋ ءۇشىن قوس-قوستان سيار مەن ءالدي ساتىپ الماسا ماعان كەل،-دەپ ودان سايىن قۇتىرا تۇسپەسى بار ما. 
- بوپتى، كورەمىز پوست شىققان كەزدە،-دەپ كىتاپ اقىسىن قۇنتتاپ تۇرىپ قالتاما سالىپ الدىم دا ۇيگە قاراي تايدىم عوي. ال، بەيسەننىڭ جاقتاۋشىلارى نە دەيسىڭدەر وسىعان؟ مەن اناۋ-مىناۋ دەپ ۇگىتتەپ سىزدەردى ءوز جاعىما تارتپاي-اق قويايىن. بەيسەكەڭدىكى دۇرىس پا ەندى؟ بۇكىل كىتاپتى جالعىز ءوزى ارتىپ الىپ تالدىقورعانعا اكەتىپ قالدى. ەششە، تەگىن تاراتام دەپ قويادى. تۆ-نىڭ جامان جاعى وسى عوي. بەيسەننىڭ وسىنداي “ناشار” قاسيەتى تۋرالى مەن پوستتا اشىپ جازباسام ەل ودان بەيحابار بولىپ، “اداسىپ” جۇرە بەرەر ەدى)))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))))

سانجار كەرىمبايدىڭ facebook پاراقشاسىنان الىندى

Related Articles

  • قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    Zhalgas Yertay قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق. ول حالىقتىڭ ىشكى كۇشى مەن بيلىكتىڭ ساياسي ەركىنە قارايلاپ تۇر ەرتەرەكتەن باستايىق. باياعىدا قازاقتىڭ باستى پروبلەماسى سانىندا ەدى، ول راس. قازاقتار ءوز جەرىندە ازشىلىققا اينالعان-دى. ال قالادا قازاقشا ەستۋ قيىن بولاتىن. مەكتەپتەردە، ۋنيۆەرسيتەتتەردە، مەملەكەتتىك باسقارۋدا، بيزنەستە قازاق ءتىلى شەتتەتىلدى. سول كەزدە قازاق ءتىلىنىڭ تاعدىرى دەموگرافياعا تاۋەلدى ەدى. بۇل لوگيكا ۇزاق ۋاقىت دۇرىس سانالعان. بىراق بۇگىنگى قازاقستانعا قاراساق، جاعداي وزگەردى. قازاقتار كوپشىلىككە اينالدى. قازاق ءتىلىن تۇسىنەتىندەر مەن سويلەيتىندەر سانى بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەڭگەيگە جەتتى. قازاق مەكتەبىنە باراتىن بالالاردىڭ سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. قازاق ءتىلى كۇندەلىكتى ءومىردىڭ نەگىزگى تىلىنە اينالدى. بىراق نەگە ءتىل ماسەلەسى ءالى وزەكتى بولىپ تۇر؟ ماسەلە سانعا ەمەس، ساناعا

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاق رۋحانياتىندا ەرەكشە باسىلىمدار بولدى. اتاپ ايتساق، اتىراۋ شارىندە شىققان «التىن وردا» گازەتى بولسا، ودان كەيىنگىسى الماتى قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «جاس قازاق»، سونداي-اق «شەتەل ادەبيەتى» سىندى گازەتتەر ەدى. «التىن وردا» گازەتىنە مەيىرحان اقداۋلەتۇلى، ال قالعان ەكەۋىنە تالعات ەشەن مەن ارداق نۇرعازى ىسپەتتى قازاقتىڭ ينتەللەكتۋال ازاماتتارى باس رەداكتور بولعان ەدى. ءبارى  دە ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم، عاجايىپ اقىندار. باز بىرەۋلەردىڭ: «جۋرناليست بولماسا، اقىن ەشقاشان جارىتىپ گازەت شىعارا المايدى»، – دەگەن سىپسىڭ سوزدەرىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىپ، الگى اپەرباقان تۇسىنىكتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن دە وسى تالانتتى قالامگەرلەر بولدى.  «ادەبيەت پورتالى» «ۋاقىت پەن كەڭىستىك…» ايدارىمەن  تەك اتالعان وسى باسىلىمدار عانا ەمەس، جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن نەبىر جىلىكتى جازبالار مەن تانىمدىق

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: