“و”-نىڭ ماڭىزى
kerey.kz
ون شاقتى جىل بۇرىن جاپونياداعى ءىرى باق-تاردا تاعىلىمدامادان ءوتىپ ءجۇرىپ، ءبىر اپتا وساكالىق جاپون وتباسىندا تۇردىم. جاپونيالىق “اكە-شەشەممەن” سويلەءسىپ وتىرىپ، كولىكتەرىن ماقتادىم. بىراق، قاي مودەل تۋرالى ايتىپ وتىرعانىمدى بىردەن تۇسىندىرە المادىم. “تايوتا شە، تايوتا” دەپ ءبىراز اۋرەلەدىم. سوسىن بارىپ گاپ مەنىڭ الگى ءسوزدى ايتۋىمدا ەكەنىن بايقاپ، بەلگىسىن كورسەتىپ ەم، ەكەۋى “و، تۇيۇتا ما، ءيا تۇيۇتا جاقسى ماشينە” دەپ قاۋقىلداسىپ قالدى. سول كەزدە بۇل ءسوزدىڭ ءوز تىلىندە قالاي ايتىلاتىنىن ءبىلىپ الدىم. كەيىن لوندونعا بارسام، اعىلشىندار دا “تويوتا” دەپ جاپون تىلىنە ۇقساس تۇردە ەكى “و”-نى انىق ايتىپ، ەكپىندى سوڭعى “ا”-عا تۇسىرەدى ەكەن.
كەيىن باتىستا جانە شىعىستا تۇراتىن قازاق دياسپورالارىنداعى اعايىننىڭ حالىقارالىق تەرميندەردى تۇپنۇسقاسىنا جاقىن تۇردە، ەركىن دىبىستايتىنىن اڭعاردىم. “قازاق تىلىندە شەتەلدىك، يا ورىسشا اتاۋلار تەك ورىس ورفوەپياسىنىڭ ەرەجەسىمەن ايتىلۋى كەرەك” دەگەن رەسمي ەرەجە جوقتىعى ەسىمە ءتۇستى. ەندەشە قازاقشا سويلەگەندە “سولدات” ءسوزىن نە سەبەپتى “سالدات”، “پوليتسيا” ءسوزىن “پاليتسيا” دەپ ايتۋىمىز كەرەك؟ قازاقتىلدى ادام ءۇشىن بۇلاي سويلەۋ “دومالاق انانى” “دامالاق انا” دەپ ايتۋمەن بىردەي ەمەس پە؟ كەيىن بۇل ادەتتىڭ قازاق ىشىنە ابدەن سىڭگەنىنە كوپ كۋا بولدىم. استانا تۇبىندەگى مالدى اۋىلدان شىققان، ورىسشا ءجوندى بىلمەيتىن ءبىر شوپىر جىگىتتىڭ عالىم دوسكەن اعامىزدىڭ فاميلياسىن “داسكەن” دەپ ايتۋىن قويعىزا المادىم. پراگاعا قازاقستاننان كەلەتىن قازاقتىلدى قوناقتارىم OBI دەگەن اۆستريالىق شارۋاشىلىق دۇكەنىن كورگەندە “مىنا “ابي” دەگەن نە ماگازىن؟” دەپ سۇرايدى. لاتىنشا جازىلىپ تۇرسا دا، “وبي” دەپ وقي المايدى. بۇيتە بەرسەك، ءبىر كۇنى “وتان وتتان دا ىستىق” دەگەن ماقالدى “اتان اتتان دا ىستىق” دەپ ايتاتىن كۇيگە ۇشىرارمىز؟
ساياسي-ەكونوميكالىق تاۋەلدىلىكتەن بولەك، ءتىل دەڭگەيىندەگى تاۋەلدىلىكتىڭ دە وسىنداي ءتۇرى بولادى ەكەن. كەلە-كەلە مىناداي قورىتىندى جاسادىم – قازاق تىلىندە سويلەۋشىنىڭ تىم قۇرىسا لينگۆيستيكالىق كەڭىستىكتە تابيعي قالپىن تاۋىپ، ازات ويلاۋى ءۇشىن ەڭ اۋەلى قاراپايىم عانا “و-نى ايتۋ ەرەجەسىن” ەنگىزۋ كەرەك ەكەن. دىبىستاۋ جۇيەسىنىڭ تاۋەلسىزدىگى قالىپتاسسا، بالكىم ءسوز بەن وي تاۋەلسىزدىگىنە جول اشار. ءۇمىتسىز – شايتان.
عالىم بوقاشتىڭ facebook پاراقشاسىنان الىندى
پىكىر قالدىرۋ