|  | 

ادەبي الەم

پەزيا كەربۇعىسى

 

Aqilbek Dalelulyاقىلبەك دالەلبەكۇلى 1974جىلى قحر-داعى

التاي ايماعى كوكتوعاي اۋدانىندا دۇنيەگە كەلگەن.

ونى قىتاي قازاقتارى <<پەزيا كەربۇعىسى>> دەپ اتاۋعا

داعدىلانىپ كەتكەن.

قانسوناردا باسىلعان ءىزدىڭ ءوزى بايىرعى

سۇرەندەرمەن كەلىسە بەرمەيدى،

اقىلبەكتىڭ ءىزى جاڭاشا سۇرەن رەتىندە قارالادى،

ءبورى سوقپاقتى بوز دالاداعى <<پوەزيا كەربۇعىسىنىڭ>>

سەزىم شىرپىسىنا تامدىرعان الاۋ وتى بۇكىل شىعىس القابىنان شۇباتىلا جەتىپ مىنەكي اتىراۋعا دەيىن دامىل تاپپاقشى.

 

 

 

 

 

 

ىڭكارلىق

 

كەڭ كەۋدەمە كەرۋەن تارتقان نۇرلارى ،

مەن ومىرگە ىنكار ەدىم …

وزىمشە !

قىتىعى مول قىيال دەيتىن قىرداعى ،

…قىيىلامىن ،

قىرشىن ءۇمىت كوز ىلسە…

 

ەنتەلەتىپ جان- ءدىلىمدى ءبىر باقىت ،

ەرتەگىدەي !

ەرتە ، ەرتە ، ەرتەدەن ،

جالعىز ساۋلە بار جالعاندا ، جىرلاتىپ -

جانارىمەن جۇرەگىمدى ورتەگەن .

 

بال موينىنا مىڭ بوياۋلار اسىلىپ ،

قىزىل- جاسىل جاپىراعىنا قونعان ءنار.

و، داريعا !

مىڭ جۇرەككە جول الىپ ،

ول تۋرالى ءان سالاتىن ورماندار .

 

سامال ەسكەن ساحارانىڭ تۇنىنەن ،

كىسىنەسە اڭساپ ارمان – ارعىماق ،

تاۋدىڭ تازا ءنىلىن سورعان تىلىمەن ،

ول ءجايىندا جىر وقىيتىن بال بۇلاق .

 

ءبىر عاجاپ ناز مىيىعىندا كىلكىگەن ،

سول بەينە ءۇشىن وزەگىمدى وت قارىپ…

جانارتاۋداي قايتا – قايتا سىلكىنەم ،

ۇشقىندارىم اسپان جاققا اتتانىپ…

 

جانعا شەككەن جازىمىشتىڭ جازۋىن ،

مەن – قىزعىش قۇس !

…ىنكار ،

ءومىر ،

ساۋلەگە …

سەن – جالىنسىڭ ،

ناركەس بەينە- نازىگىم ،

سالقىن تارتپاي سالا بەر سان اۋرەگە !!

 

سىبەرلە جاڭبىر

 

اعىل دا تەگىل وقىلعان ويلى جىر ما ەدىڭ ،

سىبەرلە ، ءجاڭبىر !

جانىمنىڭ جۋشى كىربەڭىن .

تىنىشتىق- كىيە تۇمارىن تاعىپ موينىما ،

تىڭداعىم كەلىپ تۇر مەنىڭ…

 

شىمشىلاپ تۇندەر ،

شىيرىقتىرىپ قىسقا كۇن وتكەن ،

كەۋدەمە كەرمەك تامشىنى  ، ءجاڭبىر ، تۇنەتپەن !

جاۋراعان سەزىم جاپىراقتارىن جىلىتىپ ،

ۇشىرشى كەپتەر جۇرەكتەن .

 

بۇلتتارىڭ سەنىڭ – جۇلدىزدىڭ بۇيرا جولاعى ،

بۇلتتارىم مەنىڭ – بۇرقانعان مۇڭنىڭ بورانى .

قۇلازىپ كەتتىم عۇمىرلار ءۇشىن قاڭباقتاي ،

بەلگىسىز قايدا قونارى .

 

جاتىرقاپ كوڭىل جاندىكتەرىنەن نارىقتىڭ ،

قالعانداي قۇمدا ، قاتالاپ قانشا تالىقتىم .

سىبەرلە ، ءجاڭبىر !

سىلكىنىپ الىپ قاعايىن ،

قايمانا شاڭىن حالىقتىڭ !!

 

ساۋلە

 

ويعا باتىپ … و ، باتىسىم- شىعىسىم !

توسىت كوتەر ، توسىن تۋعان جىر ءۇشىن .

اڭىزداعى الىپ قارا كولەڭكە ،

كۇن نۇرىنا سۋارىپ تۇر قىلىشىن .

 

جەر !

تىرشىلىك !

كەرۋەن كوشىپ ، يت ۇرگەن ،

كۇرسىنەمىن ، كۇڭىرەنسە كۇيكى ىنگەن .

سۇرەنى كوپ ، سۇيكىمى جوق پەندەنىڭ ،

سۇر كوكەككە ۇقساتامىن سىيقىن مەن .

 

كەرمالداسقان كۇدىك جانە توتى – ءۇمىت ،

كەڭىستىككە زاۋال بولىپ وقىلىپ .

دالا جاتىر اڭساپ اسپان داۋىسىن ،

بارا جاتىر كەرىم ساۋلە كەتىلىپ .

 

جەر- ۇجىماق !

وزەگىندە ءومىر بار ،

ءومىر ءۇشىن ورتەنە قول سوعىڭدار .

عالاماتىن قايدان ۇقسىن عارىشتىڭ ،

توپىراققا تامىر تارتپاس ءتوبىرلار .

 

شانشىپ نايزا – كىرپىگىمدى كوككە مەن ،

كۇن كوزىنەن كۇرەڭىتكەن وت كورەم …

سوڭعى شۋاق مىڭ جۇرەككە توكتى اراي ،

و، داريعا !

ەرنىن تىستەپ ەپپەنەن .

 

جاپىراقتار ايىپ تاعىپ اڭعالعا ،

قاراڭعىلىق ءجايلاپ …

قالدىم ارماندا !

ساۋلە شاشىپ كەتۋ كەرەك – اۋ ،

مارجان- عۇمىر ۇزىلگەنشە …

بار ماڭعا !

 

رۋحىنداي وقىس سونگەن ساۋلەنىڭ ،

ەگىز جۇلدىز جاندى… جالعاپ داۋرەنىن .

ايحاي ،جالعان !

كەۋدەمە ەنگەن الەمنىڭ ،

كەرەمەتىن جىرلاي الماي اۋرەمىن…

 

———————————————–

kerey.kz

Related Articles

  • اتتىعا جول، اۋىزدىعا ءسوز بەرمەگەن تۇرىم باتىر

    ءار داۋىردە حالىقتىڭ پانا تۇتار، قورمال سانار قۇرمەتتى ازاماتتارى بولادى، سولاردىڭ ءبىرى زامانى اتتىعا جول، اۋىزدىعا ءسوز بەرمەيتىن، باتىرلىعىمەن حالقى جاقتا تۇرىپ، مىناۋ ورتاسى مەن مەكەنىن قورعاۋ جولىندا سىرت جاۋعا سەس بولىپ كەلگەن تۇرىم باتىردى تۋعان حالقى ماڭگى ۇماتپايدى. تۇرىم بالا كۇنىنەن بالۋاندىعىمەن، قامشىگەرلىگىمەن اتى شىققان، ەسەيىپ ات جالىن تارتىپ مىنە كوز الارتقان جاۋلارىنىڭ بەتىن قايتارىپ كوزگە تۇسكەندىكتەن «بۇل وڭىردە تۇرىم بار» دەپ سىرت جاۋلار اتتاپ باسپايتىن بولعان. تۇرىم ءومىرىنىڭ سوڭىندا زيراتىن قازىپ، قابىرىن تۇرعىزىپ قويىپ قاجىلىق ساپارعا اتتانىپ، قايتارىندا بۇگىنگى سەمەي ءوڭىرى ماڭىنا كەلگەندە تۇيىقسىز دۇنيە سالىپ، جول جولداستارى سۇيەكتە بۇزباي سارتەرەكتەگى ءوزى ازىرلەپ كەتكەن قابىرعا جەتكىزىپ، ەل، جۇرتىنا تابىس ەتىدى. يتەلى رۋىنىڭ ءبىر مۇنشا اتاسى اجى گۇڭ بولىپ

  • «سەن ەسىركە، تىنىش ۇيىقتات، باق سوزىمە!» /اباي/

    «سەن ەسىركە، تىنىش ۇيىقتات، باق سوزىمە!» /اباي/

    ءبىزدىڭ قازاقتا «مالعا دوستىڭ مالدان باسقا مۇڭى جوق» – «مالدان بوعى عانا بوتەن» تالاي جارىمەس ابايدىڭ اتىنا نەشە ءتۇرلى ءسوز ايتقان. ونىڭ ىشىندە ساۋداگەر عانا ەمەس، ءوزىن ء“سوز ۇستاعان”، “ەل ۇستاعان” سانايتىندار دا بولدى. بۇلارعا ابايدىڭ ءوزى جاۋاپ بەرىپ كەتكەن: «تىنىش ۇيىقتات، سەن ەسىركە، باق سوزىمە!». ال، اناۋ جىگىت «مالدىڭ بۋىمەن» نەگىزگى ويىن دۇرىس جەتكىزە الماعان سياقتى. ول، «قۇنەكەڭ مالىن شىعىنداپ، ابايدى وقىتىپ، جاعداي جاساماعاندا قالاي بولار ەدى… ءبىز دە سول قۇنەكەڭ سياقتىمىز…» دەگەندى ايتپاقشى بولدى – اۋ دەيمىن… قۇنەكەڭ قايدا، سەن قايدا… «قۋاتى كۇشتى نۇرلى ءسوز، قۋاتىن بىلگەن ابايلار…» – دەيدى اباي. ءسوزدىڭ قۋاتىن بىلمەگەن وتە قيىن، كۇيىپ قالۋىڭ مۇمكىن… وسى ارادا بريتانيانىڭ پرەمەر – ءمينيسترى بولعان بەندجامين ديزراەليدىڭ

  • مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى

    مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى

    جەكە ارحيۆىمنەن تابىلعان قۇندى مۇراعات «مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى) بۇل ولەڭدى 1980 – جىلى ءور التايدىڭ كوكتوعاي اۋدانىنا قاراستى دۇرە اۋىلىندا 61 جاستاعى قاۋان ورىنباسارۇلى دەگەن اقساقال ايتقانىنان جەكە ارحيۆىمدە ساقتالىپ قالعانىنان تاۋىپ وقىرمانمەن ءبولىسىپ وتىرمىن. اي، قۇداي – اۋ، اققا جاق، ءوزىڭى ايان مەن ناقاق. اقيقات دەگەن جولىڭنىن، ابىرويىڭدى اشپا حاق. اياتبەنەن قادىسقا، اللا نيەت اق ىسكە. جان الماسام جوق ەدى-اۋ، جازا تارتسىن دەگەن باق. مەنى سوتتاپ بايلاتىپ، زىعىرداندى قايناتىپ. ماسايراسىن ءماز بولىپ، قيناعاندى ءوزىڭ تاپ جاقىن جەردەن جاۋ شىعىپ، ماقۇل ىستەن داۋ شىعىپ. دۇشپان ءۇستاپ قولىمنان، يتتەر تىستەپ تونىمنان. جامان توسۋ بولعان شاق، تۇتقىن بولىپ تارىعىپ، جالعىز جاتىپ زارىعىپ، اشۋ قىسىپ ويدى الىپ، دەرت ءجايىلىپ بويدى

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

    مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

     سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz سايتتارىنان الىندى. اتا زاڭ جوباسىنىڭ تالقىسى قازاقستانداعى ەڭ سەزىمتال، ەڭ ۇزاق تالقىلانىپ كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءبىرى — مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ناقتى مارتەبەسى. كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل دەپ جازىلعانىنا وتىز جىلدان استى. الايدا قوعامداعى شىنايى سۇراق ءالى دە اشىق: قازاق ءتىلى — باسقارۋدىڭ ءتىلى مە، الدە سيمۆولدىق مارتەبەدەگى ءتىل مە؟ ءتىل ماسەلەسى نەلىكتەن شەشىلمەي كەلەدى؟ سەبەبى ءبىز ۇزاق ۋاقىت بويى تىلگە: – مادەني قۇندىلىق رەتىندە عانا قاراپ كەلدىك; – ونى مەملەكەتتىك باسقارۋ ءتىلى رەتىندە ناقتى بەكىتپەدىك. ناتيجەسىندە: – كونستيتۋتسيادا ءبىر ءماتىن، – تاجىريبەدە باسقا جاعداي قالىپتاستى. بۇل قايشىلىق ءتىلدىڭ ەمەس، كونستيتۋتسيالىق ايقىندىقتىڭ السىزدىگىنەن تۋىندادى. 9-باپتاعى باستى ءتۇيىن جوبا بويىنشا: 1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق ءتىلى. 2. مەملەكەتتىك ۇيىمداردا

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: