|  | 

ادەبي الەم

كوگەداي شامەرحان: كوكجيەككە سىڭگەن قۇستىڭ كوز جاسى

FB_IMG_1462531590088.jpgجاعاتسۋ

 

ريىمدىكتەر قول سۇيەدى،

تاڭ كۋا،

ءوزى عانا وزەگىنە ءورت جاندىرا.

جەرمەن كوككە سىيعىزبايدى  پاپاسىن،

جاعىمپازدار جىعىلادى بولدىرا.

ولاردىكى كۇنە كيپارا اسپابى،

ال بىزدىكى دومبىرا.

 

قوڭىر قالتا كەدەي ءتىسى قىشىعان،

ۇستاپ جىلان قۇيرىعىنىڭ ۇشىنان.

شىركەۋ بۇتىن ولار قۇداي سانايدى،

قورقاد تاعى پاپاسىنىڭ مىسىنان.

 

قۇرلىسقا ۇلگى ۇرلاۋ كونە گرەكتەن،

مىڭ جاعىمپاز

سونى ارقاۋ جىر ەتكەن.

كونە شىركەۋ بۇرشىندا كاتوليك،

اۋىرادى جۇرەكپەن.

 

نە ىشسەدە،

نە كورسەدە ولارعا.

بۇدان اسقان ارتىق باقىت بولارما؟

بىرەۋ جالعىز جەتەلەيدى شوق اربا،

بىرەۋ لاشىق اڭساپ الەك قونارعا.

 

 

جاپون جايىپ تۇراتىنداي ساۋساعىن،

ءيسىن اڭساپ، قىتايلىق پار مونشانىڭ.

ۆاگزالدارعا ۇقسايدى اۋىل كەسپىرى،

ەلەمەيدى كەزەك كۇتىپ، توڭسا كىم.

 

كونە سۇرلەۋ، كوكجوتەلدىڭ وتانى،

قامىستىنىڭ قابانىدا قاپالى.

مەشەۋلەردىڭ مەشەل ۇلى سارناۋىق،

اتاعىنان باعالىراق شاپانى.

 

جازا

 

ماقسىم زارلىمەن سىرلاسۋ

 

اسپانعا ءجۇزى قاراعان  قانجارعا،

تۇسەدى المالار  توپىرلاپ اعاشتان.

سۇتتەي ۇيىعان ايدىڭ نۇرىنا،

ىندىنى كەتكەن مىسىق تالاسقان.

 

كوكجيەككە سىڭگەن قۇستىڭ كوز جاسى،

ۇرلايدى تۇندە جاۋقازىن جىرىن.

كوپ كۇلگەن بۇلاق، جىلاۋعا اۋەس،

جوعالتقان قۇنىن، ۇمىتقان جىلىن.

 

اسپان تولعاتقان التى قاز جىرى،

بەيمالىم قازىر قايدا ءورىلدى.

جۋسان مەن جالبىز جۇرەگىن ۇستاپ،

قاشقىن قاڭباقتىڭ سوڭىنان جۇگىردى.

 

ءتۇزدىڭ ەلىگى ەلىتتى نەگە،

سەزىكشىل بولدى، ول قاشان؟

يزەن  باستارىن يزەكتەي جونەلەر،

جۇلىنىپ جەتسە، جورعا شاڭ.

 

جاڭبىردىڭ ءيسى، توپىراق ءدامى،

گۇلدەردىڭ اڭقىپ بويىنان.

بورىلەر ورمانعا قويىپ بارادى،

ايىنىعان قاشان ويىنان.

 

اق كوبىكتەنىپ وزەن اعۋدا،

سۇلۋ تال شاشىن جۋعان جوق.

تاۋدىڭ باسىنا كۇن قونىپ وتىر،

ۋاقىت بىراق، قۋعان جوق.

 

ءتۇزدى تۇمان قاپاتدى نەگە،

قاراقات تۇندە قانسىراپ.

ماما اعاشقا قونعان جۇلدىزدار،

توگىپ تۇر قالاي بال شۋاق؟

 

ايعا قاراعان جۇزدەردە جىلۋ،

كولەڭكە سونشا بەيمالىم.

قانسىراپ جاتقان قارا قۇمىرسقا،

سايعا قامادى، قايعى ءانىن.

 

شەگىرتكە ءتۇننىڭ ساعاتى تاعى،

وياتتى نەنى شىرىلداپ.

مۇلگىگەن دۇنيە شوشىپ وياندى،

باستالدى تاۋدا مىڭ ىرعاق.

 

ىمىرا

 

مەزگىلىنەن ەرتەلەۋ،

ىمىرت جاپقان شاق مىنا.

قوڭىر قوستىڭ كيەسى،

قىستىڭ ءجۇزى اققۇبا.

 

جىرتىعىنان جابىقتىڭ،

اسقىنعان جەل ەنتەلەپ.

قۇتان قورىي المايدى،

تاماققا وزبىر ماڭ توبەت.

 

زامان تۇلكى بۇلاڭداپ،

بىزدە ءبارى ەرتەرەك.

اياز كەلدى اق مىلتىق،

ايار شالعا ەركەلەپ.

 

مىڭ قۇبىلعان، ءتۇس قانداي؟

قۇنى قانداي ساتىستىڭ.

ءبىزدىڭ بەدەل قۇلادى،

الەگىمەن باتىستىڭ.

 

كۇندەگى كۇي باسقاشا،

ءشاۋ تارتىپتى، قارا شال.

عيماراتىن ونەردىڭ،

كەرەگىڭە جاراسا ال.

 

بوس قويمايسىڭ ورنىن،

مال باق، مەيلى قورا سال.

رۋحى ولسە حالىقتىڭ،

سوقپاعىنان اداسار.

 

جارنامانىڭ كوكەسى،

شاقىرادى ىمىرتقا.

بايقاماساڭ شىعىستان،

قاپتاپ كەلەد، قۇمىرسقا.

 

ايدىن-كولدەن قۇس كەتەر،

اينا كولدەن ءتۇس كەتەر.

حان ابىلاي بابامىز،

جورىتپاپتى ءتۇس بەكەر.

 

بابا ساتۋ بايگەسى،

الا ساتۋ دوداسى.

ءبىزدىڭ جايساڭ جانداردىڭ،

نەگە كەلەد، شاماسى؟

 

ورماندا ورىس ويقاستاپ،

ۇمىسىنادى ايۋداي.

بىزدىكى سول مەزگىلسىز،

شىرقالعان ءان ء“اي ۋگاي”.

 

تاۋەكەل

 

التى ايلىق جولعا ات ەرتتەپ،

بەلىن بەكەم بۋعان بابالار.

التى كۇن ءجۇرىپ بەل شەشكەن ساتتە،

الپىس مينۋت بولعان دۇعادا.

 

بىزدەردى ويلاپ جانارى تالماي،

بولاشاق،-دەپ كەتكەن امانات.

ماستەك مىنگەن، ماڭگۇرتكە اينالدىق،

بوتەن ءبىر ءبىتىم دوبالاپ.

 

جاساۋىلداي جاراق اسىنىپ العان،

ات  مىنگەن ءدۇر ەك تاعالاپ.

ساعى سىنىپ كەتكەن، سارىسۋ جۇرەك،

تار كەۋدەگە ءۇنسىز قامالاد.

 

بابامىزدى سالدىق، بالبالعا قاراپ،

تۇرىمەن-ءتۇسىن جوبالاپ.

اق جولعا شوككەن جەلمايا بۇلتتار،

كۇيىسىن قاشان دوعاراد.

 

الىپ شىڭ باسىن مەكەندەگەن مۇزدار،

ەتەككە جەتتى سىرعاناپ.

الىپ انادان تۋعان اقپەيىل قىزدار،

قىرىمعا كەتتى دومالاپ.

 

تاۋەكەل ەتتىم، جاراتقان حاققا،

ءتۇسىمىزدى ءبىزدىڭ  وزگەرتپە.

ابادان بولار، الاشتىڭ ۇلى،

تالپىنىپ جاتىر، جورگەكتە.

 

قاسيەتسىز ءتۇن

 

جاسىل شىرشا جىلايدى،

كوزدىڭ جاسىن بۇلايدى.

مەنىڭ ءدىڭىم كەسىلىدى،

ءوزى ءدىنىن ءوشىردى،

ۇمىتتى ولار قۇدايدى.

 

مىڭ ميلليون تورسىلداق،

ءتۇنى بويى تارسىلداپ.

اقىماقتار شوشقاداي،

شىعا كەلەر قورسىلداپ.

 

شايتان ءزارىن كەسەدەن،

جۇتار باسپەن نەشەدەن.

كوزى، باسى كولكىلدەپ،

تابىلادى كوشەدەن.

 

تىلەگەنى جىنداردان،

سۇراعانى سۇمداردان.

ينە جۇتقان تۇلكىدەي،

سەلتەڭدەيدى شۋلاردان.

 

كورىنگەنگە كوز ءسۇزىپ،

داۋاسىزدا وي بۇزىق.

جارلى جاتىر جارىسىپ،

جالعىز اتىن سويعىزىپ.

 

ايەل مەن قىز ەربەڭدەپ،

“بۇلدا قىزىق كورگەن”،- دەپ

قۇربان ايتپەن ورازا ايت،

ارابتاردان كەلگەن،-دەپ.

 

اتامىزدان تال قالار،

ءاز ناۋرىز  سالتىمدا.

ۇلكەن كۇنا ازعىندىق،

شاريعاتتىڭ شارتىندا.

 

مۇسىلماننىڭ بالاسى،

ەلىكتەۋ سىن دەمەي مە؟

ماقشار كۇنى بولعاندا،

تاس تىعىلار كومەيگە.

 

جىن-شايتاننىڭ جولداسى،

اقيقاتتى ەلەي مە؟

ۋعا بوكسە اڭقاسى،

جاراتۋشى جەبەي مە؟

Related Articles

  • اتتىعا جول، اۋىزدىعا ءسوز بەرمەگەن تۇرىم باتىر

    ءار داۋىردە حالىقتىڭ پانا تۇتار، قورمال سانار قۇرمەتتى ازاماتتارى بولادى، سولاردىڭ ءبىرى زامانى اتتىعا جول، اۋىزدىعا ءسوز بەرمەيتىن، باتىرلىعىمەن حالقى جاقتا تۇرىپ، مىناۋ ورتاسى مەن مەكەنىن قورعاۋ جولىندا سىرت جاۋعا سەس بولىپ كەلگەن تۇرىم باتىردى تۋعان حالقى ماڭگى ۇماتپايدى. تۇرىم بالا كۇنىنەن بالۋاندىعىمەن، قامشىگەرلىگىمەن اتى شىققان، ەسەيىپ ات جالىن تارتىپ مىنە كوز الارتقان جاۋلارىنىڭ بەتىن قايتارىپ كوزگە تۇسكەندىكتەن «بۇل وڭىردە تۇرىم بار» دەپ سىرت جاۋلار اتتاپ باسپايتىن بولعان. تۇرىم ءومىرىنىڭ سوڭىندا زيراتىن قازىپ، قابىرىن تۇرعىزىپ قويىپ قاجىلىق ساپارعا اتتانىپ، قايتارىندا بۇگىنگى سەمەي ءوڭىرى ماڭىنا كەلگەندە تۇيىقسىز دۇنيە سالىپ، جول جولداستارى سۇيەكتە بۇزباي سارتەرەكتەگى ءوزى ازىرلەپ كەتكەن قابىرعا جەتكىزىپ، ەل، جۇرتىنا تابىس ەتىدى. يتەلى رۋىنىڭ ءبىر مۇنشا اتاسى اجى گۇڭ بولىپ

  • «سەن ەسىركە، تىنىش ۇيىقتات، باق سوزىمە!» /اباي/

    «سەن ەسىركە، تىنىش ۇيىقتات، باق سوزىمە!» /اباي/

    ءبىزدىڭ قازاقتا «مالعا دوستىڭ مالدان باسقا مۇڭى جوق» – «مالدان بوعى عانا بوتەن» تالاي جارىمەس ابايدىڭ اتىنا نەشە ءتۇرلى ءسوز ايتقان. ونىڭ ىشىندە ساۋداگەر عانا ەمەس، ءوزىن ء“سوز ۇستاعان”، “ەل ۇستاعان” سانايتىندار دا بولدى. بۇلارعا ابايدىڭ ءوزى جاۋاپ بەرىپ كەتكەن: «تىنىش ۇيىقتات، سەن ەسىركە، باق سوزىمە!». ال، اناۋ جىگىت «مالدىڭ بۋىمەن» نەگىزگى ويىن دۇرىس جەتكىزە الماعان سياقتى. ول، «قۇنەكەڭ مالىن شىعىنداپ، ابايدى وقىتىپ، جاعداي جاساماعاندا قالاي بولار ەدى… ءبىز دە سول قۇنەكەڭ سياقتىمىز…» دەگەندى ايتپاقشى بولدى – اۋ دەيمىن… قۇنەكەڭ قايدا، سەن قايدا… «قۋاتى كۇشتى نۇرلى ءسوز، قۋاتىن بىلگەن ابايلار…» – دەيدى اباي. ءسوزدىڭ قۋاتىن بىلمەگەن وتە قيىن، كۇيىپ قالۋىڭ مۇمكىن… وسى ارادا بريتانيانىڭ پرەمەر – ءمينيسترى بولعان بەندجامين ديزراەليدىڭ

  • مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى

    مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى

    جەكە ارحيۆىمنەن تابىلعان قۇندى مۇراعات «مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى) بۇل ولەڭدى 1980 – جىلى ءور التايدىڭ كوكتوعاي اۋدانىنا قاراستى دۇرە اۋىلىندا 61 جاستاعى قاۋان ورىنباسارۇلى دەگەن اقساقال ايتقانىنان جەكە ارحيۆىمدە ساقتالىپ قالعانىنان تاۋىپ وقىرمانمەن ءبولىسىپ وتىرمىن. اي، قۇداي – اۋ، اققا جاق، ءوزىڭى ايان مەن ناقاق. اقيقات دەگەن جولىڭنىن، ابىرويىڭدى اشپا حاق. اياتبەنەن قادىسقا، اللا نيەت اق ىسكە. جان الماسام جوق ەدى-اۋ، جازا تارتسىن دەگەن باق. مەنى سوتتاپ بايلاتىپ، زىعىرداندى قايناتىپ. ماسايراسىن ءماز بولىپ، قيناعاندى ءوزىڭ تاپ جاقىن جەردەن جاۋ شىعىپ، ماقۇل ىستەن داۋ شىعىپ. دۇشپان ءۇستاپ قولىمنان، يتتەر تىستەپ تونىمنان. جامان توسۋ بولعان شاق، تۇتقىن بولىپ تارىعىپ، جالعىز جاتىپ زارىعىپ، اشۋ قىسىپ ويدى الىپ، دەرت ءجايىلىپ بويدى

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

    مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

     سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz سايتتارىنان الىندى. اتا زاڭ جوباسىنىڭ تالقىسى قازاقستانداعى ەڭ سەزىمتال، ەڭ ۇزاق تالقىلانىپ كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءبىرى — مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ناقتى مارتەبەسى. كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل دەپ جازىلعانىنا وتىز جىلدان استى. الايدا قوعامداعى شىنايى سۇراق ءالى دە اشىق: قازاق ءتىلى — باسقارۋدىڭ ءتىلى مە، الدە سيمۆولدىق مارتەبەدەگى ءتىل مە؟ ءتىل ماسەلەسى نەلىكتەن شەشىلمەي كەلەدى؟ سەبەبى ءبىز ۇزاق ۋاقىت بويى تىلگە: – مادەني قۇندىلىق رەتىندە عانا قاراپ كەلدىك; – ونى مەملەكەتتىك باسقارۋ ءتىلى رەتىندە ناقتى بەكىتپەدىك. ناتيجەسىندە: – كونستيتۋتسيادا ءبىر ءماتىن، – تاجىريبەدە باسقا جاعداي قالىپتاستى. بۇل قايشىلىق ءتىلدىڭ ەمەس، كونستيتۋتسيالىق ايقىندىقتىڭ السىزدىگىنەن تۋىندادى. 9-باپتاعى باستى ءتۇيىن جوبا بويىنشا: 1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق ءتىلى. 2. مەملەكەتتىك ۇيىمداردا

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: