|  | 

ادەبي الەم

كوگەداي شامەرحان: كوكجيەككە سىڭگەن قۇستىڭ كوز جاسى

FB_IMG_1462531590088.jpgجاعاتسۋ

 

ريىمدىكتەر قول سۇيەدى،

تاڭ كۋا،

ءوزى عانا وزەگىنە ءورت جاندىرا.

جەرمەن كوككە سىيعىزبايدى  پاپاسىن،

جاعىمپازدار جىعىلادى بولدىرا.

ولاردىكى كۇنە كيپارا اسپابى،

ال بىزدىكى دومبىرا.

 

قوڭىر قالتا كەدەي ءتىسى قىشىعان،

ۇستاپ جىلان قۇيرىعىنىڭ ۇشىنان.

شىركەۋ بۇتىن ولار قۇداي سانايدى،

قورقاد تاعى پاپاسىنىڭ مىسىنان.

 

قۇرلىسقا ۇلگى ۇرلاۋ كونە گرەكتەن،

مىڭ جاعىمپاز

سونى ارقاۋ جىر ەتكەن.

كونە شىركەۋ بۇرشىندا كاتوليك،

اۋىرادى جۇرەكپەن.

 

نە ىشسەدە،

نە كورسەدە ولارعا.

بۇدان اسقان ارتىق باقىت بولارما؟

بىرەۋ جالعىز جەتەلەيدى شوق اربا،

بىرەۋ لاشىق اڭساپ الەك قونارعا.

 

 

جاپون جايىپ تۇراتىنداي ساۋساعىن،

ءيسىن اڭساپ، قىتايلىق پار مونشانىڭ.

ۆاگزالدارعا ۇقسايدى اۋىل كەسپىرى،

ەلەمەيدى كەزەك كۇتىپ، توڭسا كىم.

 

كونە سۇرلەۋ، كوكجوتەلدىڭ وتانى،

قامىستىنىڭ قابانىدا قاپالى.

مەشەۋلەردىڭ مەشەل ۇلى سارناۋىق،

اتاعىنان باعالىراق شاپانى.

 

جازا

 

ماقسىم زارلىمەن سىرلاسۋ

 

اسپانعا ءجۇزى قاراعان  قانجارعا،

تۇسەدى المالار  توپىرلاپ اعاشتان.

سۇتتەي ۇيىعان ايدىڭ نۇرىنا،

ىندىنى كەتكەن مىسىق تالاسقان.

 

كوكجيەككە سىڭگەن قۇستىڭ كوز جاسى،

ۇرلايدى تۇندە جاۋقازىن جىرىن.

كوپ كۇلگەن بۇلاق، جىلاۋعا اۋەس،

جوعالتقان قۇنىن، ۇمىتقان جىلىن.

 

اسپان تولعاتقان التى قاز جىرى،

بەيمالىم قازىر قايدا ءورىلدى.

جۋسان مەن جالبىز جۇرەگىن ۇستاپ،

قاشقىن قاڭباقتىڭ سوڭىنان جۇگىردى.

 

ءتۇزدىڭ ەلىگى ەلىتتى نەگە،

سەزىكشىل بولدى، ول قاشان؟

يزەن  باستارىن يزەكتەي جونەلەر،

جۇلىنىپ جەتسە، جورعا شاڭ.

 

جاڭبىردىڭ ءيسى، توپىراق ءدامى،

گۇلدەردىڭ اڭقىپ بويىنان.

بورىلەر ورمانعا قويىپ بارادى،

ايىنىعان قاشان ويىنان.

 

اق كوبىكتەنىپ وزەن اعۋدا،

سۇلۋ تال شاشىن جۋعان جوق.

تاۋدىڭ باسىنا كۇن قونىپ وتىر،

ۋاقىت بىراق، قۋعان جوق.

 

ءتۇزدى تۇمان قاپاتدى نەگە،

قاراقات تۇندە قانسىراپ.

ماما اعاشقا قونعان جۇلدىزدار،

توگىپ تۇر قالاي بال شۋاق؟

 

ايعا قاراعان جۇزدەردە جىلۋ،

كولەڭكە سونشا بەيمالىم.

قانسىراپ جاتقان قارا قۇمىرسقا،

سايعا قامادى، قايعى ءانىن.

 

شەگىرتكە ءتۇننىڭ ساعاتى تاعى،

وياتتى نەنى شىرىلداپ.

مۇلگىگەن دۇنيە شوشىپ وياندى،

باستالدى تاۋدا مىڭ ىرعاق.

 

ىمىرا

 

مەزگىلىنەن ەرتەلەۋ،

ىمىرت جاپقان شاق مىنا.

قوڭىر قوستىڭ كيەسى،

قىستىڭ ءجۇزى اققۇبا.

 

جىرتىعىنان جابىقتىڭ،

اسقىنعان جەل ەنتەلەپ.

قۇتان قورىي المايدى،

تاماققا وزبىر ماڭ توبەت.

 

زامان تۇلكى بۇلاڭداپ،

بىزدە ءبارى ەرتەرەك.

اياز كەلدى اق مىلتىق،

ايار شالعا ەركەلەپ.

 

مىڭ قۇبىلعان، ءتۇس قانداي؟

قۇنى قانداي ساتىستىڭ.

ءبىزدىڭ بەدەل قۇلادى،

الەگىمەن باتىستىڭ.

 

كۇندەگى كۇي باسقاشا،

ءشاۋ تارتىپتى، قارا شال.

عيماراتىن ونەردىڭ،

كەرەگىڭە جاراسا ال.

 

بوس قويمايسىڭ ورنىن،

مال باق، مەيلى قورا سال.

رۋحى ولسە حالىقتىڭ،

سوقپاعىنان اداسار.

 

جارنامانىڭ كوكەسى،

شاقىرادى ىمىرتقا.

بايقاماساڭ شىعىستان،

قاپتاپ كەلەد، قۇمىرسقا.

 

ايدىن-كولدەن قۇس كەتەر،

اينا كولدەن ءتۇس كەتەر.

حان ابىلاي بابامىز،

جورىتپاپتى ءتۇس بەكەر.

 

بابا ساتۋ بايگەسى،

الا ساتۋ دوداسى.

ءبىزدىڭ جايساڭ جانداردىڭ،

نەگە كەلەد، شاماسى؟

 

ورماندا ورىس ويقاستاپ،

ۇمىسىنادى ايۋداي.

بىزدىكى سول مەزگىلسىز،

شىرقالعان ءان ء“اي ۋگاي”.

 

تاۋەكەل

 

التى ايلىق جولعا ات ەرتتەپ،

بەلىن بەكەم بۋعان بابالار.

التى كۇن ءجۇرىپ بەل شەشكەن ساتتە،

الپىس مينۋت بولعان دۇعادا.

 

بىزدەردى ويلاپ جانارى تالماي،

بولاشاق،-دەپ كەتكەن امانات.

ماستەك مىنگەن، ماڭگۇرتكە اينالدىق،

بوتەن ءبىر ءبىتىم دوبالاپ.

 

جاساۋىلداي جاراق اسىنىپ العان،

ات  مىنگەن ءدۇر ەك تاعالاپ.

ساعى سىنىپ كەتكەن، سارىسۋ جۇرەك،

تار كەۋدەگە ءۇنسىز قامالاد.

 

بابامىزدى سالدىق، بالبالعا قاراپ،

تۇرىمەن-ءتۇسىن جوبالاپ.

اق جولعا شوككەن جەلمايا بۇلتتار،

كۇيىسىن قاشان دوعاراد.

 

الىپ شىڭ باسىن مەكەندەگەن مۇزدار،

ەتەككە جەتتى سىرعاناپ.

الىپ انادان تۋعان اقپەيىل قىزدار،

قىرىمعا كەتتى دومالاپ.

 

تاۋەكەل ەتتىم، جاراتقان حاققا،

ءتۇسىمىزدى ءبىزدىڭ  وزگەرتپە.

ابادان بولار، الاشتىڭ ۇلى،

تالپىنىپ جاتىر، جورگەكتە.

 

قاسيەتسىز ءتۇن

 

جاسىل شىرشا جىلايدى،

كوزدىڭ جاسىن بۇلايدى.

مەنىڭ ءدىڭىم كەسىلىدى،

ءوزى ءدىنىن ءوشىردى،

ۇمىتتى ولار قۇدايدى.

 

مىڭ ميلليون تورسىلداق،

ءتۇنى بويى تارسىلداپ.

اقىماقتار شوشقاداي،

شىعا كەلەر قورسىلداپ.

 

شايتان ءزارىن كەسەدەن،

جۇتار باسپەن نەشەدەن.

كوزى، باسى كولكىلدەپ،

تابىلادى كوشەدەن.

 

تىلەگەنى جىنداردان،

سۇراعانى سۇمداردان.

ينە جۇتقان تۇلكىدەي،

سەلتەڭدەيدى شۋلاردان.

 

كورىنگەنگە كوز ءسۇزىپ،

داۋاسىزدا وي بۇزىق.

جارلى جاتىر جارىسىپ،

جالعىز اتىن سويعىزىپ.

 

ايەل مەن قىز ەربەڭدەپ،

“بۇلدا قىزىق كورگەن”،- دەپ

قۇربان ايتپەن ورازا ايت،

ارابتاردان كەلگەن،-دەپ.

 

اتامىزدان تال قالار،

ءاز ناۋرىز  سالتىمدا.

ۇلكەن كۇنا ازعىندىق،

شاريعاتتىڭ شارتىندا.

 

مۇسىلماننىڭ بالاسى،

ەلىكتەۋ سىن دەمەي مە؟

ماقشار كۇنى بولعاندا،

تاس تىعىلار كومەيگە.

 

جىن-شايتاننىڭ جولداسى،

اقيقاتتى ەلەي مە؟

ۋعا بوكسە اڭقاسى،

جاراتۋشى جەبەي مە؟

Related Articles

  • مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

    مەملەكەتتىك ءتىل: قاۋقارلى ما، الدە ءالى دە دەكلاراتسيا ما؟

     سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz سايتتارىنان الىندى. اتا زاڭ جوباسىنىڭ تالقىسى قازاقستانداعى ەڭ سەزىمتال، ەڭ ۇزاق تالقىلانىپ كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءبىرى — مەملەكەتتىك ءتىلدىڭ ناقتى مارتەبەسى. كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلى مەملەكەتتىك ءتىل دەپ جازىلعانىنا وتىز جىلدان استى. الايدا قوعامداعى شىنايى سۇراق ءالى دە اشىق: قازاق ءتىلى — باسقارۋدىڭ ءتىلى مە، الدە سيمۆولدىق مارتەبەدەگى ءتىل مە؟ ءتىل ماسەلەسى نەلىكتەن شەشىلمەي كەلەدى؟ سەبەبى ءبىز ۇزاق ۋاقىت بويى تىلگە: – مادەني قۇندىلىق رەتىندە عانا قاراپ كەلدىك; – ونى مەملەكەتتىك باسقارۋ ءتىلى رەتىندە ناقتى بەكىتپەدىك. ناتيجەسىندە: – كونستيتۋتسيادا ءبىر ءماتىن، – تاجىريبەدە باسقا جاعداي قالىپتاستى. بۇل قايشىلىق ءتىلدىڭ ەمەس، كونستيتۋتسيالىق ايقىندىقتىڭ السىزدىگىنەن تۋىندادى. 9-باپتاعى باستى ءتۇيىن جوبا بويىنشا: 1. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى – قازاق ءتىلى. 2. مەملەكەتتىك ۇيىمداردا

  • اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    اتەيستەر مەن تاڭىرشىلدەرگە مىڭ العىس! 

    ەلدەس وردا سۋرەت: اۆتوردىڭ جەكە ارحيۆىنەن الىندى. قازاق قوعامىندا جاڭا ينتەللەكتۋالدىق كەزەڭ تۋىپ كەلەدى. ءبىرىنشى، قازىرگى قازاق قوعامىندا سەنىم ماسەلەسىنە قاتىستى پىكىرتالاستاردىڭ كۇشەيۋى كەزدەيسوق قۇبىلىس ەمەس. بۇل دەگەنىڭىز الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ، اشىق اقپاراتتىق كەڭىستىكتىڭ جانە جاھاندىق ينتەللەكتۋالدىق اعىمداردىڭ ىقپالىمەن قالىپتاسقان جاڭا قوعامدىق ويلاۋ فورماسىنىڭ كورىنىسى. اتەيستىك كوزقاراستاردىڭ اشىق ايتىلۋى، تاڭىرشىلدىك يدەيالاردىڭ قايتا جاڭعىرۋى جانە ءداستۇرلى ءدىني ورتا اراسىنداعى پىكىر قاقتىعىسى زيالى ورتادا الاڭداۋشىلىق تۋدىرعانىمەن، شىن مانىندە بۇل قۇبىلىس قوعامنىڭ رۋحاني السىرەۋىن ەمەس، سانالى ىزدەنىسكە بەت بۇرعانىن كورسەتەدى. ەكىنشى، ۇزاق ۋاقىت بويى قازاق قوعامىنداعى ءدىني ديسكۋرس نەگىزىنەن مونولوگتىقسيپاتتا بولدى. ۋاعىز ايتىلدى، ال تىڭداۋشى تاراپ ونى تالقىلاۋسىز قابىلداۋعا ءتيىس ەدى. سۇراق قويۋ كۇمانمەن، كۇمان ءالسىز يمانمەن تەڭەستىرىلدى. مۇنداي ورتادا سەنىم دالەلدەۋدى ەمەس، قايتالاۋدى تالاپ ەتتى. عىلىمي

  • ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    ولجاس سۇلەيمەنوۆ. مەن بىلەم!.. 

    سەرىك ەرعالي سۋرەتتەر: madeniportal.kz جانە س.ەرعالي مۇراعاتتارىنان الىندى. «يا زنايۋ!..» كىتابىنان ءۇزىندى-اۋدارما. وسيريس زاڭى I ءبىز ادامزات تاريحىن وتە ناشار بىلەمىز. XIX عاسىردىڭ باسىندا ناپولەون الەمگە مىسىردى اشتى، ال عالىمدار بۇل ەلدىڭ قيراندىلارىن زەرتتەپ، ونىڭ شامامەن ب.ز.د. III مىڭجىلدىققا تيەسىلى ەكەنىن انىقتادى. سول كەزدە ادامزات تاريحى تاعى دا قوس مىڭجىلدىققا تەرەڭدەي ءتۇستى. بىرنەشە مىڭجىلدىق بۇرىن (مەن بىلەم) ادامزات (نەمەسە ونىڭ كەيبىر بولىگى) تاڭبالى جازۋدى قولدانىپ، جازىپ جۇرگەن. بۇل بىلىمدەردى قالپىنا كەلتىرۋ ارقىلى ءبىز XX عاسىردىڭ باسىندا جاساندى تۇردە ۇزىلگەن ءتىلىمىزدىڭ تاريحىنا قاتىستى قولجەتەر شىندىقتى قايتا تانۋىمىزعا تۋرا كەلدى. 1926 جىلى باكۋدە وتكەن العاشقى تۇركولوگيالىق كونگرەستەن كەيىن تۇركولوگيا عىلىم رەتىندە قالىپتاسا المادى… …2018 جىلى نازارباەۆ مەنى اڭگىمەلەسۋ ءۇشىن اقورداعا شاقىردى. ۇلكەن ۇستەلدىڭ باسىندا

  • تۇرسىن جۇمانباي ء«ۇيسىنباي كىتابى»

    تۇرسىن جۇمانباي «ءۇيسىنباي كىتابى»

    بۇل داعاندەل، باقاناس ولكەسىنەن شىققان بي ءۇيسىنباي جانۇزاقۇلى حاقىندا قۇراستىرىلىپ جازىلعان كىتاپ. تىڭ تولىقتىرىلعان ەڭبەكتە بولىس الدەكە كۇسەنۇلى، داعاندەلى بولىسىنىڭ باسشىلارى مەن بيلەرىمەن قاتار ءابدىراحمان ءالىمحانۇلى ءجۇنىسوۆ سىندى ايتۋلى تۇلعالار جايلى اڭگىمە قوزعالعان. ولاردىڭ ەل الدىنداعى ەڭبەكتەرى، بيلىك، كەسىم – شەشىمدەرى، حالىق اۋزىندا قالعان قاناتتى سوزدەرى مەن ءومىر جولدارى، اتا – تەك شەجىرەسى قامتىلعان. سونىمەن قاتار مۇراعات دەرەكتەرىندەگى مالىمەتتەر كەلتىرىلگەن. كىتاپقا ەسىمى ەنگەن ەرلەردىڭ زامانى، ۇزەڭگىلەس سەرىكتەرى تۋرالى جازىلعان كەي ماقالالار، جىر –داستاندار، ۇزىندىلەر ەنگەن. كىتاپ قالىڭ وقىرمان قاۋىمعا ارنالعان. تۇرسىن جۇمانباي «ءۇيسىنباي كىتابى»، - جەبە باسپاسى، شىمكەنت قالاسى.134 بەت تولىق نۇسقاسىن تومەندەگى سىلتەمە ارقىلى وقي الاسىز. ءۇيسىنباي كىتاپ kerey.kz

  • «العاشقى كىتاپ» دەرەكتى بەينەفيلمى

    «العاشقى كىتاپ» دەرەكتى بەينەفيلمى

    قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ مادەنيەت كوميتەتىنە قاراستى ۇلتتىق كينونى قولداۋ مەملەكەتتىك ورتالىعىنىڭ تاپسىرىسىمەن «JBF company» كومپانياسى سەمەي قالاسىندا، شىڭعىستاۋ وڭىرىندە، الماتى وبلىسىنىڭ جامبىل اۋدانىندا  «العاشقى كىتاپ» اتتى دەرەكتى بەينەفيلم تۇسىرۋدە. دەرەكتى فيلم ابايدىڭ 1909 جىلى سانكت پەتەربۋرگتەگى يليا بوراگانسكي باسپاسىندا باسىلعان العاشقى شىعارمالار جيناعىنىڭ جارىق كورۋىنە ارنالادى. ۇلى اباي مۇراسىنىڭ قاعاز بەتىنە تاڭبالانۋ تاريحىن باياندايدى. قازىرگى ادامدار بۇرىنعى ۋاقىتتىڭ، اباي زامانىنىڭ ناقتى، دەرەكتى بەينەسىن، سول كەزدەگى ادامداردىڭ الپەتىن، كيىم ۇلگىسىن كوز الدارىنا ەلەستەتۋى قيىن. كوپشىلىكتىڭ ول ۋاقىت تۋرالى تۇسىنىگى تەاتر مەن كينوفيلمدەردەگى بۋتافورلىق كيىمدەر مەن زاتتار ارقىلى قالىپتاسقان. الايدا اباي ۋاقىتىنداعى قازاق تىرشىلىگى، قازاقتاردىڭ بەت-الپەتى، كيىم كيىسى، ءۇي – جايى، بۇيىمدارى تاڭبالانعان مىڭداعان فوتوسۋرەتتەر ساقتالعان. بۇلار رەسەي، تۇركيا، ۇلىبريتانيا

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: