|  | 

Ädebi älem

Kögeday Şamerhan: Kökjiekke siñgen qwstıñ köz jası

FB_IMG_1462531590088.jpgJağatsu

 

Riımdikter qol süyedi,

tañ kuä,

Özi ğana özegine ört jandıra.

Jermen kökke sıyğızbaydı  papasın,

Jağımpazdar jığıladı boldıra.

Olardiki küne kipara aspabı,

Al bizdiki dombıra.

 

Qoñır qalta kedey tisi qışığan,

Wstap jılan qwyrığınıñ wşınan.

Şirkeu bwtın olar qwday sanaydı,

Qorqad tağı papasınıñ mısınan.

 

Qwrlısqa ülgi wrlau köne Grekten,

Mıñ jağımpaz

sonı arqau jır etken.

Köne şirkeu bwrşında katolik,

auıradı jürekpen.

 

Ne işsede,

ne körsede olarğa.

Bwdan asqan artıq baqıt bolarma?

Bireu jalğız jeteleydi şoq arba,

Bireu laşıq añsap älek qonarğa.

 

 

Japon jayıp twratınday sausağın,

Isin añsap, qıtaylıq par monşanıñ.

Vagzaldarğa wqsaydı auıl kespiri,

Elemeydi kezek kütip, toñsa kim.

 

Köne sürleu, kökjöteldiñ Otanı,

Qamıstınıñ qabanıda qapalı.

Meşeulerdiñ meşel wlı sarnauıq,

Atağınan bağalıraq şapanı.

 

JAZA

 

Maqsım zarlımen sırlasu

 

Aspanğa jüzi qarağan  qanjarğa,

Tüsedi almalar  topırlap ağaştan.

Süttey wyığan aydıñ nwrına,

Indını ketken mısıq talasqan.

 

Kökjiekke siñgen qwstıñ köz jası,

Wrlaydı tünde jauqazın jırın.

Köp külgen bwlaq, jılauğa äues,

Joğaltqan qwnın, wmıtqan jılın.

 

Aspan tolğatqan Altı qaz jırı,

Beymalim qazir qayda örildi.

Jusan men jalbız jüregin wstap,

Qaşqın qañbaqtıñ soñınan jügirdi.

 

Tüzdiñ Eligi elitti nege,

Sezikşil boldı, ol qaşan?

Izen  bastarın izektey jöneler,

Jwlınıp jetse, jorğa şañ.

 

Jañbırdıñ isi, topıraq dämi,

Gülderdiñ añqıp boyınan.

Böriler ormanğa qoyıp baradı,

Ayınığan qaşan oyınan.

 

Aq köbiktenip özen ağuda,

Swlu tal şaşın juğan joq.

Taudıñ basına kün qonıp otır,

Uaqıt biraq, quğan joq.

 

Tüzdi twman qapatdı nege,

Qaraqat tünde qansırap.

Mama ağaşqa qonğan jwldızdar,

Tögip twr qalay bal şuaq?

 

Ayğa qarağan jüzderde jılu,

Köleñke sonşa beymälim.

Qansırap jatqan qara qwmırsqa,

Sayğa qamadı, qayğı änin.

 

Şegirtke tünniñ sağatı tağı,

Oyattı neni şırıldap.

Mülgigen dünie şoşıp oyandı,

Bastaldı tauda mıñ ırğaq.

 

Imıra

 

Mezgilinen erteleu,

Imırt japqan şaq mına.

Qoñır qostıñ kiesi,

Qıstıñ jüzi aqqwba.

 

Jırtığınan jabıqtıñ,

Asqınğan jel entelep.

Qwtan qorıy almaydı,

Tamaqqa ozbır mañ töbet.

 

Zaman tülki bwlañdap,

Bizde bäri erterek.

Ayaz keldi aq mıltıq,

Ayar şalğa erkelep.

 

Mıñ qwbılğan, tüs qanday?

Qwnı qanday satıstıñ.

Bizdiñ bedel qwladı,

Älegimen batıstıñ.

 

Kündegi küy basqaşa,

Şäu tartıptı, qara şal.

Ğimaratın önerdiñ,

Keregiñe jarasa al.

 

Bos qoymaysıñ ornın,

Mal baq, meyli qora sal.

Ruhı ölse halıqtıñ,

Soqpağınan adasar.

 

Jarnamanıñ kökesi,

Şaqıradı ımırtqa.

Bayqamasañ şığıstan,

Qaptap keled, qwmırsqa.

 

Aydın-kölden qws keter,

Ayna kölden tüs keter.

Han Abılay babamız,

Jorıtpaptı tüs beker.

 

Baba satu bäygesi,

Ala satu dodası.

Bizdiñ jaysañ jandardıñ,

Nege keled, şaması?

 

Ormanda orıs oyqastap,

Wmısınadı ayuday.

Bizdiki sol mezgilsiz,

Şırqalğan än “Äy ugay”.

 

Täuekel

 

Altı aylıq jolğa at erttep,

Belin bekem buğan babalar.

Altı kün jürip bel şeşken sätte,

Alpıs minut bolğan dwğada.

 

Bizderdi oylap janarı talmay,

Bolaşaq,-dep ketken amanat.

Mästek mingen, mañgürtke aynaldıq,

Böten bir bitim dobalap.

 

Jasauılday jaraq asınıp alğan,

At  mingen dür ek tağalap.

Sağı sınıp ketken, sarısu jürek,

Tar keudege ünsiz qamalad.

 

Babamızdı saldıq, balbalğa qarap,

Türimen-tüsin jobalap.

Aq jolğa şökken jelmaya bwlttar,

Küyisin qaşan doğarad.

 

Alıp şıñ basın mekendegen mwzdar,

Etekke jetti sırğanap.

Alıp anadan tuğan aqpeyil qızdar,

Qırımğa ketti domalap.

 

Täuekel ettim, jaratqan Haqqa,

Tüsimizdi bizdiñ  özgertpe.

Abadan bolar, Alaştıñ wlı,

Talpınıp jatır, jörgekte.

 

Qasietsiz tün

 

Jasıl şırşa jılaydı,

Közdiñ jasın bwlaydı.

Meniñ diñim kesilidi,

Özi dinin öşirdi,

Wmıttı olar Qwdaydı.

 

Mıñ million torsıldaq,

Tüni boyı tarsıldap.

Aqımaqtar şoşqaday,

Şığa keler qorsıldap.

 

Şaytan zärin keseden,

Jwtar bäspen neşeden.

Közi, bası kölkildep,

Tabıladı köşeden.

 

Tilegeni jındardan,

Swrağanı swmdardan.

Ine jwtqan tülkidey,

Selteñdeydi şulardan.

 

Köringenge köz süzip,

Dauasızda oy bwzıq.

Jarlı jatır jarısıp,

Jalğız atın soyğızıp.

 

Äyel men qız erbeñdep,

“Bwlda qızıq körgen”,- dep

Qwrban aytpen Oraza ayt,

Arabtardan kelgen,-dep.

 

Atamızdan tal qalar,

Äz Naurız  Saltımda.

Ülken künä azğındıq,

Şariğattıñ şartında.

 

Mwsılmannıñ balası,

Elikteu sın demey me?

Maqşar küni bolğanda,

Tas tığılar kömeyge.

 

Jın-şaytannıñ joldası,

Aqiqattı eley me?

Uğa bökse añqası,

Jaratuşı jebey me?

Related Articles

  • Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

    Memlekettik til: Qauqarlı ma, älde äli de deklaraciya ma?

     Serik Erğali Suretter: aqmeshit-zhastary.kz, democrat.kz sayttarınan alındı. Ata Zañ jobasınıñ talqısı Qazaqstandağı eñ sezimtal, eñ wzaq talqılanıp kele jatqan mäseleniñ biri — memlekettik tildiñ naqtı märtebesi. Konstituciyada qazaq tili memlekettik til dep jazılğanına otız jıldan astı. Alayda qoğamdağı şınayı swraq äli de aşıq: qazaq tili — basqarudıñ tili me, älde simvoldıq märtebedegi til me? Til mäselesi nelikten şeşilmey keledi? Sebebi biz wzaq uaqıt boyı tilge: – mädeni qwndılıq retinde ğana qarap keldik; – onı memlekettik basqaru tili retinde naqtı bekitpedik. Nätijesinde: – Konstituciyada bir mätin, – täjiribede basqa jağday qalıptastı. Bwl qayşılıq tildiñ emes, konstituciyalıq ayqındıqtıñ älsizdiginen tuındadı. 9-baptağı bastı tüyin Joba boyınşa: 1. Qazaqstan Respublikasınıñ memlekettik tili – qazaq tili. 2. Memlekettik wyımdarda

  • Ateister men täñirşilderge mıñ alğıs! 

    Ateister men täñirşilderge mıñ alğıs! 

    Eldes Orda Suret: Avtordıñ jeke arhivinen alındı. Qazaq qoğamında jaña intellektualdıq kezeñ tuıp keledi. Birinşi, qazirgi qazaq qoğamında senim mäselesine qatıstı pikirtalastardıñ küşeyui kezdeysoq qwbılıs emes. Bwl degeniñiz äleumettik jelilerdiñ, aşıq aqparattıq keñistiktiñ jäne jahandıq intellektualdıq ağımdardıñ ıqpalımen qalıptasqan jaña qoğamdıq oylau formasınıñ körinisi. Ateistik közqarastardıñ aşıq aytıluı, täñirşildik ideyalardıñ qayta jañğıruı jäne dästürli dini orta arasındağı pikir qaqtığısı ziyalı ortada alañdauşılıq tudırğanımen, şın mäninde bwl qwbılıs qoğamnıñ ruhani älsireuin emes, sanalı izdeniske bet bwrğanın körsetedi. Ekinşi, wzaq uaqıt boyı qazaq qoğamındağı dini diskurs negizinen MONOLOGTIQsipatta boldı. Uağız aytıldı, al tıñdauşı tarap onı talqılausız qabıldauğa tiis edi. Swraq qoyu kümänmen, kümän älsiz imanmen teñestirildi. Mwnday ortada senim däleldeudi emes, qaytalaudı talap etti. Ğılımi

  • Oljas Süleymenov. Men bilem!.. 

    Oljas Süleymenov. Men bilem!.. 

    Serik Erğali Suretter: madeniportal.kz jäne S.Erğali mwrağattarınan alındı. «YA znayu!..» kitabınan üzindi-audarma. OSIRIS ZAÑI I Biz adamzat tarihın öte naşar bilemiz. XIX ğasırdıñ basında Napoleon älemge Mısırdı aştı, al ğalımdar bwl eldiñ qirandıların zerttep, onıñ şamamen b.z.d. III mıñjıldıqqa tiesili ekenin anıqtadı. Sol kezde adamzat tarihı tağı da qos mıñjıldıqqa tereñdey tüsti. Birneşe mıñjıldıq bwrın (men bilem) adamzat (nemese onıñ keybir böligi) tañbalı jazudı qoldanıp, jazıp jürgen. Bwl bilimderdi qalpına keltiru arqılı biz XX ğasırdıñ basında jasandı türde üzilgen tilimizdiñ tarihına qatıstı qoljeter şındıqtı qayta tanuımızğa tura keldi. 1926 jılı Bakude ötken alğaşqı türkologiyalıq kongresten keyin türkologiya ğılım retinde qalıptasa almadı… …2018 jılı Nazarbaev meni äñgimelesu üşin Aqordağa şaqırdı. Ülken üsteldiñ basında

  • Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı»

    Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı»

    Bwl Dağandel, Baqanas ölkesinen şıqqan bi Üysinbay Janwzaqwlı haqında qwrastırılıp jazılğan kitap. Tıñ tolıqtırılğan eñbekte bolıs Äldeke Küsenwlı, Dağandeli bolısınıñ basşıları men bilerimen qatar Äbdirahman Älimhanwlı Jünisov sındı aytulı twlğalar jaylı äñgime qozğalğan. Olardıñ el aldındağı eñbekteri, bilik, kesim – şeşimderi, halıq auzında qalğan qanattı sözderi men ömir joldarı, ata – tek şejiresi qamtılğan. Sonımen qatar mwrağat derekterindegi mälimetter keltirilgen. Kitapqa esimi engen erlerdiñ zamanı, üzeñgiles serikteri turalı jazılğan key maqalalar, jır –dastandar, üzindiler engen. Kitap qalıñ oqırman qauımğa arnalğan. Twrsın Jwmanbay «Üysinbay kitabı», - Jebe baspası, Şımkent qalası.134 bet tolıq nwsqasın tömendegi silteme arqılı oqi alasız. Üysinbay kitap kerey.kz

  • «Alğaşqı kitap» derekti beynefil'mi

    «Alğaşqı kitap» derekti beynefil'mi

    Qazaqstan Respublikası Mädeniet jäne aqparat ministrliginiñ Mädeniet komitetine qarastı Wlttıq kinonı qoldau memlekettik ortalığınıñ tapsırısımen «JBF company» kompaniyası Semey qalasında, Şıñğıstau öñirinde, Almatı oblısınıñ Jambıl audanında  «Alğaşqı kitap» attı derekti beynefil'm tüsirude. Derekti fil'm Abaydıñ 1909 jılı Sankt Peterburgtegi Il'ya Boraganskiy baspasında basılğan alğaşqı şığarmalar jinağınıñ jarıq köruine arnaladı. Wlı Abay mwrasınıñ qağaz betine tañbalanu tarihın bayandaydı. Qazirgi adamdar bwrınğı uaqıttıñ, Abay zamanınıñ naqtı, derekti beynesin, sol kezdegi adamdardıñ älpetin, kiim ülgisin köz aldarına elestetui qiın. Köpşiliktiñ ol uaqıt turalı tüsinigi teatr men kinofil'mderdegi butaforlıq kiimder men zattar arqılı qalıptasqan. Alayda Abay uaqıtındağı qazaq tirşiligi, qazaqtardıñ bet-älpeti, kiim kiisi, üy – jayı, bwyımdarı tañbalanğan mıñdağan fotosuretter saqtalğan. Bwlar Resey, Türkiya, Wlıbritaniya

Pikir qaldıru

Elektorndı poştañız sırtqa jariyalanbaydı. Belgi qoyılğan öristi toltıru mindetti *

Atı-jöni *

Email *

Saytı

Kerey.kz/Kerey.kz

Biz turalı:

Tel: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz tiñ bwrınğı nwsqasın http://old.kerey.kz ten oqi alasızdar!

KEREY.KZ

Sayt materialdarın paydalanğanda derekközge silteme körsetu mindetti. Avtorlar pikiri men redakciya közqarası säykes kele bermeui mümkin. Jarnama men habarlandırulardıñ mazmwnına jarnama beruşi jauaptı.

Sayt sanağı: