|  |  |  | 

جاڭالىقتار كوز قاراس ساياسات

ورىستار نەگە قازاقستاننان كەتىپ جاتىر؟ نە بولىپ قالدى؟

ەسىڭىزدە مە، 90-شى جىلدارى قازاقتىڭ رۋحى ەرەكشە اسقاقتاپ تۇرعان. سول تۇستارى ۇلتتىق ماسەلە — ەلدەگى وتكىر، وزەكتى تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى ەدى.

شيرەك عاسىر وتكەسىن بۇل دۇنيە سال سايابىرسىدى. ارينە، ءبىرىنشى كەزەكتە پرەزيدەنتتىڭ ارقاسىندا. قازاق پەن قازاقتىڭ جەرىن مەكەن ەتكەن وزگە ۇلتتاردى ءبىر جۇدىرىققا جۇمىلدىرا العان نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءىس جۇزىندە تاتۋلىعى مەن تۇراقتىلىعى ساقتالعان مەملەكەت قۇردى.

ءدال قازىر قازاقستان ەلىمىزدەگى كوپتەگەن ۇلت وكىلدەرى ءۇشىن «قوي ۇستىنە بوزتورعاي جۇمىرتقالاعان ەل». ەندى شە، ءوزىڭىز الىپ قاراڭىز، قازاقستاندا قازاق مەكتەپتەرىمەن قاتار وزبەك، ۇيعىر، ۋكراين مەكتەپتەرى بار. ءار ۇلت ءوز الدىنا ۇلتتىق-مادەني ورتالىعىن قۇرىپ العان.

بۇل نەنى بىلدىرەدى؟ بۇل ەلىمىزدەگى ءاربىر ازامات تەڭ قۇقىلى دەگەن ءسوز. ەلىمىزدەگى ەشبىر ۇلت وكىلدەرى ەشنارسەدەن كەمىستىك كورىپ وتىرعان جوق. سولاي.

سوعان قاراماي، ەلدەگى ءورىستىلدى قاۋىم قازاقستاننان كوشىپ جاتىر. نەگە؟ نە بولدى ەكەن؟

ارينە، ءاربىر وتباسىنىڭ ەلدەن كوشكەن كەزدەگى ءوز سەبەبى بارى تۇسىنىكتى. بىراق، تەرەڭىنە ۇڭىلسەك ورىستىلدىلەرگە قازاقستاننان كوشۋگە ەكى نارسە تۇرتكى بولىپ وتىر. ءسىز تىڭداڭىز. ءبىز ايتايىق.

العاشقىسى. قوعامدا قازاق ءتىلىننىڭ ءرولى ارتىپ كەلەدى. قازاقشالاپ ايتساق، مىسى باسىپ بارادى. ءتىل عانا ەمەس،

وسى ەلدىڭ، وسى جەردىڭ قوجايىنى سانالاتىن قازاقتىڭ سانى وسۋدە.

قازىردىڭ وزىندە قازاقتاردىڭ سانى 70 پايىزعا جاقىنداپ قالدى. تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىندا بۇل كورسەتكىش 50 پايىزعا دا جەتپەيتىن.

بۇل نەنى بىلدىرەدى؟ ءورىستىلدى قاۋىمعا جاقپاسا دا ايتايىق،

قازاقستان ۇلتتىق مەملەكەتكە اينالىپ كەلە جاتىر. ءبىر عانا ۇلت تۇراتىن، ءبىر عانا ۇلت مەكەن ەتەتىن…

ارينە، الاڭداتادى. ەلىمىزدەگى ءورىستىلدى ازاماتتار الاڭدايدى بۇعان. سەبەبى، وسى ۋاقىتقا دەيىن مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرمەگەن ولار. وسى سەبەپتى ەرتەڭىن ويلايدى. ءوزىنىڭ عانا ەمەس، بالالارىنىڭ دا…putin-vladimir-lenin-stalin-matreshka-rl-usmanov

ماسەلە نەدە؟ ۇلتتىق مەملەكەتكە اينالىپ كەلە جاتقان قازاقستاندا ءورىستىلدى قاۋىمعا تەك ەكى جول بار.

ءبىرى – قازاقپەن ءسىڭىسۋ، ونىڭ ءتىلىن مەڭگەرۋ، ءدىلىن ءتۇسىنۋ. ەكىنشىسى – كوشۋ.

بۇدان كەيىنگى سەبەپ – ۋكرايناداعى وقيعالار. ونىڭ ىشىندە دونباسس.

ەلىمىزدەگى ءورىستىلدى قاۋىم رەسەي ۋكرايناداعى ارەكەتىن قايتالاپ، ءوزىنىڭ «ورىس الەمىن» يدەياسىن قازاقستانعا تىقپالار بولسا، «ەكى تۇيەنىڭ ورتاسىندا شىبىن ولەدىنىڭ» تاعدىرىن قايتالاۋدان قاتتى قورقادى.

سەبەبى، ولار دونباسستاعى جاعدايدى ەستىپ، ءبىلىپ وتىر. ولاردىڭ ەكى وتتىڭ ورتاسىندا قالعىسى جوق.

قازاقستاندا قالۋ نەمەسە رەسەيگە كوشۋ. ولارعا سوڭعىسىن تاڭداعان ءتيىمدى.

سەرىك مالەەۆ، «التىن-وردا» گازەتى

365info.kz

Related Articles

  • Tridon Mk2 زەنيتتىك قوندىرعى

    Tridon Mk2 زەنيتتىك قوندىرعى

    شۆەتسيا مەن دانيا ۋكرايناعا ارناپ بريتان-شۆەد وندىرىسىندەگى زاماناۋي Tridon Mk2 زەنيتتىك قوندىرعىلارىن ساتىپ الۋعا بىرىگىپ كىرىستى. كەشەن اسىرەسە جاقىن قاشىقتىقتا ۇشاتىن يراندىق «شاحەد» دروندارىنا قارسى ەڭ ءتيىمدى قارۋدىڭ ءبىرى. قازىرگى ۋاقىتتا Tridon Mk2 ءوز كلاسىنداعى ەڭ وزىق اۋە شابۋىلىنا قارسى جۇيە سانالادى. Tridon Mk2 زەنيتتىك قوندىرعىسىنىڭ باستى ەرەكشەلىگى اتىس قارقىنى. ول مينۋتىنا 300 وققا دەيىن جاۋدىرا الادى. وسىلايشا اۋە كەڭىستىگىنە ەنەتىن شاعىن درونداردىڭ كوزىن جىلدام ءارى ءدال جويۋعا مۇمكىندىك تۋادى. تاعى ءبىر ارتىقشىلىعى اتىلاتىن 40-مم سناريادتاردىڭ قۇنى نەبارى 27 دوللاردى قۇرايدى. ەكونوميكالىق تۇرعىدان ءتيىمدى ەكەنىن دالەلدەيدى. قارۋ-جاراق سالاسىنداعى ماماندار ۋكرايناداعى اسكەري قاقتىعىستاردى ەسكەرە وتىرىپ، ارزان ءارى ءتيىمدى اۋە قورعانىسى قارۋىنا سۇرانىس جوعارى ەكەنىن ايتادى. Tridon Mk2 جۇيەسىندە قولدانىلاتىن ارنايى بريتاندىق

  • تەك تىلگە بايلانىستى…

    تەك تىلگە بايلانىستى…

    قازاق رەسپۋبليكاسىندا ءبىر عانا مەملەكەتتىك ءتىل بار. ول- قازاق ءتىلى. قازاق تىلىنەن باسقا ەشبىر ەكىنشى تىلگە مەملەكەتتىك مارتەبە بەرىلمەۋى كەرەك! وتىز جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى گەوساياسي احۋالدى سىلتاۋراتىپ كەلدىك. ەندى ءبىزدىڭ دە مىنەزىمىزدى ءھام مىسىمىزدى كورسەتەتىن ۋاقىت كەلدى. قر-نىڭ ازاماتى ءھام سالىق تاپسىرۋشى قاتارداعى تۇرعىنى رەتىندە تالاپ ەتەمىن! الداعى بەس جىلدا قازاق رەسپۋبليكاسىندا ەلەۋلى دەموگرافيالىق وزگەرىستەر بولادى. اتاپ ايتقاندا 2030 جىلىنان كەيىن قازاقتاردىڭ رەسپۋبليكاداعى جالپى ۇلەسى 80-85% كە دەيىن ارتادى. سلاۆيان حالىقتارىنىڭ ءوسىمى ازايىپ 10%-عا دەيىن تۇسەدى. ەسەسىنە ەلدەگى تۇركىتىلدەس وزبەك، تاتار، ۇيعىرلاردىڭ ءوسىمى ەسەلەپ ءوسىپ ءتىپتى 10-15 جىلدا ورىستاردىڭ ورنىن باسىپ وزۋى مۇمكىن. سول كەزدە قازاق رەسپۋبليكاسىنداعى جالپى تۇركىتىلدەس حالىقتاردىڭ ۇلەس سالماعى 85-90% كە جەتەدى. ناتيجەسىندە قازاق مەكتەپتەرىنىڭ سانى،

  • قىزىق…

    قىزىق…

    1989 جىلى قازاق سسر-دىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى بىرەۋ، ول قازاق ءتىلى بولعان. 2026 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا مەملەكەتتىك ءتىل بىرەۋ، ول قازاق ءتىلى بولماق. ماسەلە، 37 جىلدان بەرى پۋبليكاتسياعا ءتىل تۋرالى باپتىڭ 1- تارماعىن كورسەتىپ (قوعامداعى ۇلتشىلدىقتى باسۋ ءۇشىن) ال ىسجۇزىندە 2- تارماقپەن باسا جۇمىس ىستەۋىندە جاتىر. 1989 جىلدان بەرى قازاق ءتىلىنىڭ قۇزىرەتى كونستيتۋتسيانىڭ كۇشىنەن كوبىرەك قازاق ۇلتشىلارىنىڭ ينەرتسياسىنىڭ ارقاسىندا وركەندەدى. ويتكەنى قازاقتىلدى ورتا ۋربانيزاتسيالاندى، بىلايشا ايتقاندا قالاداعى مادەني ايماقتاردى قازاقتىلدى ىشكى ميگراتسيا باسىپ الدى. قازاقشا مەكتەپ، بالا-باقشا، ورتا جانە شاعىن بيزنەس تب ءبارى ىشكى ميگراتسيا مەن ۋربانيزاتسيانىڭ ەسەبىندە كوبەيدى. كونستيتۋتسيادا مەم-ءتىل قازاق ءتىلى دەپ كورسەتىلسە دە مەم-جۇيە 2-تارماقپەن جۇمىس جاسادى. ال كەيبىر مەكەمەلەر مەن وبلىستارداعى قازاق تىلىنە باسىمدىقتىڭ بەرىلۋى تىكەلەي دەموگرافيالىق

  • ماتەماتيكانىڭ Nature-سى مەن Science-ى

    ماتەماتيكانىڭ Nature-سى مەن Science-ى

    ماتەماتيكانىڭ Nature-سى مەن Science-ى: ماتەماتيكا سالاسى ءاردايىم باسقا عىلىمداردان ەرەكشەلەنىپ تۇرادى جانە ەشبىر عىلىمنان تاۋەلسىز، ءوز الدىنا دامىپ كەلەدى. كەرىسىنشە، كوپتەگەن باسقا عىلىم سالالارىن ماتەماتيكاسىز ەلەستەتۋ قيىن. بۇگىنگى جازبامدا ماتەماتيكانىڭ تاعى بىرنەشە ەرەكشەلىگىن اتاپ وتكىم كەلەدى. بۇل اقپارات عىلىمي ورتادا جۇرگەن كوپتەگەن ادامدارعا پايدالى بولادى دەپ ۇمىتتەنەمىن. بارلىعىمىز بىلەتىندەي، كوپتەگەن عىلىم سالالارى ءۇشىن ەڭ جوعارى ماراپات سانالاتىن نوبەل سىيلىعى ماتەماتيكتەرگە بەرىلمەيدى. الايدا بۇل ماتەماتيكتەر نوبەل الۋعا قابىلەتتى ەمەس دەگەندى بىلدىرمەيدى. كەرىسىنشە، باسقا سالالار بويىنشا نوبەل سىيلىعىن العان ماتەماتيكتەر دە بار. ماتەماتيكتەردىڭ «نوبەلى» سانالاتىن الەمدە ەڭ ءىرى ەكى سىيلىق بار. ءبىرىنشىسى – فيلدس سىيلىعى. بۇل ماراپات 40 جاسقا دەيىنگى ەڭ ۇزدىك ماتەماتيكتەرگە، ۇزاق جىلدار بويى شەشىلمەي كەلگەن اسا كۇردەلى ەسەپتەردى شەشكەن

  • “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن.

    “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن.

    “قازاق ءتىلى – مەملەكەتتىك ءتىل” دەپ جازىلىپ تۇر عوي دەيدى. نەگە ونداي ءسوزدىڭ پايداسى جوق ەكەنىن تۇسىندىرەيىن. “جاڭا كونستيتۋتسيانىڭ” 9-باپ 2-تارماعى تۇرعاندا قۇجاتتار ەشقاشان قازاقشا جاسالمايدى. تەك اۋدارما ءتىلى بولىپ قالادى. سەبەبى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيا 9-باپتىڭ 2-تارماعىنا سۇيەنىپ، ءىس-قاعازداردى ورىسشا جاساپ ۇيرەنگەن. سول سەبەپتى ءىس-قاعازدىڭ ءبارى الدىمەن ورىسشا جاسالادى، كەيىن قازاقشاعا قالاي بولسا سولاي اۋدارىلادى. سول سەبەپتى 1-تارماقتىڭ بولعانى قازاق ءتىلىنىڭ ناعىز مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسىندە بولۋىنا ەش كومەكتەسە المايدى. ءبىر عانا جولى بار: كونستيتۋتسيادا مەملەكەتتىك ءتىل دە، رەسمي ءتىل دە – قازاق ءتىلى دەپ تايعا تاڭبا باسقانداي جازىلىپ تۇرۋى كەرەك. قۇجاتتىڭ مەملەكەتتىك تىلدەگى نۇسقاسىنىڭ عانا زاڭدى كۇشى بولۋى ءتيىس. سول كەزدە باسقا تىلدەردەگى نۇسقاسى جاي اۋدارماسى بولادى. سول كەزدە عانا قازاق

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: