|  |  |  | 

جاڭالىقتار كوز قاراس ساياسات

ورىستار نەگە قازاقستاننان كەتىپ جاتىر؟ نە بولىپ قالدى؟

ەسىڭىزدە مە، 90-شى جىلدارى قازاقتىڭ رۋحى ەرەكشە اسقاقتاپ تۇرعان. سول تۇستارى ۇلتتىق ماسەلە — ەلدەگى وتكىر، وزەكتى تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى ەدى.

شيرەك عاسىر وتكەسىن بۇل دۇنيە سال سايابىرسىدى. ارينە، ءبىرىنشى كەزەكتە پرەزيدەنتتىڭ ارقاسىندا. قازاق پەن قازاقتىڭ جەرىن مەكەن ەتكەن وزگە ۇلتتاردى ءبىر جۇدىرىققا جۇمىلدىرا العان نۇرسۇلتان نازارباەۆ ءىس جۇزىندە تاتۋلىعى مەن تۇراقتىلىعى ساقتالعان مەملەكەت قۇردى.

ءدال قازىر قازاقستان ەلىمىزدەگى كوپتەگەن ۇلت وكىلدەرى ءۇشىن «قوي ۇستىنە بوزتورعاي جۇمىرتقالاعان ەل». ەندى شە، ءوزىڭىز الىپ قاراڭىز، قازاقستاندا قازاق مەكتەپتەرىمەن قاتار وزبەك، ۇيعىر، ۋكراين مەكتەپتەرى بار. ءار ۇلت ءوز الدىنا ۇلتتىق-مادەني ورتالىعىن قۇرىپ العان.

بۇل نەنى بىلدىرەدى؟ بۇل ەلىمىزدەگى ءاربىر ازامات تەڭ قۇقىلى دەگەن ءسوز. ەلىمىزدەگى ەشبىر ۇلت وكىلدەرى ەشنارسەدەن كەمىستىك كورىپ وتىرعان جوق. سولاي.

سوعان قاراماي، ەلدەگى ءورىستىلدى قاۋىم قازاقستاننان كوشىپ جاتىر. نەگە؟ نە بولدى ەكەن؟

ارينە، ءاربىر وتباسىنىڭ ەلدەن كوشكەن كەزدەگى ءوز سەبەبى بارى تۇسىنىكتى. بىراق، تەرەڭىنە ۇڭىلسەك ورىستىلدىلەرگە قازاقستاننان كوشۋگە ەكى نارسە تۇرتكى بولىپ وتىر. ءسىز تىڭداڭىز. ءبىز ايتايىق.

العاشقىسى. قوعامدا قازاق ءتىلىننىڭ ءرولى ارتىپ كەلەدى. قازاقشالاپ ايتساق، مىسى باسىپ بارادى. ءتىل عانا ەمەس،

وسى ەلدىڭ، وسى جەردىڭ قوجايىنى سانالاتىن قازاقتىڭ سانى وسۋدە.

قازىردىڭ وزىندە قازاقتاردىڭ سانى 70 پايىزعا جاقىنداپ قالدى. تاۋەلسىزدىكتىڭ ەلەڭ-الاڭىندا بۇل كورسەتكىش 50 پايىزعا دا جەتپەيتىن.

بۇل نەنى بىلدىرەدى؟ ءورىستىلدى قاۋىمعا جاقپاسا دا ايتايىق،

قازاقستان ۇلتتىق مەملەكەتكە اينالىپ كەلە جاتىر. ءبىر عانا ۇلت تۇراتىن، ءبىر عانا ۇلت مەكەن ەتەتىن…

ارينە، الاڭداتادى. ەلىمىزدەگى ءورىستىلدى ازاماتتار الاڭدايدى بۇعان. سەبەبى، وسى ۋاقىتقا دەيىن مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرمەگەن ولار. وسى سەبەپتى ەرتەڭىن ويلايدى. ءوزىنىڭ عانا ەمەس، بالالارىنىڭ دا…putin-vladimir-lenin-stalin-matreshka-rl-usmanov

ماسەلە نەدە؟ ۇلتتىق مەملەكەتكە اينالىپ كەلە جاتقان قازاقستاندا ءورىستىلدى قاۋىمعا تەك ەكى جول بار.

ءبىرى – قازاقپەن ءسىڭىسۋ، ونىڭ ءتىلىن مەڭگەرۋ، ءدىلىن ءتۇسىنۋ. ەكىنشىسى – كوشۋ.

بۇدان كەيىنگى سەبەپ – ۋكرايناداعى وقيعالار. ونىڭ ىشىندە دونباسس.

ەلىمىزدەگى ءورىستىلدى قاۋىم رەسەي ۋكرايناداعى ارەكەتىن قايتالاپ، ءوزىنىڭ «ورىس الەمىن» يدەياسىن قازاقستانعا تىقپالار بولسا، «ەكى تۇيەنىڭ ورتاسىندا شىبىن ولەدىنىڭ» تاعدىرىن قايتالاۋدان قاتتى قورقادى.

سەبەبى، ولار دونباسستاعى جاعدايدى ەستىپ، ءبىلىپ وتىر. ولاردىڭ ەكى وتتىڭ ورتاسىندا قالعىسى جوق.

قازاقستاندا قالۋ نەمەسە رەسەيگە كوشۋ. ولارعا سوڭعىسىن تاڭداعان ءتيىمدى.

سەرىك مالەەۆ، «التىن-وردا» گازەتى

365info.kz

Related Articles

  • پرەزيدەنتتىڭ بەنيليۋكس گامبيتى نەمەن اياقتالادى؟

    پرەزيدەنتتىڭ بەنيليۋكس گامبيتى نەمەن اياقتالادى؟

    ەۋروپا جۇرەگىندە اشىلعان گەشتالت. پرەزيدەنتتىڭ بەنيليۋكس گامبيتى نەمەن اياقتالادى؟ ەلىمىزدە الماتى حالقى جاڭا تاكسي اشىپ، ال شىمكەنت حالقى وزبەك كورشىسىمەن بىرگە كەشكى ماتچتى تاماشالايىن دەپ وتىرعاندا قازاق ءۇمىتىن ارقالاعان Airbus موتورىن دۇرىلدەتىپ، بريۋسسەلگە ۇشىپ كەتكەن بولاتىن. پرەزيدەنت توقاەۆ گەوساياسي قاقتىعىستار، ساۋدا سوعىستارى، سانكتسيالىق قىسىم مەن لوگيستيكالىق تاۋەكەلدەر كۇشەيىپ جاتقان بۇل زاماندا قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسيا ءۇشىن ەڭ تىنىش ايلاق ەكەنىن تاعى ءبىر ەسكە سالۋ ءۇشىن بارا جاتقانى انىق. تۋرا وسى ساپار الدىندا Fitch قازاقستاننىڭ ۆۆۆ رەيتينگىن راستاپ، مىقتى ارگۋمەنتتى قالتامىزعا سالىپ جىبەردى. بريۋسسەل ەۋروپا كاپيتالىنىڭ سورەسى ەكەنىن بىلەمىز. سول سورەدە جاتقان ميلليارد ەۋرو ينۆەستيتسياعا ءبىز قول سالعاندا، باستىسى ەشكىم ء“تايت” دەمەۋى كەرەك. سوندىقتان قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ بەلگيا پرەمەر-ءمينيسترى بارت دە ۆەۆەرمەن

  • قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    Zhalgas Yertay قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق. ول حالىقتىڭ ىشكى كۇشى مەن بيلىكتىڭ ساياسي ەركىنە قارايلاپ تۇر ەرتەرەكتەن باستايىق. باياعىدا قازاقتىڭ باستى پروبلەماسى سانىندا ەدى، ول راس. قازاقتار ءوز جەرىندە ازشىلىققا اينالعان-دى. ال قالادا قازاقشا ەستۋ قيىن بولاتىن. مەكتەپتەردە، ۋنيۆەرسيتەتتەردە، مەملەكەتتىك باسقارۋدا، بيزنەستە قازاق ءتىلى شەتتەتىلدى. سول كەزدە قازاق ءتىلىنىڭ تاعدىرى دەموگرافياعا تاۋەلدى ەدى. بۇل لوگيكا ۇزاق ۋاقىت دۇرىس سانالعان. بىراق بۇگىنگى قازاقستانعا قاراساق، جاعداي وزگەردى. قازاقتار كوپشىلىككە اينالدى. قازاق ءتىلىن تۇسىنەتىندەر مەن سويلەيتىندەر سانى بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەڭگەيگە جەتتى. قازاق مەكتەبىنە باراتىن بالالاردىڭ سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. قازاق ءتىلى كۇندەلىكتى ءومىردىڭ نەگىزگى تىلىنە اينالدى. بىراق نەگە ءتىل ماسەلەسى ءالى وزەكتى بولىپ تۇر؟ ماسەلە سانعا ەمەس، ساناعا

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان ارعى بەتتىڭ كورنەكى تۇلعالارى مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى

    ساياسي قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان ارعى بەتتىڭ كورنەكى تۇلعالارى مەن زيالى قاۋىم وكىلدەرى

    ارما الەۋمەت! 31 مامىر ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى. وسىعان بايلانىستى ىرگەلەس ەلدەردە سونىڭ ىشىندە شىعىس تۇركىستان وڭىرىندە ءومىر ءسۇرىپ جاتقان شىڭجاڭ قازاقتارىنىڭ ساياسي، الەۋمەتتىك ءھام مادەني تاريحىن تانىپ ءبىلىپ جۇرگەنىمىز ارتىق بولماس. الدىمەن سۋرەتتەرگە تۇسىنىكتەمە: ءبىرىنشى سۋرەت: شىڭجاڭ ولكەسىندە 1934-44 جىلدارى ولكە گۋبەرناتورى بولعان شەن شيتسايدىڭ (盛世才) بەينەسى. ەكىنشى سۋرەت: تايۆان تايپەيدەگى شەن شيتسايدىڭ مازارى. 2024 جىلى ارنايى ىزدەپ تاۋىپ باسىنا بارعانداعى ەستەلىك. ول تۋرالى ەستەلىكتى كەيىن وقيسىزدار. ءۇشىنشى سۋرەت: شىڭجاڭ ولكەسى قۇمىل ايماعىنىڭ ايماق گۋبەرناتورى بولعان جولبارىس بەگ-ءتىڭ مازارى. تايۆان تايپەي قالاسىنداعى مۇسىلماندار زيراتىندا جەرلەنگەن. 2024 جىلى ارنايى ىزدەپ تاۋىپ باسىنا بارىپ قايتتىم. ءتورتىنشى سۋرەت: 1944 جىلى ۇلت-ازاتتىق كوتەرىلىسشىلەرى قۇلجا قالاسىن ازات قىلعان سوڭ قالا

  • عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاق رۋحانياتىندا ەرەكشە باسىلىمدار بولدى. اتاپ ايتساق، اتىراۋ شارىندە شىققان «التىن وردا» گازەتى بولسا، ودان كەيىنگىسى الماتى قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «جاس قازاق»، سونداي-اق «شەتەل ادەبيەتى» سىندى گازەتتەر ەدى. «التىن وردا» گازەتىنە مەيىرحان اقداۋلەتۇلى، ال قالعان ەكەۋىنە تالعات ەشەن مەن ارداق نۇرعازى ىسپەتتى قازاقتىڭ ينتەللەكتۋال ازاماتتارى باس رەداكتور بولعان ەدى. ءبارى  دە ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم، عاجايىپ اقىندار. باز بىرەۋلەردىڭ: «جۋرناليست بولماسا، اقىن ەشقاشان جارىتىپ گازەت شىعارا المايدى»، – دەگەن سىپسىڭ سوزدەرىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىپ، الگى اپەرباقان تۇسىنىكتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن دە وسى تالانتتى قالامگەرلەر بولدى.  «ادەبيەت پورتالى» «ۋاقىت پەن كەڭىستىك…» ايدارىمەن  تەك اتالعان وسى باسىلىمدار عانا ەمەس، جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن نەبىر جىلىكتى جازبالار مەن تانىمدىق

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: