|  |  | 

تۇلعالار ادەبي الەم

التاي. قىس. ساعىنىش.

وسى ولەڭدى جارىقتىق ورالحانعا ارناپ جازىپ ەدىم. بۇگىن ءومىر ەسىگىن اشقان كۇنى ەكەن دە. جانى، ءسوزى تابيعاتپەن بىتە قايناسقان عاجايىپ جازۋشىنىڭ بالا كەزىمدە ماعان بەرگەن اسەرى وراسان ەدى.

التاي. قىس. ساعىنىش.

ءى

ايازىنا سۇڭگيسىڭ
ايدالادا،
جىلىلىق بار وندا ءبىر ويلاماعان.
تۇمسىعىڭمەن جۇتاسىڭ،
تۇپ-تۇنىق ءبىر
ارقار ءيىسى اڭقيدى اينالاڭنان.

اياڭىمەن اق قىراۋ ارعىماقتىڭ،
بەدەر ءتۇسىپ جۇزىنە سان قىراتتىڭ.
قۇسبەگىنىڭ كەشكى ءبىر جۇزىندەي بوپ،
باتىپ بارا جاتادى البىراپ كۇن.

سەزگەندەيىن، جىمىڭداپ ءتۇن جانارى،
بالعىن قىزدىڭ بالتىرى سىزداعانىن.
جاس قوناققا جاۋتاڭداپ،
بەيۋاقتا،
جالعىز ءۇيدىڭ كىرپىگى ءدىر قاعادى.

ءبىر قيعىلىق سەزىمگە جاساپ وتەر،
اياز ەرنى الدىمەن ماساڭ ەتەر.
اي قىلىمسىپ اق ءتوسىن اشا بەرىپ،
بۇلت ۇستىنە بۇراڭداپ جاتا كەتەر.

نە ءبىر ارمان كۇزەتتە، نە ءبىر ەلەس…
شولپان تۋدى، جاس شوپان جونىڭە كوش.
اي ءمۇيىزدى تەكەڭدى قاسقىر جەپتى،
تۇسىڭدەگى ايداي قىز، تەگىن ەمەس.

اق سۇڭگى ەتىپ اجارلى قاس-قاباقتى،
الىپ قاشساڭ اق تۇندە اق تاماقتى.
اپپاق قاردا جۇيتكىگەن اق قويانداي،
پىراعىڭدى اعىزىپ اق قاناتتى.

ءجۇزىن ءوبىپ تاۋلاردىڭ تاڭعى ىزعارى،
ۋىسىندا ۇلپاداي بالمۇزداعى.
بۇرىمىندا كۇن نۇرى كۇمىس شاشىپ،
بۇلاڭدايدى بۇزىلماي ءساندى ىرعاعى.
…. …. …. …. …. …. …. ….
قيالىما سيپاتىپ قاۋىرسىنىن،
قۇشاعىمدا بالقيدى «قار قىزدارى».

ءىى

ەسىمنەن ءبىر كەتپەي قويدى نەگە وسى،
قارت التايدىڭ مۇز قۇرسانعان ەلەسى.
مۇزداي قارۋ،
مۇزداي تاقىم استىندا،
سىقىرلاعان مۇز جىلقىنىڭ دەنەسى.

اقكوز تۇندە جالعىز رەت جولىعار،
جورتۋىلدىڭ جان بىلمەيتىن ءمانى بار.
شىتىناتىپ اياز قىسقان اسپاندى،
شۇرقىرايدى استىڭداعى جانۋار.

قاھارىنا مىنگەندە التاي قاعىنىپ،
ۇرگەن ءيتتىڭ ءتىلى ايازعا قارىلىپ،
اق بۋرانىڭ قىزىل جالىن – شىبىعى،
Cىنىپ تۇسكەن تۇرعان بويدا شابىنىپ.

عايىپ بولىپ باسىڭداعى تۇرعان باق،
ءبارىن وسى كەتەتىندەي ءتۇن جالماپ.
قوتانىڭدى تىنتەدى اياز
ءبورىنىڭ،
مۇزداي سۋىق تۇمسىعىنداي سۋماڭداپ.

بەل استىنان ءبىر تىرشىلىك بىلسەم دەپ،
مەن دە جورتىپ، تاۋ قولتىعىن تىنتەم كەپ.
اي – ءمۇيىزىن شايقاپ قاشقان ارقارداي،
بۇلت قالقاسىن پانالاپ ءجۇر بۇرسەڭدەپ.

جولعا باعىت بەرە المايدى بۇل ءبىزدىڭ،
ءجۇزىن ابدەن سۋىق سورعان جۇلدىزدىڭ.
بەينەسى دە ەسىمدە جوق ءدال قازىر،
ۇمىت بولعان جامالىنداي ءبىر قىزدىڭ.

جال-قۇيرىعى سۇڭگى مۇزعا مالىنىپ،
ومىراۋلاپ تارتادى العا ساۋىرىك.
شوقىلاردان ءبورى ۇليدى اۋلاقتا،
ءبورى ۇليدى تۇمسىعى ايعا شاعىلىپ.

اداستىرماي اكەلەدى-اۋ تۇنگى وكپەك،
ءدال سونداعى كۇيگە قالاي ءتىل جەتپەك.
بالعىن قىزدىڭ مەنى كۇتكەن دەمىندەي،
قار بەتىندە جۇرگەن ءتۇتىن دىردەكتەپ.

ۇلاربەك نۇرعالىمۇلى

Related Articles

  • اتتىعا جول، اۋىزدىعا ءسوز بەرمەگەن تۇرىم باتىر

    ءار داۋىردە حالىقتىڭ پانا تۇتار، قورمال سانار قۇرمەتتى ازاماتتارى بولادى، سولاردىڭ ءبىرى زامانى اتتىعا جول، اۋىزدىعا ءسوز بەرمەيتىن، باتىرلىعىمەن حالقى جاقتا تۇرىپ، مىناۋ ورتاسى مەن مەكەنىن قورعاۋ جولىندا سىرت جاۋعا سەس بولىپ كەلگەن تۇرىم باتىردى تۋعان حالقى ماڭگى ۇماتپايدى. تۇرىم بالا كۇنىنەن بالۋاندىعىمەن، قامشىگەرلىگىمەن اتى شىققان، ەسەيىپ ات جالىن تارتىپ مىنە كوز الارتقان جاۋلارىنىڭ بەتىن قايتارىپ كوزگە تۇسكەندىكتەن «بۇل وڭىردە تۇرىم بار» دەپ سىرت جاۋلار اتتاپ باسپايتىن بولعان. تۇرىم ءومىرىنىڭ سوڭىندا زيراتىن قازىپ، قابىرىن تۇرعىزىپ قويىپ قاجىلىق ساپارعا اتتانىپ، قايتارىندا بۇگىنگى سەمەي ءوڭىرى ماڭىنا كەلگەندە تۇيىقسىز دۇنيە سالىپ، جول جولداستارى سۇيەكتە بۇزباي سارتەرەكتەگى ءوزى ازىرلەپ كەتكەن قابىرعا جەتكىزىپ، ەل، جۇرتىنا تابىس ەتىدى. يتەلى رۋىنىڭ ءبىر مۇنشا اتاسى اجى گۇڭ بولىپ

  • «سەن ەسىركە، تىنىش ۇيىقتات، باق سوزىمە!» /اباي/

    «سەن ەسىركە، تىنىش ۇيىقتات، باق سوزىمە!» /اباي/

    ءبىزدىڭ قازاقتا «مالعا دوستىڭ مالدان باسقا مۇڭى جوق» – «مالدان بوعى عانا بوتەن» تالاي جارىمەس ابايدىڭ اتىنا نەشە ءتۇرلى ءسوز ايتقان. ونىڭ ىشىندە ساۋداگەر عانا ەمەس، ءوزىن ء“سوز ۇستاعان”، “ەل ۇستاعان” سانايتىندار دا بولدى. بۇلارعا ابايدىڭ ءوزى جاۋاپ بەرىپ كەتكەن: «تىنىش ۇيىقتات، سەن ەسىركە، باق سوزىمە!». ال، اناۋ جىگىت «مالدىڭ بۋىمەن» نەگىزگى ويىن دۇرىس جەتكىزە الماعان سياقتى. ول، «قۇنەكەڭ مالىن شىعىنداپ، ابايدى وقىتىپ، جاعداي جاساماعاندا قالاي بولار ەدى… ءبىز دە سول قۇنەكەڭ سياقتىمىز…» دەگەندى ايتپاقشى بولدى – اۋ دەيمىن… قۇنەكەڭ قايدا، سەن قايدا… «قۋاتى كۇشتى نۇرلى ءسوز، قۋاتىن بىلگەن ابايلار…» – دەيدى اباي. ءسوزدىڭ قۋاتىن بىلمەگەن وتە قيىن، كۇيىپ قالۋىڭ مۇمكىن… وسى ارادا بريتانيانىڭ پرەمەر – ءمينيسترى بولعان بەندجامين ديزراەليدىڭ

  • مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى

    مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى

    جەكە ارحيۆىمنەن تابىلعان قۇندى مۇراعات «مىرجاقىپ دۋلاتوۆ تۇرمەدە جاتقاندا جازعان ولەڭى) بۇل ولەڭدى 1980 – جىلى ءور التايدىڭ كوكتوعاي اۋدانىنا قاراستى دۇرە اۋىلىندا 61 جاستاعى قاۋان ورىنباسارۇلى دەگەن اقساقال ايتقانىنان جەكە ارحيۆىمدە ساقتالىپ قالعانىنان تاۋىپ وقىرمانمەن ءبولىسىپ وتىرمىن. اي، قۇداي – اۋ، اققا جاق، ءوزىڭى ايان مەن ناقاق. اقيقات دەگەن جولىڭنىن، ابىرويىڭدى اشپا حاق. اياتبەنەن قادىسقا، اللا نيەت اق ىسكە. جان الماسام جوق ەدى-اۋ، جازا تارتسىن دەگەن باق. مەنى سوتتاپ بايلاتىپ، زىعىرداندى قايناتىپ. ماسايراسىن ءماز بولىپ، قيناعاندى ءوزىڭ تاپ جاقىن جەردەن جاۋ شىعىپ، ماقۇل ىستەن داۋ شىعىپ. دۇشپان ءۇستاپ قولىمنان، يتتەر تىستەپ تونىمنان. جامان توسۋ بولعان شاق، تۇتقىن بولىپ تارىعىپ، جالعىز جاتىپ زارىعىپ، اشۋ قىسىپ ويدى الىپ، دەرت ءجايىلىپ بويدى

  • عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاستا

    عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاستا

    Altyn Magauina بۇگىن اتامىزدىڭ ەڭ جاقىن شاكىرتتەرىنىڭ ءبىرى، ءبىزدىڭ باۋىرىمىز، قازاقتىڭ ماقتان تۇتاتىن جاستارىنىڭ ءبىرى عالىم بوقاش مەرەيلى 50 جاسقا تولىپ وتىر. ءبىز ءۇشىن بۇل كۇن – جاي عانا عالىمنىڭ تۋعان كۇن ەمەس، بۇل – ونىڭ جارتى عاسىرلىق ونەگەلى ءومىر جولىنىڭ، ادال ەڭبەگىنىڭ، بيىك پاراسات پەن ادامگەرشىلىگىنىڭ مەرەكەسى. ءبىز عالىمدى تەك تەرەڭ ءبىلىمى ءۇشىن ەمەس، ۇلكەن جۇرەگى ءۇشىن قادىرلەيمىز. عالىمنىڭ الەمنىڭ ەڭ بەدەلدى وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى – وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتىندە ءبىلىم الىپ، “ازاتتىق راديوسىندا جەمىستى ەڭبەك ەتىپ، بۇگىندە امەريكا قۇراما شتاتتارىنىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتىندە ابىرويلى جۇمىس اتقارىپ جۇرگەنى ونىڭ تاباندىلىعىنىڭ، بىلىمگە قۇشتارلىعىنىڭ جانە ەڭبەكقورلىعىنىڭ ايقىن كورىنىسى. الايدا ادامنىڭ شىنايى باعاسى ونىڭ قىزمەتىمەن نەمەسە جەتكەن جەتىستىكتەرىمەن عانا ولشەنبەسە كەرەك. ادامنىڭ قادىرى ونىڭ جۇرەگىندە،

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: