|  |  | 

كوز قاراس سپورت

ماتچ كوممەنتاتورى بولۋدىڭ نەگىزگى شارتتارى

quanish footboolرەسەيلىك جاڭادان اشىلىپ جاتقان سپورت ارنالارىنان اپل ماتچتارىن كورىپ ءجۇرمىن. بۇل تاراپتا نە وزگەرىس بار ەكەن دەپ. كلاسسيكالىق كاسىبي كوممەنتاتورلاردان (سوۆەتتىك ءستيلدى بولسا دا) الەكساندر ەلاگين عانا قالىپتى. قالعاندارىنىڭ ءبارى – تۇكىرىگىنە شاشالعان، تىستەنە سويلەپ، كوسەمسي كوسىلىپ، دوپ ايىپ الاڭىنا جەتەر-جەتپەستەن “ويپىرماي، ويپىرماي!”، “مىنە، مىنە!!!” دەپ شاڭكىلدەي شۋلايتىن overexcited بالا-شاعا. قازاقشا نۇسقاسى: “تاعى ءبىر قاۋىپتى ءسا-ءا-ءات! تاعى ءبىر قاۋىپتى ءسا-ءا-ءات!” كەيبىر قازاقستاندىق فۋتبول كوممەنتاتورلارىنىڭ كىمگە ەلىكتەيتىنىن ەندى ۇقتىم. بۇل بالا-شاعا ماتچ كوممەنتاتورى بولۋدىڭ مىناداي نەگىزگى شارتتارىن تۇسىنە الماعان ەكەن:

1. ماتچ كوممەنتاتورى 90 مينۋت ءسوزىنىڭ كەم دەگەندە 90 پايىزىن الاڭدا بولىپ جاتقان تارتىسقا ارناۋى ءتيىس، 10 پايىزى سول ماتچقا تىكەلەي قاتىستى بەكگراۋند پەن ستاتيستيكا بولسىن. ماتچقا قاتىسسىز ۆيكيپەديالىق مالىمەتتەر، بولجاۋ، وسەك-اياڭ، جەكە تولعانىس، ءمانسىز ماقال-ماتەليزم، ليريكالىق شەگىنىس، ويىنشىلار مەن ترەنەرلەرگە دەگەن جەكە باس كوزقاراسى، تاعىسىن تاعىلار شالا كوممەنتاتوردان شارشاعان جۇزدەگەن مىڭ كورەرمەن تۇرماق، ونىڭ “ۆكونتاكتە”-دەگى جەتى جۇزگە جەتەر-جەتپەس دوسىنا دا قىزىق ەمەس. ال ساراپتاما مەن بولجامدى ماتچتان كەيىن (يا ورتاسىنداعى ۇزىلىستە) ستۋدياداعى مودەراتور مەن ەكسپەرتتەر ايتسىن. “توتتەنحەم” ادەتتە ويىندى وسىلاي يا وڭ، يا سول قاپتالمەن وربىتەدى” دەيدى “ماتچ تۆ”-ءنىڭ ءبىر كوممەنتاتورى. “بۇل كوماندا ادەتتە ويىندى دومالاق دوپپەن وينايدى” نەمەسە “بۇل كوماندا كوبىنە قارسىلاستىڭ قاقپاسىنا گول سوعۋدى ماقسات تۇتادى” دەگەن سياقتى قۇبىجىق اقيقاتيزم. جانە مۇنداي اقيقاتيزمدەر مينۋت سايىن ايتىلادى. 90 مينۋت سامبىرلاي سويلەۋ شارت ەمەس، ويىننىڭ باياۋ تۇستارىندا، يا ەرەكشە ءبىر ەموتسيالار كورىنگەن ساتتەردە جارتى مينۋتتىق پاۋزالار جاساپ، كورەرمەننىڭ قۇلاعىن دەمالدىرىپ، يا بالقىتىپ وتىرۋ كەرەك.

2. كوممەنتاتوردىڭ ءتىلى جاتىق، سوزدىك قورى باي بولۋى ءتيىس. مىسالى، جاڭاعى كەيبىر رەسەيلىك جاس كوممەنتاتورلاردىڭ لەكسيكا قورى قانشالىقتى جۇتاڭ ەكەنىن ءبىر-اق جاعدايدان بىلۋگە بولادى. ويىننىڭ ەڭ قاۋىپتى ساتتەرىن عانا شولىپ شىققان قىسقا كليپتە “قاقپاشى كومانداسىن تاعى قۇتقاردى”، “تاعى قۇتقاردى”، “تاعى قۇتقاردى”، “تاعى قۇتقاردى” دەپ قاقساپ قايتالاي بەرەدى. ومىرىندە “قۇتقارۋدان” باسقا ەتىستىك ەستىمەگەن ادام سياقتى.

3. نەگىزگى كوممەنتاتور ارىپتەس رەتىندە جۇمىسقا تارتىلعان قاسىنداعى بۇرىنعى فۋتبولشىنىڭ قاجەتسىز مەمۋار ايتىپ كەتۋىنە جول بەرمەۋى كەرەك. بىرنەشە ماتچ كورىپ وتىرىپ، اتىن ءومىرى ەستىمەگەن ءبىر ءسوزۋار بۇرىنعى رەسەيلىك فۋتبولشىنىڭ شالا كوممەنتاتورعا اينالعانىنا كۋا بولدىم. وزىنە-ءوزى تامسانىپ، ءسۇيسىنىپ، كەلسىن-كەلمەسىن ەستەلىكتەرىن تىقپالاپ وتىرىپ، ويىننىڭ كەيبىر وتە قاۋىپتى ءھام ماڭىزدى تۇستارىن بايقاماي دا قالدى.

4. كوممەنتاتوردىڭ الدەبىر كومانداعا، يا فۋتبولشىعا قاتىستى سيمپاتياسىن، يا انتيپاتياسىن اشىق ءبىلدىرۋى، كوپە-كورىنەۋ جاقتاسۋى – ابسۋرد. ەفيردەن كەيىن بىردەن جۇمىستان شىعارىپ جىبەرسە، وبالى جوق.

5. تورەشىنىڭ شەشىمدەرىن قولداۋ، يا سىناۋ، قىزىلكەڭىردەك بولىپ سىرتتاي داۋلاسۋ – كاسىبي كوممەنتاتوردىڭ تۇسىنە كىرمەيتىن كۇپىرلىك. وتكەندەگى ءبىر ماتچتا رەسەيلىك كوممەنتاتور ويىن بىتكەنشە “نەگىزى وففسايد ەدى، نەگىزى وففسايد ەدى” دەپ كۇڭكىلدەدى دە وتىردى. ء“اي، جولىڭ بولعىر جەتەسىز-اۋ، بۇل جەكە پىكىرىڭنىڭ ماعان كوك تيىن قۇنى جوق، الاڭسىز ويىن كورەيىنشى!” دەپ ايعاي سالعىڭ كەلەدى. ماتچ كوممەنتاتورى تورەشىنىڭ شەشىمىن كورەرمەنگە حابارلايدى، ەگەر ويىنشىلاردىڭ، ترەنەرلەر مەن كورەرمەندەردىڭ تارابىنان قانداي دا ءبىر رەاكتسيا بولسا، سونى سيپاتتايدى. ءتامام! تەك باقىلاپ وتىرۋ. ەفيردە تورەشى شەشىمىنە قاتىستى جەكە پىكىرىن تىقپالاپ، كۇرسىنە كۇڭكىلدەپ، قىزاراقتا قورعاشتاپ، ايعايلاي ايىپتاپ وتىراتىن رەسەيلىك ارىپتەستەرگە ەلىكتەۋدىڭ تۇك قاجەتى جوق. ونىڭ ءبارى – ستۋديا مودەراتورى مەن ساراپشىلارىنىڭ جۇمىسى. ەگەر تەلەارناڭدا ماتچ الدىندا، ەكى تايم ورتاسى مەن ويىننىڭ سوڭىندا بولجام مەن ساراپتاما جاسايتىن كاسىبي ستۋديا جۇرگىزۋشىسى مەن ساراپشىلارى بولماسا، وندا ءويتىپ كوسەمسۋدى كورەرمەننىڭ ءوز ەنشىسىندە قالدىر.

عالىم  بوقاشتىڭ  facebook پاراقشاسىنان  الىندى

Related Articles

  • قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق.

    Zhalgas Yertay قازاق ءتىلىنىڭ بولاشاعى ەندى دەموگرافياعا تىرەلىپ تۇرعان جوق. ول حالىقتىڭ ىشكى كۇشى مەن بيلىكتىڭ ساياسي ەركىنە قارايلاپ تۇر ەرتەرەكتەن باستايىق. باياعىدا قازاقتىڭ باستى پروبلەماسى سانىندا ەدى، ول راس. قازاقتار ءوز جەرىندە ازشىلىققا اينالعان-دى. ال قالادا قازاقشا ەستۋ قيىن بولاتىن. مەكتەپتەردە، ۋنيۆەرسيتەتتەردە، مەملەكەتتىك باسقارۋدا، بيزنەستە قازاق ءتىلى شەتتەتىلدى. سول كەزدە قازاق ءتىلىنىڭ تاعدىرى دەموگرافياعا تاۋەلدى ەدى. بۇل لوگيكا ۇزاق ۋاقىت دۇرىس سانالعان. بىراق بۇگىنگى قازاقستانعا قاراساق، جاعداي وزگەردى. قازاقتار كوپشىلىككە اينالدى. قازاق ءتىلىن تۇسىنەتىندەر مەن سويلەيتىندەر سانى بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەڭگەيگە جەتتى. قازاق مەكتەبىنە باراتىن بالالاردىڭ سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. قازاق ءتىلى كۇندەلىكتى ءومىردىڭ نەگىزگى تىلىنە اينالدى. بىراق نەگە ءتىل ماسەلەسى ءالى وزەكتى بولىپ تۇر؟ ماسەلە سانعا ەمەس، ساناعا

  • قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى ھام جاڭا كونتسەپتسيا

    ارما اعايىن! شاعىن ساراپتاما ءبىرىنشى، قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ داعدارىسى كەلە جاتىر. داعدارىسقا قارسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ جاڭا كونتسەپتسياسىنىڭ جاسالماۋى الاڭداتادى. ءبىز قازىر 18 عاسىرلارداعى قازاق حان-سۇلتاندارى قابىلداعان ەتنوگەنەزدىك كونتسەپتسياسىمەن ءالى ءومىر ءسۇرىپ كەلە جاتىرمىز. ودان كەيىنگى ءۇش عاسىردا كولونيزاتسيالىق كىرىپتارلىق ەتنوگەنەزدىك جاڭا كونتسەپتسيانى قابىلداۋعا ءھام ترانسفورماتسيالاۋعا مۇرسات بەرمەدى. قولدانىستاعى قازاق شەجىرەسىن اشىپ قاراڭىز، رۋلار شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى 18 عاسىرلاردا قابىلدانعان ميزامعا سايكەس كەلەدى. ءتىپتى شەجىرەدەگى اتالىق رۋلار سول عاسىرداعى قاندايدا ءبىر تاريحي تۇلعادان (باتىردان) باستاۋ الادى نەمەسە شەجىرەدەگى اتى اتالاتىن رۋلار 18- عاسىرعا بارىپ توقتايدى، ارى قاراي ۇزىك-ۇزىك. بۇل 18- عاسىرداعى جاۋگەرشىلىك زاماننىڭ تالابىنا ساي سۇرىپتالعان قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ كورىنىسى ەدى. ياعني قازاق شەجىرەسىنىڭ كونتسەپتسياسى قازاق ەتنوگەنەزىنىڭ مودەلىن قالىپتادى. ەكىنشى، ساياسي جانە مادەني شەشىمدەردىڭ

  • عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    عالىم بوقاش. «وزىنە ار تۇتقان، جاتتان زار تۇتادى!»

    ەكى مىڭىنشى جىلداردىڭ باسىندا قازاق رۋحانياتىندا ەرەكشە باسىلىمدار بولدى. اتاپ ايتساق، اتىراۋ شارىندە شىققان «التىن وردا» گازەتى بولسا، ودان كەيىنگىسى الماتى قالاسىندا شىعىپ تۇرعان «جاس قازاق»، سونداي-اق «شەتەل ادەبيەتى» سىندى گازەتتەر ەدى. «التىن وردا» گازەتىنە مەيىرحان اقداۋلەتۇلى، ال قالعان ەكەۋىنە تالعات ەشەن مەن ارداق نۇرعازى ىسپەتتى قازاقتىڭ ينتەللەكتۋال ازاماتتارى باس رەداكتور بولعان ەدى. ءبارى  دە ەسىمدەرى ەلگە ءمالىم، عاجايىپ اقىندار. باز بىرەۋلەردىڭ: «جۋرناليست بولماسا، اقىن ەشقاشان جارىتىپ گازەت شىعارا المايدى»، – دەگەن سىپسىڭ سوزدەرىنىڭ اۋىزىنا قۇم قۇيىپ، الگى اپەرباقان تۇسىنىكتىڭ اياعىن كوكتەن كەلتىرگەن دە وسى تالانتتى قالامگەرلەر بولدى.  «ادەبيەت پورتالى» «ۋاقىت پەن كەڭىستىك…» ايدارىمەن  تەك اتالعان وسى باسىلىمدار عانا ەمەس، جاڭا عاسىردىڭ باسىندا قازاق باسپاسوزىندە جارىق كورگەن نەبىر جىلىكتى جازبالار مەن تانىمدىق

  • توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    توقاەۆ مىرزا ءتىل جايلى تاعى بىردەڭە دەپتى 

    Zhalgas Yertay ورىس ءتىلىنىڭ مارتەبەسىن ەش تومەندەتپەدىك، ونىڭ ءبارى كۇڭكىل ءسوز دەگەن ەكەن. قازاق ءتىلىنىڭ دە مارتەبەسى تومەندەدى دەپ بايبالام سالماڭدار دەپ ۇرسىپتى. الدىمەن جاۋابى جوق سۇراقتاردان باستايىق. توقاەۆ مىرزا، ەگەر ەشتەڭە وزگەرمەسە، وندا “تەڭ” ءسوزىنىڭ “قاتارعا” اۋىسۋى جاي كوز الداۋ ارەكەتى مە؟ قوعامداعى گرادۋستى باسۋعا تالپىنىس قانا ما؟ قازىرگى مەملەكەتتىك بيۋروكراتيالىق اپپاراتتىڭ ستاتۋس-كۆونى ساقتاپ قالۋعا تىرىسۋى دەپ باعالاسا بولا ما؟ ەندى توقاەۆ مىرزانىڭ ءار سوزىنە توقتالساق.“جاڭا كونستيتۋتسيا ءماتىنىنىڭ رەسمي قۇجات رەتىندە قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە جاريالانۋى كوپ نارسەنى اڭعارتپاي ما؟ بۇل جەردە تۇسىنىكتەمە بەرىپ، اقتالۋدىڭ ءوزى ارتىق”يا، قازىرگى قازاق ءتىلىنىڭ پروبلەماسى دا سول – قازاق ءتىلى مەن ورىس ءتىلىنىڭ قۇقىقتىق تەڭدىگى مەملەكەتتىك ءتىلدى كەمسىتىپ تۇر. ويتكەنى بيۋروكراتيا قۇجاتتاردى ورىسشا ازىرلەپ، كەيىن

  • كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    كونستيتۋتسيادا قازاق ءتىلىن مەملەكەتتىك ءارى رەسمي ءتىل ەتسەك، باسقا تىلدەردىڭ قۇقى شەكتەلە مە؟

    بۇعان ناقتى جاۋاپ – جوق، بۇل شەشىمنەن ەشبىر ءتىلدىڭ، سونىڭ ىشىندە، ورىس ءتىلىنىڭ دە قۇقى شەكتەلمەيدى. نەگە؟ ويتكەنى كونستيتۋتسياداعى مەملەكەتتىك ءتىل مارتەبەسى بيلىكتىڭ جۇمىس ءتىلىن عانا رەتتەيدى. ول نورمانىڭ قاراپايىم ادامداردىڭ قاتىناس تىلىنە قاتىسى جوق. ياعني، مەملەكەتتىك ءتىل – مەملەكەتتىك ورگاندار مەن جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى جۇمىس ىستەيتىن ءتىل دەگەن ءسوز. بۇل شەشىم ورىسشا سويلەيتىندەردىڭ قۇقىعىن شەكتەمەيدى، ورىسشا سويلەۋگە تىيىم سالمايدى. قاراپايىم ادامدار ۇيىندە، قوعامدىق ورىنداردا، بيزنەستە، مەديا مەن مادەنيەت وشاقتارىندا قالاعان تىلىندە سويلەي دە، جۇمىس ىستەي دە الادى. بۇعان كونستيتۋتسيانىڭ باسقا باپتارى ناقتى كەپىل بولىپ وتىر. ال جاڭا كونستيتۋتسيادا 9-باپتىڭ 2-تارماعى قازىرگى كۇيىندە قالسا، بۇل – قازاق ءتىلىنىڭ قۇقىعىن شەكتەيدى. سەبەبى مەملەكەتتىك ورگاندار قۇجاتتاردى وزدەرى ۇيرەنگەندەي الدىمەن ورىسشا جازىپ،

پىكىر قالدىرۋ

ەلەكتورندى پوشتاڭىز سىرتقا جاريالانبايدى. بەلگى قويىلعان ءورىستى تولتىرۋ مىندەتتى *

اتى-ءجونى *

Email *

سايتى

Kerey.kz/كەرەي.كز

ءبىز تۋرالى:

تەل: +7 7071039161
Email: kerey.qazaq@gmail.com

Kerey.kz ءتىڭ بۇرىنعى نۇسقاسىن http://old.kerey.kz تەن وقي الاسىزدار!

KEREY.KZ

سايت ماتەريالدارىن پايدالانعاندا دەرەككوزگە سىلتەمە كورسەتۋ مىندەتتى. اۆتورلار پىكىرى مەن رەداكتسيا كوزقاراسى سايكەس كەلە بەرمەۋى مۇمكىن. جارناما مەن حابارلاندىرۋلاردىڭ مازمۇنىنا جارناما بەرۋشى جاۋاپتى.

سايت ساناعى: