Matç kommentatorı boludıñ negizgi şarttarı
kerey.kz
Reseylik jañadan aşılıp jatqan sport arnalarınan APL matçtarın körip jürmin. Bwl tarapta ne özgeris bar eken dep. Klassikalıq käsibi kommentatorlardan (sovettik stil'di bolsa da) Aleksandr Elagin ğana qalıptı. Qalğandarınıñ bäri – tükirigine şaşalğan, tistene söylep, kösemsi kösilip, dop ayıp alañına jeter-jetpesten “Oypırmay, oypırmay!”, “Mine, mine!!!” dep şäñkildey şulaytın overexcited bala-şağa. Qazaqşa nwsqası: “Tağı bir qauipti sä-ä-ät! Tağı bir qauipti sä-ä-ät!” Keybir qazaqstandıq futbol kommentatorlarınıñ kimge elikteytinin endi wqtım. Bwl bala-şağa matç kommentatorı boludıñ mınaday negizgi şarttarın tüsine almağan eken:
1. Matç kommentatorı 90 minut söziniñ kem degende 90 payızın alañda bolıp jatqan tartısqa arnauı tiis, 10 payızı sol matçqa tikeley qatıstı bekgraund pen statistika bolsın. Matçqa qatıssız vikipediyalıq mälimetter, boljau, ösek-ayañ, jeke tolğanıs, mänsiz maqal-mätelizm, lirikalıq şeginis, oyınşılar men trenerlerge degen jeke bas közqarası, tağısın tağılar şala kommentatordan şarşağan jüzdegen mıñ körermen twrmaq, onıñ “VKontakte”-degi jeti jüzge jeter-jetpes dosına da qızıq emes. Al saraptama men boljamdı matçtan keyin (ya ortasındağı üziliste) studiyadağı moderator men ekspertter aytsın. “Tottenhem” ädette oyındı osılay ya oñ, ya sol qaptalmen örbitedi” deydi “Matç TV”-niñ bir kommentatorı. “Bwl komanda ädette oyındı domalaq doppen oynaydı” nemese “Bwl komanda köbine qarsılastıñ qaqpasına gol soğudı maqsat twtadı” degen siyaqtı qwbıjıq aqiqatizm. Jäne mwnday aqiqatizmder minut sayın aytıladı. 90 minut sambırlay söyleu şart emes, oyınnıñ bayau twstarında, ya erekşe bir emociyalar köringen sätterde jartı minuttıq pauzalar jasap, körermenniñ qwlağın demaldırıp, ya balqıtıp otıru kerek.
2. Kommentatordıñ tili jatıq, sözdik qorı bay boluı tiis. Mısalı, jañağı keybir reseylik jas kommentatorlardıñ leksika qorı qanşalıqtı jwtañ ekenin bir-aq jağdaydan biluge boladı. Oyınnıñ eñ qauipti sätterin ğana şolıp şıqqan qısqa klipte “Qaqpaşı komandasın tağı qwtqardı”, “tağı qwtqardı”, “tağı qwtqardı”, “tağı qwtqardı” dep qaqsap qaytalay beredi. Ömirinde “qwtqarudan” basqa etistik estimegen adam siyaqtı.
3. Negizgi kommentator äriptes retinde jwmısqa tartılğan qasındağı bwrınğı futbolşınıñ qajetsiz memuar aytıp ketuine jol bermeui kerek. Birneşe matç körip otırıp, atın ömiri estimegen bir sözuar bwrınğı reseylik futbolşınıñ şala kommentatorğa aynalğanına kuä boldım. Özine-özi tamsanıp, süysinip, kelsin-kelmesin estelikterin tıqpalap otırıp, oyınnıñ keybir öte qauipti häm mañızdı twstarın bayqamay da qaldı.
4. Kommentatordıñ äldebir komandağa, ya futbolşığa qatıstı simpatiyasın, ya antipatiyasın aşıq bildirui, köpe-körineu jaqtasuı – absurd. Efirden keyin birden jwmıstan şığarıp jiberse, obalı joq.
5. Töreşiniñ şeşimderin qoldau, ya sınau, qızılkeñirdek bolıp sırttay daulasu – käsibi kommentatordıñ tüsine kirmeytin küpirlik. Ötkendegi bir matçta reseylik kommentator oyın bitkenşe “negizi offsayd edi, negizi offsayd edi” dep küñkildedi de otırdı. “Äy, jolıñ bolğır jetesiz-au, bwl jeke pikiriñniñ mağan kök tiın qwnı joq, alañsız oyın köreyinşi!” dep ayğay salğıñ keledi. Matç kommentatorı töreşiniñ şeşimin körermenge habarlaydı, eger oyınşılardıñ, trenerler men körermenderdiñ tarabınan qanday da bir reakciya bolsa, sonı sipattaydı. Tämam! Tek baqılap otıru. Efirde töreşi şeşimine qatıstı jeke pikirin tıqpalap, kürsine küñkildep, qızaraqta qorğaştap, ayğaylay ayıptap otıratın reseylik äriptesterge elikteudiñ tük qajeti joq. Onıñ bäri – studiya moderatorı men sarapşılarınıñ jwmısı. Eger telearnañda matç aldında, eki taym ortası men oyınnıñ soñında boljam men saraptama jasaytın käsibi studiya jürgizuşisi men sarapşıları bolmasa, onda öytip kösemsudi körermenniñ öz enşisinde qaldır.
Ğalım BOQAŞtıñ facebook paraqşasınan alındı
Pikir qaldıru